Superior mezenterik arter sendromu

Özet

Hızlı kilo kaybı veya belirgin zayıflık, duodenum çevresindeki mezenterik yağ yastığını azaltarak D3’ün aorta ile SMA arasında sıkışmasına zemin hazırlayabilir. Kontrastlı abdominal BT, mekanik geçiş noktasını, proksimal gastroduodenal genişlemeyi ve aortomezenterik ölçümleri birlikte gösterir. Dar açı ya da mesafe tek başına sendrom tanısı koydurmaz; obstrüksiyonun anatomik düzeyde gösterilmesi ve klinik uyum gerekir. SMAS’ın gözden kaçması obstrüksiyon belirtileri ve kilo kaybının sürmesine, tanıdaki gecikme ise malnütrisyonun ağırlaşmasına yol açabilir.

Faz ve pencere

Portal tanısal

Aksiyel ve sagittal rekonstrüksiyonlarda D3’ün aorta ile SMA arasında daralması, bu noktanın proksimalinde mide ve duodenum genişlemesi ve aradaki mezenterik yağın azalması değerlendirilir.

BTA

Arteriyel hacim sagittal düzlemde SMA'nın aortadan çıkış geometrisini ve D3 ile ilişkisini gösterir; açı/mesafe ölçümleri obstrüksiyon bulgusunun yerine geçmez.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Üçüncü duodenum segmenti, SMA'nın arkasında ve aortanın önünde ilerler; SMAS'ta bu iki yapı arasında basıya uğrayıp daralır. Geçiş noktası sagittal ve aksiyel kesitlerde izlenir.
• Mide ile D1-D2'de genişleme, D3 düzeyindeki ani kalibre değişikliğine kadar devam eden proksimal stazı gösterir.
• Aortomezenterik açı sagittal rekonstrüksiyonda SMA ve abdominal aortanın eksenleri arasında ölçülür.
• Aortomezenterik mesafe aksiyelde aortanın ön duvarı ile SMA'nın arka duvarı arasında, D3'ün geçtiği seviyede ölçülür.
• Aorta-SMA aralığındaki yağ dokusu ve duodenum çevresindeki yağ yastığı azalmış olabilir; bu bulgu kilo kaybı öyküsüyle anlam kazanır.
• Düşük SMA çıkışı veya Treitz ligamanının yüksek tutunması gibi anatomik etkenler zemin hazırlayabilir; dar ölçümler tek başına obstrüksiyon kanıtı değildir.
• Uzamış obstrüksiyonda mide ve proksimal duodenumdaki ileri genişlemeyi ve nadir ciddi komplikasyonları (ör. gastrik rüptür) araştırın.

Ölçütler ve sınıflamalar

Aortomezenterik açı

<22°; klinik ve duodenal obstrüksiyon bulgularıyla birlikte yorumlanır.

Aortomezenterik mesafe

<8 mm; klinik ve duodenal obstrüksiyon bulgularıyla birlikte yorumlanır.

Normalde

Normalde SMA, aortadan daha geniş bir açıyla çıkar; aradaki yağ planı korunur ve D3 bu iki damar arasında basısız biçimde ilerler. Aynı sagittal düzlemde aorta-SMA açısını, D3 hizasındaki aksiyel mesafeyi ve mide/D1-D2 kalibrini karşılaştırın. Ölçüm eşiklerinin altındaki bir değer, proksimal dilatasyon ve D3 geçiş kesilmesi yoksa tek başına hastalık anlamına gelmez.

Ayırıcı tanı

Pankreas başı/unsinat çıkıntı kitlesi

kitle D3’e invaze olarak darlık yapabilir; bu, D3’ün SMA ile aorta arasında sıkışması mekanizmasından ayrılır.

Duodenal tümör

duvar kalınlaşması veya intralüminal yumuşak doku D3'te sabit darlık oluşturur.

Paraduodenal herni

ince bağırsak anslarının Treitz ligamanı çevresinde olağan dışı bir bölgede kümelenmesi ve eşlik eden obstrüksiyon bulguları iç fıtık anatomisini düşündürür.

Gastroparezi

mide genişleyebilir, ancak D3'te SMA-aorta arasında keskin dış bası ve geçiş noktası görülmez.

Annüler pankreas

pankreas dokusunun D2’yi halka biçiminde çevrelemesi lümeni daraltabilir; bu görünüm D3’ün aorta ile SMA arasında sıkışmasından farklıdır.

Tuzaklar

• Dar aortomezenterik ölçümler tek başına sendrom tanısı koydurmaz; D3’te obstrüksiyon ve proksimal gastroduodenal dilatasyonla klinik uyum aranır.
• Açıyı SMA çıkışında sagittal BT rekonstrüksiyonunda, mesafeyi D3 düzeyindeki aksiyel kesitte ölçün; iki ölçüm ayrı düzlemlere aittir.
• D3 kalibrini tek kesit üzerinden yorumlamayın; ardışık aksiyel ve koronal görüntülerde geçiş noktasını ve proksimal distansiyonu birlikte doğrulayın.
• SMA ile D3’ün normal kesişimi tek başına sendrom değildir; tanı için D3 obstrüksiyonu ve proksimal gastroduodenal genişleme ile klinik uyum aranır.

Kendini dene

1. Kilo kaybı olan hastada mide ve D1-D2 geniş; D3 aorta ile SMA arasında kesiliyor ve aradaki yağ azalmış. En olası tanı nedir?

   • Superior mezenterik arter sendromu
   • Pankreas başı tümörü
   • Paraduodenal herni
   • Gastroparezi
   Cevabı göster

   Superior mezenterik arter sendromu. D3'ün aorta-SMA arasında basılması, proksimal gastroduodenal genişleme ve azalmış yağ birlikte SMAS lehinedir. Kitlede ayrı yumuşak doku görülür, hernide kümelenmiş anslar beklenir; gastroparezide sabit D3 geçiş noktası olmaz.

2. Sagittal BT'de açı <22°, ancak D3 açık ve mide/duodenum normal kalibrde. En uygun yorum hangisidir?

   • Tek başına tanısal değil
   • Kesin mekanik obstrüksiyon
   • Pankreatik kitle
   • Duodenal volvulus
   Cevabı göster

   Tek başına tanısal değil. Dar ölçüm, D3 basısı ve proksimal dilatasyon eşlik etmiyorsa tek başına SMAS tanısı koydurmaz. Diğer seçenekler için kitle dokusu veya bağırsak/mezenter rotasyonu gibi ayrı bulgular gerekir.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 42 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 14 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Superior mesenteric artery syndrome: A review of the literatureonlinelibrary.wiley.com
2. Clinical and Radiologic Considerations for Idiopathic Superior Mesenteric Artery Syndromepubmed.ncbi.nlm.nih.gov
3. Superior mesenteric artery syndrome: a radiographic reviewpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. CT imaging findings of abdominopelvic vascular compression syndromes: what the radiologist needs to knowinsightsimaging.springeropen.com
5. Cross-sectional Imaging of the Duodenum: Spectrum of Diseasepubs.rsna.org
6. Cross-sectional imaging features of duodenal obstruction: A case series highlighting etiologic diversitypubmed.ncbi.nlm.nih.gov
7. The Malignant Obstruction Caused by Pancreatic Cancer Within the Uncinate Process in the Third Portion of the Duodenumpmc.ncbi.nlm.nih.gov
8. Gastroparesisniddk.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.