Akut kolanjit

Özet

Akut kolanjit, çoğunlukla safra yolu tıkanmasının üzerine eklenen ve sepsise ilerleyebilen safra yolu enfeksiyonudur. BT klinik tanıyı tek başına koymaz; obstrüksiyon nedenini ve seviyesini, duvar/periduktal inflamasyonu ve karaciğer apsesi ya da damar komplikasyonlarını gösterir. Arteriyel fazda geçici hepatik atenüasyon farkı (THAD) görülebilir; yokluğu kolanjiti dışlamaz ve bulgu başka hastalıklarda da görülebildiğinden özgül değildir.

Faz ve pencere

Portal tanısal

Ana safra kanalı veya intrahepatik dallarda genişleme, geçiş seviyesinde taş/kitle/darlık, kanal duvarında kalınlaşma ve kontrastlanma ile periduktal ödem seçilir; kontrastlı BT apseler ve portal ven trombozu gibi yerel komplikasyonların değerlendirilmesinde de yararlıdır.

Arteriyel

İltihaplı kanal çevresinde kama biçimli ya da segmental geçici hepatik atenüasyon artışı (THAD) görülebilir; geç fazda silikleşebilir ve başka inflamatuvar/perfüzyon durumlarında da görüldüğünden tek başına enfeksiyona özgü değildir.

Önerilen pencereler: Karaciğer (G 150 / M 30), Batın (G 400 / M 50), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Obstrüksiyonun yukarısında intrahepatik safra kanallarında veya ana safra kanalında genişleme; kanal çapı hastanın yaşı ve ameliyat öyküsüyle birlikte yorumlanır
• Ana safra kanalı duvarında kalınlaşma ve kontrastlanma; çevre yağ dokuda ya da periduktal alanda ödem görülebilir
• Geçiş düzeyinde hiperdens dolum defekti, kanal kalibresinde ani değişim veya sonlanma, darlık ya da kitle; izodens taşlar BT'de kolayca farkedilmeyebilir.
• Safra yolu boyunca çok odaklı küçük hipodens odaklar veya halka tarzı kontrastlanan karaciğer mikroapseleri
• Portal ven dalında tromboz, çevresel inflamasyon veya karaciğer apsesi gibi enfeksiyonun vasküler/parankimal komplikasyonu
• Safra yollarında veya kese lümeninde gaz, sfinkterotomi, biliyer-enterik anastomoz ya da yakın tarihli biliyer girişim sonrasında görülebilir; dağılımı ve işlem öyküsünü kolanjit bulgularından ayrı değerlendir

Ölçütler ve sınıflamalar

Tokyo Guidelines 2018 şiddet derecelendirmesi

Grade I: Grade II veya Grade III ölçütlerini karşılamayan hafif hastalık. Grade II: şu klinik/laboratuvar ölçütlerinden en az ikisi: lökosit >12.000/mm³ veya <4.000/mm³, ateş ≥39°C, yaş ≥75, total bilirubin ≥5 mg/dL, albümin <normal alt sınırın 0,7 katı. Grade III: kardiyovasküler, nörolojik, solunumsal, renal, hepatik veya hematolojik sistemlerden en az birinde organ işlev bozukluğu; sınıf klinik/laboratuvar ölçütleriyle belirlenir, BT ile atanmaz.

Normalde

Ultrasonda koledok çapı için yayımlanmış referans değerleri 5–9 mm arasında değişir; yaş ve kolesistektomi öyküsü ölçümü etkileyen başlıca etmenlerdir. Obstrüksiyon değerlendirilirken kanal genişlemesi, dolum defekti, duvar kalınlaşması veya kitle gibi belirgin görüntüleme bulguları incelenir.

Ayırıcı tanı

Primer sklerozan kolanjit

kronik hastalıkta multifokal kısa safra yolu darlıkları ve aradaki hafif genişlemeler boncuklanma görünümü oluşturabilir.

IgG4 ilişkili sklerozan kolanjit

uzun segmentli, düzgün sınırlı çevresel kanal duvarı kalınlaşması ve eşlik eden otoimmün pankreatit görülebilir.

Kolanjiyokarsinom

asimetrik/fokal duvar kalınlaşması veya kitle, ani geçiş ve proksimal kanal genişlemesi oluşturabilir; enfeksiyonla birlikte bulunması dışlanmaz.

Tuzaklar

• Safra yolu dilatasyonu görülmese bile taş, darlık veya stent gibi etiyolojik bulgular görüntülemede kolanjit değerlendirmesine katkı sağlayabilir; klinik ve laboratuvar bağlamı gerekir.
• Arteriyel THAD geçici parankimal kontrast farklılığıdır; geç fazda silikleşmesini doğrula ve tek başına özgül bulgu olarak yorumlama.
• Koledok taşı safra yoğunluğuna yakın olabilir; yalnız yüksek atenüanslı taş aramak yerine ani kanal sonlanması ve proksimal genişlemeyi de değerlendir.
• Kanal duvarı kalınlaşması enfeksiyona özgü değildir; PSC, IgG4 hastalığı ve malign darlıkta klinik bağlam olmadan akut kolanjit tanısı koyma.

Kendini dene

1. Ateşli sarılıklı hastada koledokta geçiş düzeyi taşı, yukarıda kanal genişlemesi ve duvar kontrastlanması var. En olası tanı nedir?

   • Akut kolanjit
   • Primer biliyer kolanjit
   • Safra kesesi adenomiyomatozisi
   • Akut pankreatit
   Cevabı göster

   Akut kolanjit. Ateş, sarılık ve koledokta taş ile yukarı kanal genişlemesi akut kolanjit için klinik, kolestaz ve görüntüleme bileşenlerini destekler; tanı klinik ve laboratuvarla birlikte konur.

2. Arteriyel fazda sağ lobda kama biçimli hiperatenüasyon görülüyor; portal fazda belirgin kitle yok. Bu görünüm en çok neyi yansıtır?

   • Geçici perfüzyon farkı
   • Karaciğer hemanjiyomu
   • Yağdan korunmuş alan
   • Kalsifiye granülom
   Cevabı göster

   Geçici perfüzyon farkı. Kama biçimli arteriyel hiperatenüasyon geçici hepatik atenüasyon farkı olabilir; bu görünüm geç fazda silikleşebilir ve tek başına özgül değildir.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 35 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 16 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Tokyo Guidelines 2018: diagnostic criteria and severity grading of acute cholangitisonlinelibrary.wiley.com
2. Modern imaging of cholangitispubmed.ncbi.nlm.nih.gov
3. IDSA 2024 Guideline Update: Diagnostic Imaging for Suspected Acute Cholecystitis or Acute Cholangitisidsociety.org
4. Primary sclerosing cholangitis: review for radiologistslink.springer.com
5. Clinical practice guidelines for IgG4-related sclerosing cholangitispmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. Imaging of Biliary Tree Abnormalitiespubs.rsna.org
7. Emphysematous conditions of the abdomen and pelvis: pearls and pitfallsd-nb.info
8. Acute cholangitis: a state-of-the-art reviewpmc.ncbi.nlm.nih.gov
9. A Rare Case of Hemobilia due to Hepatic Artery Pseudoaneurysm (HAPA) in the right Hepatic Artery-Segment 8 branch and its Management via Coil Embolizationpmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. Epidemiology, risk factors, diagnosis, and treatment of intra-abdominal traumatic neuromas - a narrative reviewpmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. National guidelines for the diagnosis and treatment of hilar cholangiocarcinomapmc.ncbi.nlm.nih.gov
12. Tokyo Guidelines 2018: diagnostic criteria and severity grading of acute cholecystitis (with videos).pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Tokyo Guidelines 2018: diagnostic criteria and severity grading of acute cholangitis (with videos).pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Acute cholangitis: Diagnosis and management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. [Acute cholangitis].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. American College of Gastroenterology guideline: management of acute pancreatitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. [Biliary lithiasis].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. National guidelines for the diagnosis and treatment of hilar cholangiocarcinoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Portal cavernoma cholangiopathy: consensus statement of a working party of the Indian national association for study of the liver.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Pyogenic Liver Abscess of Biliary Origin: The Existing Problems and Their Strategies.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Beyond acute cholecystitis-gallstone-related complications and what the emergency radiologist should know.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Multidetector CT of emergent biliary pathologic conditions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Inflammatory pseudotumor of the liver: a rare case of recurrence following surgical resection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Imaging of Biliary Tree Abnormalities.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. CT and MRI imaging and interpretation of hepatic arterioportal shunts.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. 2020 WSES guidelines for the detection and management of bile duct injury during cholecystectomy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Diagnostic value of ultrasonography for post-liver transplant hepatic vein complications.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. A pictorial essay on cross-sectional imaging findings of pathologies in the second (D2) segment of the duodenum in adults.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Discontinuous peripheral enhancement of focal liver lesions on CT and MRI: outside the box of typical cavernous hemangioma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. When Current Severity Overrides Reassuring Findings: TG18-Guided Biliary Drainage in ERCP-Confirmed Purulent Cholangitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Clinical Characteristics, ERCP Management, and Early Adverse Events Among Patients with Choledocholithiasis at a Romanian Tertiary Referral Center: A Retrospective Cohort.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Accessory gallbladder lithiasis presenting as acute cholangitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Acute Emergent Biliary Pathologies Identified Using Point-of-Care Ultrasound.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Common Bile Duct Diameter in Bladder Urothelial Carcinoma: A Case-Control Study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Cross-Modal Assessment of Post-Cholecystectomy Symptoms: Integrating MRCP Metrics with Upper Endoscopy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Incidental Findings in Pediatric Patients: How to Manage Liver Incidentaloma in Pediatric Patients.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Complications from percutaneous microwave ablation of liver tumours: a pictorial review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. Portal vein embolization via the ipsilateral percutaneous transhepatic approach versus laparotomic transileocecal approach: complications, profile and changes in future liver remnant volume.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Ultrasound of Bile Ducts-An Update on Measurements, Reference Values, and Their Influencing Factors.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Duodenal Obstruction and Grade III Acute Cholangitis Following Pancreaticoduodenal Artery Aneurysm Rupture During Conservative Management of Acute Type B Aortic Dissection: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Computed tomography manifestations of drug-induced liver injury according to type and severity of injury.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Comparison of abdominal computed tomography to ultrasonography in the diagnosis of biliary disease in dogs with acute abdominal signs.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. Beyond single cut-off values in ultrasound: limitations and implications for context-aware radiology reporting.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. Predictive Clinical Factors for Endoscopic Ultrasound Diagnosis in Undiagnosed Common Bile Duct Dilatation on Cross-Sectional Imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
45. Unnecessary ERCPs: Is Spontaneous Stone Passage the Sole Determinant?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.