Akut invaziv fungal rinosinüzit

Özet

Akut invaziv fungal rinosinüzit, özellikle diyabetli veya immün sistemi baskılanmış kişilerde görülebilen, damar invazyonu ve doku nekrozu yapabilen hızla ilerleyen bir sinonazal enfeksiyondur. BT nazal kavite ve sinüs opasifikasyonunu, kemik değişikliklerini ve erken ekstrasinüs yayılımını değerlendirmek için periantral yağı ve pterigopalatin fossayı inceler; kontrastlı seride nekrotik, kontrastlanmayan mukoza ile orbital ve damarsal komplikasyonlar görülebilir. Erken BT bulguları hafif olabilir ve sağlam kemik ekstrasinüs yayılımını dışlamaz; MR yumuşak doku ve kafa içi uzanımın kapsamını daha iyi değerlendirebilir. Hastalığın ya da orbital, kavernöz sinüs, damarsal veya kafa içi yayılımın gözden kaçması; görme kaybı, nörolojik hasar veya yaşamı tehdit eden komplikasyonların tanınmasını geciktirebilir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Nazal kavite veya sinüste asimetrik mukozal kalınlaşma/opasifikasyon aranır; sinüs içi hiperdens fungal içerik eşlik edebilir. Periantral yağ, pterigopalatin fossa ve kemik korteksi aynı seride taranır; erken evrede inceleme normal görünebilir ya da bulgular silik olabilir.

Kontrastlı tanısal

İntravenöz (İV) kontrastlı yumuşak doku serisinde konka veya başka sinonazal mukozanın kontrastlanmayan nekrotik bölgesi, periantral yağ dokusu infiltrasyonu, pterigopalatin fossa ve orbital yayılım araştırılır; kavernöz sinüs ve damar lümenleri de değerlendirilir.

Önerilen pencereler: Yumuşak doku (G 400 / M 40), Kemik (G 1800 / M 400).

BT bulguları

• Nazal kavite veya paranazal sinüste asimetrik, sıklıkla tek taraflı mukozal kalınlaşma ve kısmi/tam opasifikasyon görülebilir; erken evrede sinüs bulguları az olabilir.
• Opasifiye sinüs içinde hiperdens fungal materyal bulunabilir, fakat yokluğu hastalığı dışlamaz.
• Maksiller sinüs ön veya arka komşuluğundaki periantral yağda çizgilenme, silinme ya da yumuşak doku dansitesi erken ekstrasinüs yayılım işaretlerindendir.
• Sfenopalatin foramen çevresinden pterigopalatin fossaya geçen yumuşak doku, nörovasküler yol boyunca yayılımı düşündürür.
• Periantral veya pterigopalatin infiltrasyon aradaki kemik korteksi kesintisizken de bulunabilir.
• Kemik destrüksiyonu görülebilir; saptanması anlamlıdır, yokluğu invazyonu dışlamaz.
• Kontrastlı seride konka veya başka sinonazal mukozada fokal kontrastlanma kaybı nekroz kuşkusu doğurur; 'siyah konka' işareti MR'da daha iyi tanımlanır.
• Orbital yağ, ekstraoküler kaslar, orbital apeks, kavernöz sinüs, internal karotis ve kafa içi yapılar yayılım açısından incelenmelidir.

Ölçütler ve sınıflamalar

BT'de 7 bulgulu risk modeli

Tek merkezli retrospektif çalışmanın 42 AIFR olgusu ve 42 kontrolünden oluşturulan 7 değişkenli modelinde, en az 2 değişkende anormallik için özgüllük %100 ve pozitif öngörü değeri %100 bildirilmiştir. Bu çalışma içi sonuç bağımsız dış doğrulama anlamına gelmez.

İnvaziv fungal rinosinüzit sınıflaması

Fungal rinosinüzit, histopatolojik doku invazyonu olup olmamasına göre invaziv ve noninvaziv olarak ayrılır. Akut invaziv form, sinonazal mukozada, submukozada, damar yapılarında veya kemikte fungal hiflerin gösterildiği ve belirtilerin 1 ayı aşmadığı formdur; anatomik yayılım tek başına histopatolojik sınıflama yerine geçmez.

Normalde

Normal periantral yağ, maksiller sinüs ön ve arka duvarlarının dışında homojen yağ yoğunluğunu korur; pterigopalatin fossa yağ içerikli bir boşluktur; orbital yağ ise ekstraoküler kaslardan ayrı seçilir. Karşı tarafla aynı seviyede yağ planlarının kesintisizliğini ve konkaların kontrastlanmasını kıyasla; korteksin sağlam olması yumuşak doku kompartımanlarının normal olduğunu göstermez.

Ayırıcı tanı

Akut bakteriyel rinosinüzit

mukozal kalınlaşma ve opasifikasyon yapabilir; riskli hastada periantral yağ veya pterigopalatin fossa infiltrasyonu invaziv fungal süreci düşündürür.

Alerjik fungal rinosinüzit

çoklu sinüste hiperdens müsin ve düzgün basınç remodelingi yapabilir; nekrotik kontrastlanmayan mukoza ve yağ planı invazyonu beklenen örüntü değildir.

Fungal top

tek sinüste hiperdens/kalsifiye agregat ve kronik duvar sklerozu görülür; komşu yağ dokusuna infiltrasyon atipiktir.

Sinonazal malignite

fokal solid kitle, düzensiz kemik yıkımı ve komşu boşluklara infiltrasyon gösterebilir; klinik risk ve doku incelemesiyle ayrım gerekir.

Orbital selülit

postseptal yağ çizgilenmesi ve ekstraoküler kas etkilenimi yapar; sinonazal nekroz veya periantral yayılım eşlik eden kaynağı düşündürür.

Tuzaklar

• Sağlam kemik korteksini hastalığı dışlamak için kullanma; damar ve sinir yolları boyunca yayılım kemik yıkımı olmadan sinüs dışına geçebilir.
• Hafif sinüs mukozal kalınlaşmasını klinik risk bağlamından koparma; erken hastalıkta ekstrasinüs yağ infiltrasyonu daha belirgin olabilir.
• Konka kontrastlanma kaybı nekroz lehinedir ancak teknik kalite ve mukozal varyasyonla birlikte yorumlanmalıdır; tek başına doku tanısı sağlamaz.
• Periantral yağ planını yumuşak doku penceresinde karşı tarafla aynı seviyede kıyasla ve pterigopalatin fossaya doğru izle.

Kendini dene

1. Nötropenik hastada hafif maksiller sinüs opasifikasyonuna, kemik korteksi sağlamken periantral yağın silinmesi eşlik ediyor. En önemli olasılık nedir?

   • Akut invaziv fungal rinosinüzit
   • Fungal top
   • Alerjik fungal rinosinüzit
   • Retansiyon kisti
   Cevabı göster

   Akut invaziv fungal rinosinüzit. Periantral yağ infiltrasyonu erken ekstrasinüs yayılımı düşündürür ve sağlam korteks bunu dışlamaz. Fungal top çoğunlukla sinüs içinde sınırlıdır; alerjik fungal hastalıkta hiperdens müsin ve sinüs genişlemesi görülebilir.

2. Kontrastlı BT'de tek taraflı konka mukozası kontrastlanmıyor ve pterigopalatin fossa infiltre. En kaygı verici açıklama hangisidir?

   • Mukozal nekroz ve yayılım
   • Basit retansiyon kisti
   • İzole dental apse
   • Normal konka asimetrisi
   Cevabı göster

   Mukozal nekroz ve yayılım. Kontrastlanma kaybı nekrotik mukozayı, pterigopalatin fossa infiltrasyonu ekstrasinüs yayılımı düşündürür. Bu bulgular yüksek şüphe yaratır ancak histopatolojik tanının yerini tutmaz.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 45 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 14 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Acute Invasive Fungal Rhinosinusitis: A Comprehensive Update of CT Findings and Design of an Effective Diagnostic Imaging Modelpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
2. CT Imaging Features in Acute Invasive Fungal Rhinosinusitis—Recalling the Oblivion in the COVID Erapmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Imaging Features of Invasive Fungal Rhinosinusitis: A Systematic Reviewjournals.sagepub.com
4. Nontraumatic Pediatric Head and Neck Emergencies: Resource for On-Call Radiologistspubs.rsna.org
5. Deadly Fungi: Invasive Fungal Rhinosinusitis in the Head and Neckpubs.rsna.org
6. Characteristic features of fungus ball in the maxillary sinus and the location of intralesional calcifications on computed tomographic imagespmc.ncbi.nlm.nih.gov
7. Clinical characteristics and treatment of unilateral allergic fungal rhinosinusitis: a retrospective case series and literature reviewfrontiersin.org
8. ESR Modern eBook 10: Head and Neck Imagingmyesr.org
9. Thyroid Eye Diseasepmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. Imaging studies for diagnosing Graves orbitopathy and DONpmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. Extraocular muscle enlargementpmc.ncbi.nlm.nih.gov
12. Orbital masses: a review of CT imaging characteristicsfrontiersin.org
13. ATA/ETA Management of Thyroid Eye Disease consensusendoinfo.ru
14. Intracranial and Orbital Complications of Sinusitisjournals.sagepub.com
15. Automated detection of enlarged extraocular muscle in Graves ophthalmopathy with CTnature.com
16. Understanding Pediatric Bacterial Preseptal and Orbital Cellulitispmc.ncbi.nlm.nih.gov
17. Fungal Rhinosinusitis: Unravelling the Disease Spectrumpmc.ncbi.nlm.nih.gov
18. ESR Essentials: acute infections of the head and necklink.springer.com
19. Imaging findings of orbital and intracranial complications of acute bacterial rhinosinusitislink.springer.com
20. pmc.ncbi.nlm.nih.govpmc.ncbi.nlm.nih.gov
21. pubs.rsna.orgpubs.rsna.org

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.