Portal hipertansiyonun karaciğer BT bulguları

Özet

Portal hipertansiyon, portal kan akımına karşı direnç arttığında gelişir; kronik karaciğer hastalığı sık neden olsa da portal venöz veya hepatik venöz çıkış hastalıkları da aynı tabloya yol açabilir. Portal venöz fazda çekilmiş kontrastlı BT, portal venöz ağın açıklığını ve kollateral dolaşımın anatomik yollarını aynı incelemede gösterebilir. Varis ve spontan şantların tanınması olası kanama/ensefalopati komplikasyonlarının değerlendirilmesine ve işlem planlamasına katkı sağlar. Portal ven trombozunun yayılımını, kollateral dolaşımı ve mezenterik komplikasyonları birlikte incelemek, hastalığın görüntüleme kapsamını tanımlamaya yardımcı olur.

Faz ve pencere

Portal tanısal

Portal ven, splenik ven ve mezenterik venler kontrastla opaklaşırken gastroözofageal, gastrorenal/splenorenal ve paraumbilikal kollateral damarlar da lümen içi kontrastla seçilir. Porta hepatiste ana portal venin yerini alan serpijinöz damar ağı, kronik tıkanıklıkta kavernöz dönüşüm görünümünü verir; dalak, peritoneal boşluk ve bağırsak duvarı aynı fazda incelenebilir.

Önerilen pencereler: Anjiyo (G 600 / M 150), Karaciğer (G 150 / M 30), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Distal özofagus duvarı ve mide kardiyası çevresinde, sol gastrik venle devamlılık gösteren kıvrımlı varis damarları.
• Görüntülemede spontan splenorenal şant varlığı kaydedilebilir; fundal varisleri besleyen kısa gastrik venler ve gastrorenal şantlar da değerlendirilebilir.
• Sol portal ven dalından umbilikal fissüre ve ön karın duvarına uzanan genişlemiş paraumbilikal venöz kanal.
• Ana portal ven veya dallarında parsiyel/tam lümen dolum defekti; kronik tıkanıklıkta porta hepatis boyunca alternatif venöz ağ.
• Splenomegali; portal hipertansiyona eşlik edebilen perihepatik, perisplenik ya da pelviste serbest sıvı.
• Siroz lehine nodüler karaciğer yüzeyi ve lobar hacim dağılımı değişiklikleri görülebilir; bu morfolojik bulgular kollateral dolaşım olmasa da ayrıca tanımlanmalıdır.
• Mezenterik venöz tıkanıklık/iskemiye bağlı konjesyon varsa mezenterik ödem, asit ve ödemli bağırsak duvarı kalınlaşması görülebilir.

Normalde

Tipik anatomide ana portal ven porta hepatiste sağ ve sol intrahepatik dallara ayrılır; kronik tıkanıklıkta portal venin yerini alan serpijinöz damar ağı normal görünüm değildir. Sol gastrik, splenik ve sol renal venleri ile umbilikal fissür boyunca uzanan kollateralleri komşu kesit ve düzlemlerde izleyin; dalak hacmini ve serbest peritoneal sıvıyı da karşılaştırın.

Ayırıcı tanı

Portal ven trombozu

portal ven lümenindeki dolum defekti ve trombüsün splenik/mezenterik uzanımı damar yatağı boyunca takip edilir.

Splenik ven trombozu

kısa gastrik venler ve fundal varisler belirginleşebilir; ana portal venin açıklığını ayrıca değerlendir.

Budd–Chiari sendromu

hepatik venlerde veya kava çıkışında tıkanıklık, kaudat lob büyümesi ve periferik yamalı kontrastlanma eşlik edebilir.

Konjestif hepatopatinin Fontan ilişkili formu, kronik hepatik venöz konjesyonla gelişebilir.

Konjenital portosistemik şant

portal ve sistemik venöz dolaşım arasında doğuştan anormal bağlantı bulunur; anatomisine göre intrahepatik portal dallar korunabilir ya da portal ven bulunmayabilir.

Tuzaklar

• Geniş portal ven çapı tek başına portal hipertansiyon kanıtı değildir; gerçek portosistemik bağlantı, splenik değişiklikler ve karaciğer görünümü birlikte aranmalıdır.
• Portal vende laminer kontrast akımı erken fazda psödotromboz izlenimi verebilir; daha geç kontrast fazında çözülüp çözülmediğini ve dolum defektinin damar boyunca sürüp sürmediğini kontrol edin.
• Kavernöz dönüşümde genişlemiş perikoledokal ve epikoledokal venöz pleksuslar safra yollarını çevreleyebilir veya basılayabilir; portal venöz sistemle devamlılığını izleyerek damarları kanallardan ayırın.
• İzole fundal varisler, siroz olmaksızın splenik venöz çıkış tıkanıklığına bağlı gelişebilir; pankreas gövde-kuyruk komşuluğunu ve splenik ven lümenini gözden geçirin.

Kendini dene

1. Sirotik karaciğer, özofagogastrik varisler ve asit bulunan BT’de ana portal ven açıktır. Bu görünümle en uyumlu temel mekanizma hangisidir?

   • Siroza bağlı sinüzoidal direnç artışı
   • Ana portal ven trombozu
   • Portal ven agenezisi
   • Sinüzoidal direncin azalması
   Cevabı göster

   Siroza bağlı sinüzoidal direnç artışı. Sirozda fibrotik yeniden yapılanma sinüzoidal direnci artırır ve portal kanı kollateral yollara yönlendirir; ana portal ven lümeni açık olsa da bu mekanizma portal hipertansiyonu açıklayabilir.

2. Pankreas gövdesi-kuyruğu komşuluğunda kısa gastrik venler geniş ve fundal varisler mevcut; ana portal ven ve hepatik venler açık. Bu dağılım en çok hangi venöz çıkış bozukluğuyla uyumludur?

   • Splenik venöz çıkışın engellenmesi
   • Ana portal ven trombozu
   • Hepatik ven trombozu
   • Portal ven agenezisi
   Cevabı göster

   Splenik venöz çıkışın engellenmesi. Splenik venöz çıkış engellenince kısa gastrik venler genişleyip fundal varisleri besleyebilir; ana portal ve hepatik venlerin açık, portal venin görünür olması diğer tıkanıklık/agenezi seçeneklerini dışlar.

İlgili konular

• Siroz morfolojisi ve rejeneratif nodüller
• Portal ven kavernöz dönüşümü

Kaynaklar

Bu sayfadaki 35 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 20 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-09).

1. The Portal Vein: A Comprehensive Reviewpubs.rsna.org
2. Portal hypertension: Imaging of portosystemic collateral pathways and associated image-guided therapywjgnet.com
3. Computed Tomography Images of Spontaneous Portosystemic Shunt in Liver Cirrhosisonlinelibrary.wiley.com
4. Image-based Vascular Modeling for Portal Hypertension Diagnosispubs.rsna.org
5. Cross-sectional imaging of congenital and acquired abnormalities of the portal venous systempmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. Evaluation of Hepatic Fibrosis: A Review from the Society of Abdominal Radiology Disease Focus Panelpmc.ncbi.nlm.nih.gov
7. Congestive Hepatopathy: Pathophysiology, Workup, and Imaging Findings with Pathologic Correlationpubs.rsna.org
8. Congestive hepatopathy: the role of the radiologist in the diagnosisdirjournal.org
9. Massive Esophagogastric Variceal Bleeding from Chronic Portal Vein Thrombosis in a Non-Cirrhotic Young Man: A Resource-Limited Endoscopic Management Dilemmapmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. Clinical and CT features of patients with pneumatosis intestinalispmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. Alveolar echinococcosispmc.ncbi.nlm.nih.gov
12. Portal Vein Invasion Secondary to Hepatic Hydatid Disease: A Rare Case Reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
13. Endoscopic ultrasound-guided cyanoacrylate therapy for gastric variceal bleeding secondary to sinistral portal hypertension: a retrospective case seriespmc.ncbi.nlm.nih.gov
14. Mesenteric venous thrombosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Abdominal Vascular Evaluation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Mesenteric venous thrombosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. A "spaghetti sign" in feline abdominal radiographs predicts spleno-systemic collateral circulation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Portal vein thrombosis in liver cirrhosis: incidence, management, and outcome.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Management of Portal Hypertension.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Factors contributing to diagnostic delay of Caroli syndrome: a single-center, retrospective study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Extrahepatic portacaval shunt via a magnetic compression technique: A cadaveric feasibility study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Laparoscopic-endoscopic cooperative surgery for early gastric cancer with gastroesophageal varices.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Polycythaemia Vera Presenting As A Porta Hepatis Mass.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Synchronous hybrid procedure combining interventional radiology and endoscopy for esophagogastric varices with large gastro-renal shunt.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Value of embolisation of collateral veins from gastric varices before balloon-occluded retrograde transvenous obliteration.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Multimodality imaging of obliterative portal venopathy: what every radiologist should know.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Preoperative vascular parameters and proximal splenorenal shunt patency in pediatric extrahepatic portal vein thrombosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Use of a recanalized umbilical vein to embolize bleeding varices: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Reversal of hepatic encephalopathy following a trans-scrotal approach to mesogonadal shunt embolization: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Ultrasound Evaluation of Fontan-Associated Liver Disease: A State-of-the-Art Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Hyperkinetic Movement Disorder in <i>KARS1</i>-Related Disease: An Illustrative Video-Recorded Case and Narrative Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Comparison of Annual Dynamic Abbreviated MRI and Biannual Ultrasound for HCC Surveillance in a High-Risk Group: Two-Center Cohort Study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Clinical and CT features of patients with pneumatosis intestinalis: A retrospective single-center study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Massive Esophagogastric Variceal Bleeding from Chronic Portal Vein Thrombosis in a Non-Cirrhotic Young Man: A Resource-Limited Endoscopic Management Dilemma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. A Rare Case of Gould Syndrome Presenting With Gastrointestinal Bleeding in a Pediatric Patient.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.