Radyasyon koliti ve proktiti

Özet

Radyasyon koliti ve proktiti, pelvik veya abdominal radyoterapi alan bağırsakta gelişen akut mukozal inflamasyondan kronik fibrotik hasara uzanan bir spektrumdur. BT, pelvik radyoterapi sonrası rektum ve sigmoid kolonda duvar kalınlaşmasını, mukozal kontrastlanmayı, lümen daralmasını veya striktürleri ve presakral fasya değişikliklerini gösterir. Görüntüleme bulguları özgül değildir; ışın alanı ve tedavi öyküsü olmadan nedenin radyasyon olduğu söylenemez. Kronik striktürün veya fistülün gözden kaçması obstrüksiyon ve komşu organ hasarını eksik değerlendirmeye yol açar.

Faz ve pencere

Portal tanısal

Rektum ve ışınlanan pelvik kolon duvarında ödemli kalınlaşma, mukozal kontrastlanma ve perirektal/mezorektal yağ ile fasyada inflamatuvar değişiklik aranır; kronik dönemde lümen daralması, fibrotik kalınlaşma, fistül veya koleksiyon haritalanır.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Pelvik radyoterapi alanıyla uyumlu rektum ve sigmoid kolon duvarında segmental veya daha uzun yayılımlı kalınlaşma
• Akut inflamatuvar evrede duvar ödemi ve mukozal kontrastlanma ile birlikte çevre yağ dokusunda çizgilenme
• Perirektal yağ hacminde artış, presakral yumuşak doku kalınlaşması veya mezorektal fasyada belirginleşme
• Kronik hasarda düzgün ya da düzensiz lümen daralması ve fibrotik stenoz görünümü
• Komşu mesane, vajen veya ince bağırsakla kolon arasında fistül yolu ya da enterik içerik/gaz geçişi
• Darlığın proksimalinde kolon veya ince bağırsak anslarında distansiyon ve sıvı-gaz birikimi
• Duvar bütünlüğü bozulduğunda perirektal koleksiyon veya ekstraluminal hava

Normalde

Normal rektum, mezorektal yağla çevrili düzgün bir duvar ve açık lümen olarak izlenir; presakral fasya ince, çevre yağ planları seçilebilirdir. Tedavi alanındaki anormal segmenti daha yukarıdaki kolonla kıyaslayıp duvar kalınlığı, lümen çapı, mezorektal fasya ve komşu pelvik organlarla arasındaki planların korunup korunmadığına bak.

Ayırıcı tanı

Rektum adenokarsinomu

lümeni daraltan halka şeklinde duvar kalınlaşması, polipoid veya eksofitik kitlenmesi, obstrüksiyon, mezenterik reaksiyon, lenfadenopati ve nekroz gibi bulgular tümörü düşündürür.

Enfeksiyöz proktokolit

ışın alanı öyküsü olmadan gelişebilir ve daha yaygın mukozal inflamasyon gösterebilir; BT görünümü radyasyon hasarıyla örtüşür.

Ülseratif proktokolit

rektumdan devamlı proksimal tutulum ve eşlik eden daha uzun kolon segmentleriyle ayrışabilir.

İskemik proktit

damar dağılımı, duvar kontrastlanmasının azalması ve eşlik eden vasküler hastalık bulguları değerlendirilmelidir.

Tuzaklar

• Radyasyon alanındaki benign fibrozis ve proktit difüzyon kısıtlaması gösterebilir; nüks tümörden ayırt etmek için duvar morfolojisi ve kontrastlanma örüntüsü değerlendirilmelidir.
• Presakral kalınlaşma ve perirektal çizgilenme tedavi sonrası tek başına aktif kolit kanıtı değildir; tedavi zamanı ve seri görüntüler önemlidir.
• Fistül traktı tek bir eksende komşu yapılarla karışabilir; traktın tam seyri ve komşu organ ilişkisi çoklu plane görüntülemelerle daha güvenilir haritalanır.

Kendini dene

1. Pelvik radyoterapi öyküsü olan hastada rektum ve sigmoidde yaygın duvar kalınlaşması, presakral fasya kalınlaşması görülüyor. En uygun yorum hangisidir?

   • Radyasyon proktokoliti
   • Rektum adenokarsinomu
   • Sigmoid volvulus
   • Perianal fistül
   Cevabı göster

   Radyasyon proktokoliti. Işın alanıyla uyumlu rektosigmoid kalınlaşma ve presakral/mezorektal değişiklikler radyasyon hasarını destekler. Fokal kitle adenokarsinom için, burulmuş dilate ans volvulus için, anal kanalla bağlantılı trakt ise perianal fistül için beklenir.

2. Radyasyon sonrası rektum ile mesane arasında gaz içeren ince bir trakt izleniyor. Hangi komplikasyon tarif edilmelidir?

   • Rektovezikal fistül
   • İntraluminal gaz
   • Mezorektal nodül
   • Kolonik divertikül
   Cevabı göster

   Rektovezikal fistül. Trakt, komşu organlar arasında iletişim kurduğunu gösterir ve fistülü tanımlar (S62). Divertikülit en sık sigmoid kolonda görülür; görüntülemede divertiküllere duvar kalınlaşması ve perikolik yağ dokusunda çizgilenme eşlik edebilir. Fistül değerlendirmesinde traktın seyri ve eşlik eden inflamatuvar değişiklikler, koleksiyon/apse veya pelvik organ tutulumu aranır. Kolovezikal fistülde mesane duvarını tutan traktla birlikte mesane lümeninde hava veya debris görülebilir.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 36 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 7 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Probable everolimus-associated severe colitis with hematochezia in a patient with metastatic hormone receptor–positive, HER2-negative breast cancer: a case reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Role of magnetic resonance in bowel pathologies: Beyond inflammatory bowel diseasepmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Development of Rectal Ulcer Leading to Hematochezia After Placement of SpaceOAR Hydrogel for Prostate Carcinoma: A Case Report and Review of Literaturepmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. Not Just a Cyst: A Draining Gluteal Lesion Revealing a Rectocutaneous Fistula in Ulcerative Colitispmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. Palbociclib-Induced Apoptotic Colopathy: A Case Report and Review of the Literaturepmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. Hyperbaric oxygen therapy alters bowel perfusion and improves outcomes in patients with treatment-refractory ulcerative colitis: a prospective pilot trial.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
7. Radiation Therapy for Para-Aortic Lymph Node Metastasis from Uterine Cervical Cancer.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
8. Chemotherapy versus radiotherapy for FIGO stages IB1 and IIA1 cervical carcinoma patients with postoperative isolated deep stromal invasion: a retrospective study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
9. Indigo naturalis‑associated ischemic injury of colorectal mucosa: A case series study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
10. Role of magnetic resonance in bowel pathologies: Beyond inflammatory bowel disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. Probable everolimus-associated severe colitis with hematochezia in a patient with metastatic hormone receptor-positive, HER2-negative breast cancer: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. <i>Bacteroides</i>-associated NAD⁺ depletion correlates with exacerbated radiation-induced colorectal injury and impaired mucosal proliferative capacity.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Vunakizumab-induced severe ulcerative colitis during treatment of psoriatic arthritis: a case report and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Synergistic neoadjuvant radioimmunotherapy in locally advanced rectal cancer: mechanisms of pathologic response and the shift toward organ preservation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Surviving Cancer, Lacking Support: The Hidden Burden of Modern Radiation Oncology in the Treatment of Oligometastatic Disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Stricturing Diseases of the Gastrointestinal Tract-Current Clinical Practice.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. A Case of Ascending Colon Stricture Following Appendicitis with Abscess Formation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. The role of enteroscopy in the diagnosis and interventional management of small intestine diseases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Colorectal cancer in children: an evaluation of the existing literature based on the 11-year experience of a single center.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Rectal ulcer associated with lenvatinib 15 years after definitive radiotherapy for prostate cancer: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Acute bowel ischemia in the absence of radiological findings: A case for endoscopy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. The Importance of Magnetic Resonance Enterography in Monitoring Inflammatory Bowel Disease: A Review of Clinical Significance and Current Challenges.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. A closer look at the stoma: multimodal imaging of patients with ileostomies and colostomies.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. The missing evidence: Stricturing Crohn's disease in clinical trials, a systematic review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Multimodality ultrasound in Crohn's disease strictures.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Emphysematous conditions of the abdomen and pelvis: pearls and pitfalls.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. The Unforeseen Connection: A Rare Case of Salpingo-Sigmoidal Fistula Secondary to Ulcerative Colitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Gastrointestinal Fistulas-What Gastroenterologists Need to Know in 2025.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Bleeding per rectum in pediatric population: A pictorial review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Imaging of acute pelvic pain.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. The Role of CT-Angiography in the Acute Gastrointestinal Bleeding: A Pictorial Essay of Active and Obscure Findings.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Early-onset colorectal cancer in patients under 30: a case series from Tanzania highlighting an emerging epidemiological shift.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Navigating pelvic anatomy for exenteration: a clinical guide for radiologists.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Patterns of injury and violence in Yaoundé Cameroon: an analysis of hospital data.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Does laparoscopic surgery decrease the risk of atrial fibrillation after foregut surgery?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Reactivated CMV Proctitis/Anitis Presenting as a Localized Proximal Anal Swelling and Anal Pain in a Diabetic Patient: Case Report and Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Upadacitinib for anti-TNFα refractory immune checkpoint inhibitor-induced colitis: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. Extrapulmonary and Other <i>Pneumocystis jirovecii</i> Infections Diagnosed via Fungal Cell-Free DNA Using Giant Magnetoresistance Detection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. A Practical Approach in Differentiating IBD From Other Causes of Enterocolitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Gastrointestinal bleeding in children: diagnostic approach.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Gastrointestinal imaging-practical magnetic resonance imaging approach.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Clinical and radiological features of severe mpox: a case series of 16 patients in Beijing, China.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. Clinical and radiological characteristics of Mpox pneumonia in immunosuppressed HIV-infected patients: a multicenter study from China.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. Vaginal Estriol Tablet Therapy for Rectovaginal Fistula after Low Rectal Surgery: Endoscopic Evaluation of Efficacy and Healing Mechanism.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
45. Normal physiological variants and benign conditions in pelvic oncologic fluorodeoxyglucose positron emission tomography/magnetic resonance imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
46. Imaging in perianal fistulising Crohn's disease: A practical guide for the gastroenterologist.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
47. Endoscopic Skipping, Stricturing, and Penetrating Complications in Crohn's Disease on Tandem Ileo-colonoscopy and Cross-sectional Imaging: A Retrospective Cohort Study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
48. CT colonography: revisited after 30 years.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
49. MR Imaging of Anal Cancer.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
50. Incidental findings in female pelvis MRI performed for gynaecological malignancies.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
51. The enigma of squamous cell carcinoma of the colon: a case report and review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
52. Backwash Ileitis-From Pathogenesis to Clinical Significance: Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
53. Assessment of intestinal luminal stenosis and prediction of endoscopy passage in Crohn's disease patients using MRI.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
54. Imaging of Benign Biliary Tract Disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
55. Radiological insights into diverticulitis: Clinical manifestations, complications, and differential diagnosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
56. Non-operative Management of Locally Advanced Rectal Adenocarcinoma Using a Watch-and-Wait Approach: A Report of Two Cases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
57. Mastering rectal cancer MRI: From foundational concepts to optimal staging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
58. Mimics and Pitfalls of Primary Ovarian Malignancy Imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
59. The Use of PET-CT in the Assessment of Patients with Colorectal Carcinoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
60. Intractable Diarrhea due to Enterovesical Fistula Caused by Recurrent Urinary Tract Infection with Bladder Outlet Obstruction: A Rare Clinical Presentation of "Urinary Diarrhea".pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
61. Variants and Pitfalls in PET/CT Imaging of Gastrointestinal Cancers.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
62. Enterovesical fistulae: aetiology, imaging, and management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
63. Beyond adenocarcinoma: MRI of uncommon rectal neoplasms and mimickers.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
64. Multimodality Imaging Review of Anorectal and Perirectal Diseases with Clinical, Histologic, Endoscopic, and Operative Correlation, Part II: Infectious, Inflammatory, Congenital, and Vascular Conditions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
65. Acetaminophen Overdose and Self-Induced Ethanol Enema.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
66. Ligation site of the inferior mesenteric vein in laparoscopic radical resection of rectal cancer: a study protocol for a multicenter randomized-controlled trial.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
67. Rectovaginal fistulas after radiation therapy: treatment options and outcomes - a narrative review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
68. Moderately Hypofractionated Online Adaptive Radiotherapy for Cervical Cancer: A Prospective Study of Feasibility, Acute Toxicity and Dosimetric Benefits.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
69. Emergency rectal cancer: clinical presentation and therapeutic options.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
70. Granulomatous lymphocytic interstitial lung disease in common variable immune deficiency: an in-depth clinical, immunological, functional and radiological exploration with a focus on its management, challenged by chronic CMV infection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
71. Evolving role of intestinal ultrasound in the evaluation of Crohn's disease: A clinical- radiological perspective.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
72. Imaging in inflammatory bowel disease 2025: ECCO-ESGAR-ESP-IBUS diagnostic and monitoring recommendations with MRI and intestinal ultrasound in treat-to-target strategies.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
73. Colitis cystica profunda diagnosed by laparoscopic excision: A case report and review of literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
74. Multidetector CT cystography for imaging colovesical fistulas and iatrogenic bladder leaks.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
75. Multidetector CT imaging of post-robot-assisted laparoscopic radical prostatectomy complications.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
76. British Society of Gastroenterology consensus guidelines on the management of inflammatory bowel disease in adults.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
77. Comprehensive Imaging Evaluation and Staging of Crohn's Disease: When and Why to Use Intestinal Ultrasound, MRE, or CTE: Current Guidelines and Future Directions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
78. Ischemic proctitis caused by a superior rectal arteriovenous fistula: a case report and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
79. POCUS for acute abdominal pain: practical scan protocols on gastrointestinal diseases and an evidence review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
80. Evaluation of intestinal ultrasound for disease activity assessment in patients with inflammatory bowel disease: A cross-sectional study at a tertiary centre in Malaysia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
81. PET Imaging in Vulvar Cancer: A Literature Review of the Current Evidence and Clinical Applications.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
82. The Emerging Role of Ultrasonography in Ulcerative Colitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
83. Response assessment in rectal cancer undergoing total neoadjuvant therapy: decision tree analysis integrating contrast enhanced T1-weighted MRI.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
84. Significance of apparent diffusion coefficient in diagnosis of rectal carcinoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
85. Approach to Cystic Lesions in the Abdomen and Pelvis, with Radiologic-Pathologic Correlation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
86. Small bowel imaging in Crohn's disease patients.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
87. Magnetic resonance imaging in children and adolescents with chronic inflammatory bowel disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
88. Pediatric Congenital Tracheobronchial Variants and Their Clinical Significance for Endotracheal Intubation and Airway Management: A Scoping Review of Fetal, Neonatal, and Pediatric Cases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
89. Computed tomography of pediatric abdominal trauma: optimizing utilization and enhancing diagnostic interpretation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
90. Non-thrombotic pulmonary emboli: imaging findings and differential diagnoses.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.