Triplan kırığı

Özet

Triplan kırığı, distal tibial fizisin asimetrik kapanma dönemindeki ergende görülen bir geçiş kırığıdır; kırık hatları epifiz, fizis ve metafize farklı düzlemlerde uzanır; klasik distal tibia örüntüsü eklem içidir, ancak atipik eklem dışı varyantlar da bildirilmiştir. En sık görülen lateral örüntüde aksiyelde fizis, sagittalde epifiz ve koronalde posterior metafiz tutulur; medial ve atipik örüntülerde bu yönelim değişebilir. Çok düzlemli kontrastsız BT eklem yüzü uyumunu ve fragman geometrisini gösterir. Metafiz kolunu ya da eklem içi ayrışmayı atlamak kırık morfolojisinin ve eklem uyumunun eksik tarif edilmesine yol açabilir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

En sık lateral örüntüde çok düzlemli BT’de aksiyel planda fizis boyunca yatay hat, sagittal planda epifizden plafond’a uzanım ve koronal planda posterior metafiz kolu izlenir. Medial veya atipik örüntülerde kırık kollarının düzlem yönelimi değişebileceğinden tüm hacim çok düzlemli değerlendirilir; eklem yüzü basamağı/aralığı ve fragman sayısı kaydedilir. Kontrastsız BT görüntülerinde bu kırık kolları çok düzlemli rekonstrüksiyonlarda gösterilebilir.

Önerilen pencereler: Kemik (G 1800 / M 400).

BT bulguları

• Üç düzlem bileşeni — en sık lateral örüntüde aksiyel fizis, sagittal epifiz ve koronal posterior metafiz kırık kolları farklı rekonstrüksiyonlarda eşleştirilir; medial/atipik örüntülerde yönelim değişebilir.
• Klasik lateral örüntüde anterolateral epifiz fragmanı sagittal kolla ayrılır ve kırık tibial plafond eklem yüzüne uzanır.
• Posterior metafiz parçası — koronal planda posterior distal tibia metafizinden başlayıp fizis seviyesine yönelen kırık kolu görülür.
• Fizis hattı — aksiyel kesitlerde açık fizisin bir bölümünü izleyen kırık, epifiz ve metafiz parçalarını birbirine bağlar.
• Plafond uyumu — eklem yüzündeki basamaklanma, aralık veya impaksiyon, talus kubbesi ve karşılıklı korteksler izlenerek değerlendirilir.
• Parçalanma — iki, üç veya dört ana fragman ve olası medial malleol parçası çok düzlemli görüntülerde sayılır.
• Eşlik eden fibula kırığı — distal fibula kırık hattı ve distal tibiofibular eklem ilişkisi aynı hacimde ayrıca değerlendirilir.

Ölçütler ve sınıflamalar

Parça sayısına göre triplan örüntüsü

Klasik tanımlamada kırıklar iki (Cooperman), üç (Marmor) veya dört (Kärrholm) parçalı olarak tarif edilir. İki parçalı lateral örüntüde lateral epifiz posterior metafiz fragmanına bağlıdır; üç parçalı örüntüde ek bir epifiz fragmanı ayrılır, dört parçalı örüntü ise parçalanmalı konfigürasyondur. Morfolojik varyantlar vardır ve evrensel olarak kabul edilmiş tek bir sınıflama yoktur; kırık kolları, fragmanlar ve eklem yüzü ilişkisi BT’de doğrudan tarif edilmelidir.

Normalde

Normal distal tibial plafond tek ve düzgün bir eklem korteksi oluşturur; epifiz konturu kesintisiz, fizisin kalan açık bölümü düzenli izlenir. Posterior metafiz korteksini, anterolateral epifiz konturunu ve talus kubbesi ile tibial plafond eklem ilişkisini aynı görüntü hacmi ve komşu kesitlerde değerlendirin; açık fizisi kırık diyastazı olarak adlandırmayın.

Ayırıcı tanı

Tillaux kırığı

epifizden ekleme uzanan izole Salter–Harris III bileşeni vardır; posterior metafiz kolu triplan gibi eşlik etmez.

Salter–Harris II kırığı

fizis ile metafiz arasında uzanır, epifiz ve eklem yüzü tipik olarak kırık hattına katılmaz.

Salter–Harris IV kırığı

epifiz, fizis ve metafizi tek bir dikey düzlemde keser; triplan örüntüde kırık kolları üç farklı düzleme yayılır.

Pilon kırığı

aksiyel yükle gelişen eklem içi kırıkta distal tibia eklem yüzünde impaksiyon ve metafiz parçalanması görülebilir; bu morfoloji triplan kırığının fizis boyunca geçen kırık kollarından farklıdır.

Distal fibula kırığı

kırık tibial epifiz-fizis-metafiz üçlemesini oluşturmaz; tibiofibular sindesmoz hizasıyla ayrılır.

Tuzaklar

• Tek aksiyel görüntüde yalnız fizis hattını görüp kırığı basit epifiz ayrışması sayma; aynı fragmanı koronal ve sagittal düzlemlerde yeniden kur.
• Normal fizisin açık kalan kısmını travmatik genişleme olarak yorumlamayın; karşı taraf fizis biçimini ve ardışık kesitlerdeki devamlılığı kontrol edin.
• Triplan kırığını yalnız Salter–Harris tip IV etiketiyle özetleme; üç düzlemdeki kırık kollarını ve fragman konfigürasyonunu ayrıca tarif et.
• Posterior metafiz kolunu ve medial malleolün ayrılmış olabileceğini kaçırmamak için posterior kesitleri ve tüm distal tibia hacmini tarayın.

Kendini dene

1. Klasik lateral distal tibia triplan kırığında aksiyelde fizis, sagittalde epifiz ve koronalde posterior metafiz boyunca uzanım görülüyor. Bu hangi kırık örüntüsüdür?

   • Triplan kırığı
   • Tillaux kırığı
   • Salter–Harris II
   • Pilon kırığı
   Cevabı göster

   Triplan kırığı. Bu, en sık görülen lateral triplan örüntüsüdür. Medial ve atipik triplan kırıklarında düzlem yönelimleri değişebileceği için tüm fragmanlar çok düzlemli BT’de izlenmelidir. Tillaux kırığında hat epifizden eklem yüzüne uzanır; Salter–Harris tip II kırık hattı fizisten metafize geçer ve eklem yüzüne ulaşmaz; pilon kırığında distal tibia eklem yüzünde aksiyel yüklenmeye bağlı impaksiyon görülebilir.

2. Posterior metafiz kolu gösterilmeyen, eklem yüzüne ulaşan anterolateral epifiz fragmanı en çok hangisini düşündürür?

   • Juvenil Tillaux
   • Triplan kırığı
   • Salter–Harris II
   • Distal fibula avulsiyonu
   Cevabı göster

   Juvenil Tillaux. Bu bulgular Tillaux örüntüsünü düşündürür: kırık hattı anterolateral epifizden eklem yüzüne uzanır ve metafiz kolu içermez. Triplan kırığında ayrıca metafize uzanan bileşen aranır. Salter–Harris tip II kırık hattı fizisten metafize uzanır; fibula tarafındaki bağ avulsiyonu, tibial Chaput fragmanından farklıdır.

İlgili konular

• Tillaux kırığı

Kaynaklar

Bu sayfadaki 43 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 19 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Complex epi-/metaphyseal fractures of the distal tibia (triplane)surgeryreference.aofoundation.org
2. Therapeutic progress in the management of triplane fractures in adolescentspmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Triplane and Tillaux Ankle Fracturesncbi.nlm.nih.gov
4. The Incidence and Treatment Outcome of Atypical Triplane Fractures in Adolescentspmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. Triplane Fracture | Pediatric Imagingpediatricimaging.org
6. Pilon Fracturesbofas.org.uk
7. Anteromedial or anterolateral approach to the distal tibia?surgeryreference.aofoundation.org
8. The physissurgeryreference.aofoundation.org
9. Anterolateral epiphyseal fractures of the distal tibia (Tillaux)surgeryreference.aofoundation.org
10. Tillaux Fracturencbi.nlm.nih.gov
11. ncbi.nlm.nih.govncbi.nlm.nih.gov
12. pmc.ncbi.nlm.nih.govpmc.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.