Hipofizit ve infiltratif sellar tutulum

Özet

Hipofizit, hipofiz bezini ve bazen infundibulum ile hipotalamo-hipofizer aksı tutan inflamasyondur; otoimmün hastalık, gebelik sonrası dönem, immünoterapi veya sistemik infiltratif hastalık zemininde görülebilir. Sellar BT, bez genişlemesi, kitle etkisi veya kemik değişikliklerini gösterebilse de hipofizit için özgül değildir; tanısal süreç çoğunlukla kontrastlı hipofiz MRI'sına dayanır. BT'de diffüz büyüme görülmesi tek başına adenomu, metastazı veya inflamasyonu ayırmaz; klinik bağlam ve MRI ile birlikte yorumlanmalıdır. Özellikle infundibulum tutulumunu veya suprasellar yayılımı gözden kaçırmak, altta yatan inflamatuvar ya da infiltratif hastalığın tanınmasını geciktirebilir.

Okuma sırası

1. Sella ve hipofiz bezi. Koronal reformasyonda sfenoid sinüsün üstündeki sella turcica'yı bul; iki kavernöz internal karotis arterin arasındaki hipofiz dokusunu belirle.
2. Hipofiz bezi ve suprasellar sistern. Hipofizit genellikle simetrik bez genişlemesi ile seyrediyorsa da, kesin ayırım için MRI gereklidir; lezyonlar suprasellar sistern içine uzanabilir.
3. İnfundibulum. Hipofizit vakalarında infundibulum kalınlaşması sık görülür; stalk tutulumunun değerlendirilmesinde kontrastlı MRI tercih edilir.
4. Sellar taban ve kiazma. Kemik erozyonu enfeksiyon veya neoplazi lehine ipucu iken, kavernöz sinüs tutulumu ve kitle etkisi hipofizit ve diğer sellar lezyonlarda görülebilir.
5. Ekstrasellar yapılar. Son olarak kafa tabanı dışında lenfadenopati, akciğer-parankim bulguları veya bilinen maligniteye ait yaygın tutulum gibi sistemik eşlikçileri tara.

Faz ve pencere

Kontrastsız

Kontrastsız BT, sellar yumuşak doku hacim artışını, sellanın kemik konturunu ve eşlik eden kalsifikasyonu gösterebilir; ancak stalk tutulumunun değerlendirmesi için genellikle kontrastlı MRI gereklidir. Bu faz hipofizit için tanısal değildir.

Önerilen pencereler: Beyin (G 80 / M 40), Yumuşak doku (G 400 / M 40), Kemik (G 1800 / M 400).

BT bulguları

• Hipofiz bezi simetrik ve diffüz biçimde dolgunlaşabilir; BT'de normal bez sınırı ve boyut varyasyonu nedeniyle bu görünüm güvenilir biçimde ölçülemez.
• İnfundibulum kalınlaşması hipofizit için anlamlı bir MRI bulgusudur; rutin BT'de stalk ayrıntısı yetersiz olduğundan yokluğu dışlatıcı değildir.
• Hipofizit, kütle etkisi semptomlarına neden olarak suprasellar sistern içine uzanım veya optik kiazma üzerinde baskı oluşturabilir.
• Sellar taban genellikle korunur; belirgin kemik erozyonu veya invaziv destrüksiyon alternatif tanıları düşündürür.
• Sistemik sarkoidoz, IgG4 ilişkili hastalık, Langerhans hücreli histiyositoz veya metastaz varsa BT'nin diğer alanlarında ek tutulum bulunabilir.
• Geç dönemde bez atrofisi ve boş sella görünümü ortaya çıkabilir; önceki görüntülerle karşılaştırma zamansal değişimi gösterebilir.

Normalde

Normal hipofiz ve infundibulum kontrastlı görüntülerde homojen güclenme gösterir; stalk kalınlığı veya arka bezi parlak noktasının kaybı hipofizit açısından önemlidir. Aynı düzeyde bezin simetrisini, sellar tabanın sağlam konturunu ve suprasellar sisternin açık kalmasını kontrol et; rutin BT'de infundibulumun seçilememesi patolojik kalınlaşmayı dışlamaz.

Ayırıcı tanı

PitNET/hipofiz adenomu

daha çok fokal/asimetrik bez lezyonu, infundibulum deviasyonu veya sellar genişleme/kemik remodeling gösterebilir; MRI ayırıcıdır.

Hipofiz metastazı

bilinen kanser bağlamında stalk/posterior bez tutulumu, hızlı gelişim veya kemik destrüksiyonu görülebilir; BT bulguları özgül değildir.

Lenfoma

infiltratif yumuşak doku görünümü ve sistemik lenf nodu/organ tutulumları eşlik edebilir; hipofizit ile BT'de ayrım yapılamaz.

Sellar menenjiyom

meninks kökenli tümör olup sella bölgesinde yerleşebilir; görsel alan kusuru ve hormonal yetmezlik yapabilir.

Hipofiz apopleksisi

sellar kitle içinde kanama veya akut ödem olabilir; kontrastsız BT kanamayı gösterebilir, ancak MRI ve klinik acil değerlendirme gerekir.

Tuzaklar

• Glandın kontrastlı BT'deki diffüz belirginleşmesini hipofizit için özgül kabul etme; adenom, fizyolojik büyüme ve diğer infiltratif hastalıklar benzer görünebilir.
• Rutin kesit kalınlığı infundibulumu ve posterior bezi örtebilir; BT'de stalk seçilmemesi normal kabul edilerek inflamasyon dışlanamaz.
• İmmün kontrol noktası inhibitörü kullanan hastada MRI normal veya minimal değişiklikli olabilir; negatif sellar BT de hipofiziti dışlamaz.
• Sellar tabanın korunması inflamasyonla uyumlu olsa da tek başına tanı koydurmaz; belirgin erozyon varsa adenoma veya başka kitle olasılığı yeniden gözden geçirilir.

Kendini dene

1. Otoimmün hastalık öyküsü olan kişide bez simetrik dolgun, sellar taban korunmuş; stalk BT'de net seçilemiyor. Bu bulguların en uygun yorumu hangisidir?

   • Hipofizit olasıdır; BT tanı koydurmaz
   • Hipofiz makroadenomu
   • Boş sella
   • Kraniofaringiom
   Cevabı göster

   Hipofizit olasıdır; BT tanı koydurmaz. Simetrik bez genişlemesi hipofiziti düşündürse de kesin tanı için kontrastlı MRI gereklidir; makroadenom fokal/asimetrik lezyon iken, boş sella BOS uzanımı, kraniofaringiom ise kitle ve kalsifikasyon ile karakterizedir. Makroadenom bu BT bulgularıyla kanıtlanmaz; boş sella dolgunluk değil BOS uzanımıdır, kraniofaringiom için kitle/kalsifikasyon beklenir.

2. Akciğer kanseri bulunan hastada stalk ve posterior bez çevresinde infiltratif yumuşak doku ile sellar taban erozyonu tarif ediliyor. Önemli ayırıcı tanı hangisidir?

   • Hipofiz metastazı
   • Parsiyel boş sella
   • Rathke yarığı kisti
   • Normal infundibulum
   Cevabı göster

   Hipofiz metastazı. Kanser öyküsü, infiltratif dağılım ve kemik destrüksiyonu metastazı önemli bir ayırıcı yapar; MRI ve klinik bağlam gerekir. Boş sella BOS ile dolu fossa, Rathke kisti sınırlı kistik odak, normal infundibulum ise patolojik infiltratif doku oluşturmaz.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 37 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 10 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Infiltrative and inflammatory systemic disorders involving the pituitary glandpmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Metastatic large cell neuroendocrine carcinoma: a rare cause of hypopituitarismpmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Immune-Mediated Hypophysitis: An Updated Reviewpmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. Sellar Lesions: Novel Aspects in Diagnosis and Managementpmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. Pituitary neuroendocrine tumors: imaging features, clinical relevance, and a proposal for standardized MRI reportingpmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. Co-Occurrence of Craniopharyngioma and IgG4-Related Hypophysitis: An Epiphenomenon or a Mere Coincidence?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
7. Immune-Mediated Hypophysitis: An Updated Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
8. Infiltrative and inflammatory systemic disorders involving the pituitary gland.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
9. An overview of hypopituitarism's causes.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
10. Case Report: Tislelizumab-associated secondary adrenal insufficiency in a patient with lung squamous cell carcinoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. Reversible predominant thyrotropin axis dysfunction with meningitis in suspected lymphocytic hypophysitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. Ectopic Adrenocorticotropic Hormone Syndrome in a Patient Diagnosed With Lung Adenocarcinoma and Hospitalized Due to Diabetic Ketonuria: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. A rare case of dual hormone-secreting pulmonary neuroendocrine tumor causing concurrent Cushing syndrome and acromegaly.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Pituitary neuroendocrine tumors: imaging features, clinical relevance, and a proposal for standardized MRI reporting.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Xanthomatous hypophysitis with optic chiasm edema: First documented clinical case.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Pediatric endocrine disorders: a review of intracranial findings and appropriate imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Targeted proteomics reveal histiocytosis-associated neurodegeneration signatures.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Deep learning classification of nasal anatomical variants on computed tomography for endoscopic sinus surgery.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Sellar Lesions: Novel Aspects in Diagnosis and Management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. How can MRI descriptors be optimally combined to predict idiopathic intracranial hypertension?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Ophthalmologic assessment and intracranial pressure in children: diagnostic methods, clinical correlations, and future directions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. The Immune Checkpoint Inhibitors Journey: From Early Promise to Lasting Impact.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Pituitary Stalk Enlargement With Panhypopituitarism and Arginine Vasopressin Deficiency in Lung Adenocarcinoma: Metastatic Infundibular Disease or Paraneoplastic Hypophysitis?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. The Diagnostic Challenge of Hypophysitis vs. Non-Functioning Pituitary Macroadenomas: An Updated Review and Comparative Analysis of Distinguishing Criteria.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Foreign body granuloma mimicking pituitary adenoma: Case report and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Pituitary Metastasis in Lung Cancer Patients: Case Series and Review of the Literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Pituitary T-lymphoblastic lymphoma combined with pituitary adenoma: a rare case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Ectopic Pituitary Neuroendocrine Tumors/Adenomas Around the Sella Turcicapubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Erdheim-Chester Disease Presenting as a Suprasellar Mass.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Granulomatous Diseases of the CNS: Aetiology, Neuroradiological Features and Clinical Findings.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Magnetic resonance imaging features of hypophysitis in patients with cancer treated with immune checkpoint inhibitors.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Autoimmune disease of head and neck, imaging, and clinical review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Hypophysitis, the Growing Spectrum of a Rare Pituitary Disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Morphological and Epidemiological Analysis of the Sphenoid Sinus Based on Computed Tomography and Magnetic Resonance Imaging: A Narrative Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Use of three-dimensional-printed models for preoperative planning in endoscopic endonasal surgery for tuberculum sellae meningioma: A case report and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Sella Turcica Shape as a Marker for Breed and Sex Classification in Sheep.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Sellar chondroma in a pediatric patient treated endoscopically: illustrative case.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. Adult onset multisystem Langerhans cell histiocytosis initially presenting with arginine vasopressin deficiency: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Intrasellar meningioma versus pituitary apoplexy in the setting of postpartum hemorrhage: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Severe IL-6-dominant immune-mediated inflammatory response complicated by probable arginine vasopressin deficiency following ivonescimab-based therapy in advanced EGFR-mutant lung squamous cell carcinoma: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Metastatic large cell neuroendocrine carcinoma: a rare cause of hypopituitarism.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Imaging of pituitary tumors: an update with the 5th WHO Classifications-part 2. Neoplasms other than PitNET and tumor-mimicking lesions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. Neuroimaging of hypophysitis: etiologies and imaging mimics.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. Hemorrhagic sellar lesion mimicking pituitary adenoma apoplexy: MRI follow-up suggesting Rathke cleft cyst.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
45. Trauma Unmasking Pituitary Apoplexy: Coexisting Epidural Hematoma and Sellar Mass - A Case Report with Selected Cases from the Literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
46. Case Report: Pediatric ACTH-secreting pituitary adenoma presenting with hypertension and anuria.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
47. Functional pituitary adenoma imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
48. Who and how to screen for endogenous hypercortisolism in adrenal and pituitary incidentaloma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
49. Image-Guided Precision Medicine in the Diagnosis and Treatment of Pheochromocytomas and Paragangliomas.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
50. Postoperative Pituitary MRI Findings in Acromegaly: A Pictorial Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
51. Immune checkpoint inhibitor-related endocrinopathies: from immune crosstalk to predictive biomarkers and precision management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
52. Intracranial neuroendocrine carcinoma with coexisting pituitary adenoma: a case report and comprehensive literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
53. Sexual Dimorphism and Inter-Century Variability in Sella Turcica and Sphenoid Sinus Pneumatization: A Computed Tomography Study of the Romanian Population.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
54. Impact of endoscopy and related technologies on indications for transsphenoidal pituitary surgery for growth hormone-producing pituitary neuroendocrine tumors in McCune-Albright syndrome: illustrative case.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
55. TTF-1-positive primary papillary epithelial tumor of the sella with long-term recurrence after multiple resections.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
56. Multidisciplinary Management of Pediatric Craniopharyngioma: From Diagnosis to Long-Term Outcomes.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
57. Isolated Maxillary Extracranial Metastasis of a Suprasellar Germinoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
58. Comparative outcomes of transcranial craniotomy and endoscopic endonasal surgery for craniopharyngioma: a single-center retrospective cohort study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
59. Pituitary metastasis revisited: a retrospective single-center experience with diagnostic challenges and surgical nuances. Illustrative cases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
60. Multimodal management of giant prolactinoma with extensive amyloid spherule deposition: a case report with review of the literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
61. A differentiated thyroid carcinoma-specific graded prognostic assessment for brain metastases: derivation in a 10,306-patient cohort and external validation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
62. Role of Surgery in the Multimodal Treatment of Pituitary Carcinoma: A Retrospective Single-Institution Case Series.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
63. Stereotactic radiosurgery for pituitary metastases: a systematic review and single-arm meta-analysis of local control and survival outcomes.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
64. A Case of Concurrent Autoimmune Thyroiditis and Adrenal Insufficiency Following Nivolumab Therapy for Advanced Renal Cell Carcinoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
65. Endocrine Adverse Events Induced by Cancer Treatments: The Role of ¹⁸F-Fluorodeoxyglucose Positron Emission Tomography.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
66. A Biphasic Presentation of Diffuse Large B-cell Lymphoma Metastasis to the Hypothalamus-pituitary Axis: A Case Report and Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
67. Clinical and imaging manifestations of metastases from rare sites.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
68. Transnasal Endoscopic Resection of a Pituitary Metastasis From a Tonsillar Squamous Cell Carcinoma (SCC): A Case Report and a Review of the Literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
69. Blind spots in brain imaging: a pictorial essay.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
70. Immune Checkpoint Inhibitor-Induced Endocrine Dysfunction: Early Detection of Symptoms and Timely Intervention.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.