Feokromositoma

Özet

Feokromositoma adrenal medulladan kaynaklanan katekolamin salgılayabilen bir tümördür; BT adrenal kitleyi tanımlamak ve PPGL şüphesinde tümörün yerini ve yayılımını değerlendirmek için kullanılır, ancak biyokimyasal salgı testinin yerini tutmaz. BT'de solid bileşenin belirgin kontrastlanması tipiktir, ancak büyük lezyonlarda nekroz, kistik değişiklik veya kanama görünümü heterojenleştirir. Kontrastsız atenüasyon ve kontrast sonrası davranış adenomu düşündürebilir ya da ondan ayırmaya yardım edebilir; yıkama ölçümü tek başına feokromositomayı dışlamaz. PPGL'lerde genetik yatkınlık sıktır; birden fazla odak ayrı primer tümörleri temsil edebileceğinden görüntüleme tek başına metastazı kanıtlamaz.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

PPGL solid kitlesi kontrastsız BT’de genellikle 20 HU üzerinde atenüasyon gösterir; kistik/degeneratif alanlar eşlik ederse daha düşük atenüasyon görülebilir.

Arteriyel tanısal

Vasküler solid kısım erken ve yoğun boyanabilir; nekrotik merkez kontrastlanmaz, belirgin heterojenlik büyük tümörlerde daha görünür hale gelir.

Portal tanısal

Portal venöz fazda solid tümör bileşeni belirgin kontrastlanabilir; tek bir HU eşiği ya da ölçümü feokromositomayı tek başına doğrulamaz.

Gecikmiş

Kontrast yıkaması hesaplanabilir, ancak bazı feokromositomalar adenoma benzer hızlı yıkama gösterebildiğinden bu faz tek başına dışlama amacı taşımaz.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Adrenal medullada merkezlenen, solid ve çoğu kez iyi sınırlı bir kitle izlenir.
• Belirgin kontrastlanan solid doku; kontrastlanmanın yoğunluğu tümör içinde homojen olmak zorunda değildir.
• Büyük lezyonda merkezî düşük atenüasyonlu ve kontrastlanmayan kistik/nekrotik görünümlü alanlar bulunabilir; görüntü görünümü tek başına patolojik nekroz anlamına gelmez.
• İntralezyonal kanama, kalsifikasyon, kist veya nekrotik alan görülebilir; bu bulgular tek başına adrenal kitle ayırıcı tanısında belirleyici değildir.
• Büyük feokromositomalar kitle etkisi oluşturabilir veya komşu yapılara invaze olabilir.
• Bilateral adrenal kitleler veya adrenal dışı paragangliomalar kalıtsal/sindromik PPGL örüntüsünü düşündürebilir.
• Lenf nodu, kemik, karaciğer ve akciğer odakları metastatik yayılım açısından incelenir; PPGL’de ek odaklar kalıtsal zeminde ayrı primer tümörleri de temsil edebilir.

Normalde

Normal adrenal bezler üst böbrek kutuplarına yakın, retroperitoneal alanda ince, lineer, ters-V/Y veya üçgensi biçimli yapılardır. Aksiyel kesitte her adrenal bez bir gövde ile medial ve lateral kollardan oluşur; şekil en iyi görüldüğü kesitte değerlendirilir.

Ayırıcı tanı

Lipidten fakir adenom

kontrastsız atenüasyonu 10 HU üzerinde olabilir; feokromositomayla washout eşikleri örtüşebilir, bu nedenle yıkama tek başına ayırıcı değildir.

Adrenokortikal karsinom

sıklıkla büyük ve heterojen, kistik/nekrotik değişiklik veya kanama içerebilen kitle; düzensiz sınır, komşu organ ya da venöz invazyon/tümör trombüsü tanıyı destekler.

Adrenal metastaz

bilinen ekstra-adrenal malignite olasılığı artırır; görüntüleme görünümü özgül olmadığından diğer adrenal kitlelerle örtüşebilir.

Adrenal hemoraji

akut kanama kontrastsız BT’de yüksek atenüasyon gösterebilir ve bezde kitle benzeri genişleme oluşturabilir; adrenal kitle içindeki akut kanamanın altta yatan tümörü maskelemesi mümkündür.

Adrenal ganglionörom

BT’de homojen ve düşük atenüasyonlu (<40 HU) olabilir; hafif progresif kontrastlanma gösterebilir.

Tuzaklar

• Adenom eşiklerine uyan yıkama feokromositomayı dışlamaz; klinik şüphe varken yalnız gecikmiş faz hesabıyla benign tanı koyma.
• Merkezî düşük atenüasyonlu/kistik-nekrotik görünümlü alanı kontrastlanan solid dokudan ayrı değerlendir; bu görüntüleme görünümü tek başına histolojik nekrozu kanıtlamaz.
• Tek adrenal nodül tüm hastalık yükünü göstermeyebilir; kalıtsal PPGL’de çok odaklı primerler ve metastazlar birlikte değerlendirilir.

Kendini dene

1. Adrenal yatakta belirgin boyanan solid kitlede merkezî nekroz ve karşı bezde ikinci nodül görülüyor. En olası tanı hangisidir?

   • Feokromositoma
   • Adrenokortikal adenom
   • Adrenal miyelolipom
   • Adrenal kist
   Cevabı göster

   Feokromositoma. Belirgin kontrastlanan adrenal solid kitle nekrozla birlikte feokromositomayı destekler; bilateral görünüm sendromik hastalık olasılığını artırır. Adenom çoğunlukla homojen ve lipid içeriklidir, miyelolipom makroskopik yağ gösterir, kist ise sıvı yoğunluğunda ve kontrastlanmayan yapıdadır.

2. Kontrastsız ölçümü yüksek adrenal kitle gecikmiş görüntüde adenom benzeri yıkama gösteriyor. En doğru yorum hangisidir?

   • Feokromositoma dışlanmaz
   • Metastaz kesinleşir
   • Adenom kesinleşir
   • Hemoraji dışlanır
   Cevabı göster

   Feokromositoma dışlanmaz. Adenom benzeri yıkama özgül değildir: feokromositomalar ve bazı hipervasküler metastazlar adenoma benzer eşiklerde yıkama gösterebilir; bu bulgu metastazı kanıtlamaz, adenomu kesinleştirmez ve feokromositomayı dışlamaz. Akut adrenal hemoraji kontrastsız BT’deki yüksek atenüasyon ve kitle biçimindeki genişlemeyle değerlendirilir; yıkama hesabı tek başına kanamayı dışlamaz.

İlgili konular

• Adrenokortikal karsinom
• Adrenal metastaz

Kaynaklar

Bu sayfadaki 38 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 26 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Imaging of Pheochromocytomas and Paragangliomaspmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Imaging approach to retroperitoneal vascular tumors: a narrative reviewlink.springer.com
3. Overview of the 2022 WHO Classification of Paragangliomas and Pheochromocytomaspubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. Adrenal Neoplasms: Lessons from Adrenal Multidisciplinary Tumor Boardspubs.rsna.org
5. CT and MRI of adrenal gland pathologiesqims.amegroups.org
6. Adrenal Lesions: Spectrum of Imaging Findings with Emphasis on Multi-Detector Computed Tomography and Magnetic Resonance Imagingclinicalimagingscience.org
7. Approach to the Patient With Adrenal Hemorrhagepmc.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.