Aksesuar renal damarlar ve damar varyantları

Özet

Aksesuar renal arterler ve değişken renal venler, böbrek damar anatomisinin doğumsal varyantlarıdır; ek arterler böbreğe hiler veya polar dallar halinde ulaşabilir. BT anjiyografi damarların kökenini, dallanmasını ve seyrini çok düzlemli ve üç boyutlu rekonstrüksiyonlarla haritalamaya yardımcı olur. Bu damar haritası özellikle canlı donör nefrektomisi ve renal endovasküler girişimler öncesinde önem taşır. Polar arterin cerrahi hasarı kanamaya veya renal infarkta yol açabilir; renal venlerin preoperatif haritalanması da girişimsel komplikasyonları önlemede önemlidir.

Faz ve pencere

BTA tanısal

Arteriyel fazda ana renal arterin kökeni ve dallanması, hilusa giren ek arterler ve böbrek kutbuna yönelen polar arterler değerlendirilir; renal venler de görülebilse de nefrografik faz küçük venöz dalları daha iyi opasifiye eder.

Nefrografik tanısal

Nefrografik fazda renal venler ve küçük venöz dallar daha belirgin opasifiye olur; sol renal venin aortaya göre seyrini, aksesuar venleri ve IVC’ye katılım düzeylerini bu görüntülerde izle. Gecikmiş ekskretuar faz toplayıcı sistemi ve üreterleri değerlendirmeye yarar; alt polar arterin üreteropelvik bileşkeyle ilişkisi görüntüde varsa tanımlanabilir.

Önerilen pencereler: Anjiyo (G 600 / M 150), Batın (G 400 / M 50).

BT bulguları

• Ek renal arter aortadan, ana renal arterden ya da daha seyrek iliak arter gibi başka bir damardan çıkabilir; kaynak damarını ve böbreğe hiler ya da kutup düzeyindeki giriş yerini ayrı ayrı tanımla.
• Ek renal arter böbreğe hilustan ya da üst/alt kutup düzeyinden girebilir; MPR'de damarın seyriyle birlikte gerçek giriş noktasını izle ve tarif et.
• Ana renal arter hilusa ulaşmadan erken dallanıyorsa bu prehiler dallanmadır; aksesuar renal arterden ayrımı için her damarı kendi kaynak damarına kadar takip et.
• Retroaortik sol renal ven aortanın arkasından geçerek IVC'ye ulaşır; sirkumaortik varyantta venöz kollar aortanın hem önünden hem arkasından seyreder.
• Aksesuar renal venler böbrekten birden fazla venöz çıkış oluşturabilir ve ayrı ayrı IVC’ye ya da ana renal vene drene olabilir; varyant drenaj kaynak kesitlerde izlenir.
• Polar aksesuar arter üreteropelvik bileşkeyle ilişkili olabilir; bu komşuluk görüntüleniyorsa anatomik değerlendirmede belirtilir.

Normalde

Tipik anatomide her böbreğe abdominal aortadan tek ana renal arter ve tek renal ven uzanır; sol renal ven aortanın önünden geçerek IVC’ye drene olur. İki tarafı aksiyel, koronal ve oblik MPR’de ostium sayısı, dallanma noktası, venin aortaya göre seyri ve IVC’ye katılım düzeyi bakımından karşılaştır.

Ayırıcı tanı

Erken prehiler dallanma

tek renal arter gövdesi hilusa ulaşmadan dallara ayrılır; ek renal arterde ana artere ek bir damar kökeni/gövdesi izlenir.

Renal arter anevrizması

damar sayısı artışından farklı olarak mevcut arterin fokal, sakküler veya füziform genişlemesidir.

IVC duplikasyonu

aortanın iki yanında çift infrarenal kaval gövde oluşturur; sirkumaortik sol renal vende ise sol renal venin kolları aortanın önünden ve arkasından geçer.

Paraaortik lenf nodu

sol taraftaki venöz kanal lenf nodu sanılabilir; kontrastlanan tübüler devamlılığı aksiyel ve koronal görüntülerde renal ven veya IVC’ye kadar izle.

Tuzaklar

• MIP görüntüde üst üste düşen damarları ayrı ostium gibi sayma; kaynak aksiyel kesitlerde damarı aorta çıkışından böbrek girişine kadar takip et.
• Venöz opasifikasyon yetersizse sol renal ven varyantı dışlanamaz; küçük venler kalın kesitlerde gözden kaçabileceğinden uygun nefrografik/venöz fazı ve ince kaynak kesitleri değerlendir.
• Aksesuar damarları tek ana ostiumdan erken ayrılan segmental dallarla karıştırma; renal arter çıkışlarını ve dalların kaynak damarlara sürekliliğini ince kesitlerden doğrula.

Kendini dene

1. Aortadan ayrı ostiumla çıkan damar böbreğin alt kutbuna doğrudan ulaşıyor. Bu varyant nasıl adlandırılır?

   • Aksesuar polar arter
   • Erken prehiler dallanma
   • Renal arter anevrizması
   • IVC duplikasyonu
   Cevabı göster

   Aksesuar polar arter. Ayrı ostiumdan çıkıp hilustan değil kutup düzeyinden böbreğe giren ek damar aksesuar polar arter olarak adlandırılabilir. Erken dallanmada tek renal arter gövdesi dallanır; anevrizma damar genişlemesidir, IVC duplikasyonu venöz varyanttır.

2. Sol renal venin bir kolu aortanın önünden, diğeri arkasından IVC'ye bağlanıyor. En uygun ad hangisidir?

   • Sirkumaortik sol renal ven
   • Retroaortik tek renal ven
   • IVC duplikasyonu
   • Sol renal ven trombozu
   Cevabı göster

   Sirkumaortik sol renal ven. Aortanın önünden ve arkasından geçen iki sol renal ven kolu sirkumaortik varyantı tanımlar. Retroaortik renal ven aortanın arkasından seyreder; IVC duplikasyonunda iki infrarenal kaval kanal bulunur, trombozda IVC içinde dolum defekti görülebilir.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 35 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 30 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Angio CT assessment of anatomical variants in renal vasculature: its importance in the living donorpmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Angio CT assessment of anatomical variants in renal vasculature: its importance in the living donorlink.springer.com
3. The accessory renal arteries: A systematic review with meta-analysispmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. Renal vascular variants in living related renal donors: evaluation with CT angiographypubmed.ncbi.nlm.nih.gov
5. Endovascular interventions in management of renal artery aneurysmpmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. The Utility of 64 Channel Multidetector CT Angiography for Evaluating the Renal Vascular Anatomy and Possible Variations: a Pictorial Essaykjronline.org
7. pubs.rsna.orgpubs.rsna.org
8. pmc.ncbi.nlm.nih.govpmc.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.