Hiperparatiroid kemik hastalığı

Özet

Hiperparatiroid kemik hastalığı primer hastalıkta veya kronik böbrek hastalığına eşlik eden sekonder/tersiyer hiperparatiroidide görülür. BT’de yaygın kemik kaybı, vertebra son plaklarında sklerotik bantlar ve odaksal osteolitik kahverengi tümörler görülebilir; görüntüleme paratiroid hormon bozukluğunun tipini tek başına belirlemez. Kahverengi tümör kemiği zayıflatabilir; omurga tutulumu spinal kanal darlığı ve kord basısıyla ilişkili olabilir. Son plak bantları ve fokal lezyonun kanal ilişkisi, iskelet tutulumunun dağılımı ile kanal etkisinin görüntülemede ayrı değerlendirilmesini gerektirir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Kemik algoritmalı BT’de kortikal/subperiostal rezorpsiyon, trabeküler kemik kaybı, vertebra son plak bantları ve ekspansil litik odaklar değerlendirilir.

Önerilen pencereler: Kemik (G 1800 / M 400), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Sekonder hiperparatiroidide vertebra korpuslarının üst ve alt son plaklarında skleroz, aradaki daha az yoğun kemikle birlikte rugger-jersey çizgilenmesi oluşturabilir.
• Kortikal ve trabeküler kemik kaybı vertebra korpuslarını görece saydam ve yapısal olarak zayıf gösterir.
• Kahverengi tümör, hiperparatiroidiye bağlı osteoklastik aktivite sonucu sklerotik bantları olmayan, iyi sınırlı litik odaklar şeklinde izlenebilir.
• Kahverengi tümör kemiği zayıflatabilir; lezyon içinde patolojik kırık gelişebilir.
• Hiperparatiroidiye bağlı rezorpsiyon farklı kemik yüzeylerinde ve iskelet bölgelerinde görülebilir; omurgadaki fokal lezyon başka iskelet alanlarındaki eşlik eden bulgularla birlikte değerlendirilir.
• Posterior eleman veya korpus yerleşimli kahverengi tümör spinal kanala uzanabilir; spinal kanal darlığı ve kord basısı görülebilir.
• Renal osteodistrofide yaygın osteoskleroz görülebilse de kemik yapısal olarak zayıf ve kırığa yatkın olabilir.

Normalde

Rugger-jersey deseninde üst-alt son plaklarda sklerotik bantlar ve korpus merkezinde rölatif saydamlık görülür; bu bantlı dağılımı diğer vertebral seviyelerle karşılaştır. Sagittal ve aksiyel görüntülerde bantların kaç seviyede yer aldığını ve korpus trabekülasyonunu birlikte gözden geçir; kahverengi tümör şüphesinde başka seviyelerde ayrı ekspansil litik odak ara.

Ayırıcı tanı

Paget hastalığında vertebra genişlemesi, kaba trabeküller ve kortikal kalınlaşma picture-frame görünümünü oluşturabilir; rugger-jersey desenindeki sklerotik bantlar ise son plaklara paraleldir.

Osteoblastik metastaz odaksal veya çok odaklı sklerotik lezyonlar yapabilir; son plaklarda bantlar ve merkezde rölatif saydamlık renal osteodistrofi rugger-jersey desenidir.

Multipl miyelom fokal litik lezyonlar ve patolojik kırıklarla ortaya çıkabilir; görüntüleme bulguları kahverengi tümör veya metastazla örtüşebildiğinden klinik ve laboratuvar bağlamı gerekir.

Tipik vertebra hemanjiomunda kalınlaşmış dikey trabeküller aksiyel BT’de noktasal, sagittal BT’de çizgili görünüm verir; tipik hemanjiomlarda ekstraosseöz uzanım bulunmaz.

Tuzaklar

• Rugger-jersey görünümünü Paget’in picture-frame bulgusuyla karıştırma: burada yoğunluk artışı korpusun üst ve alt son plaklarına paralel bantlar halinde, Paget’te ise genişlemiş kemiğin periferik konturu ve kaba trabeküller boyunca izlenir.
• Kahverengi tümörü yalnız BT morfolojisiyle kesinleştirme; metastaz ve miyelom benzer litik odak yapabilir, biyokimyasal bağlam ve iskelet dağılımı tanı için gereklidir.
• Kronik böbrek hastasında her sklerotik alanı tek başına osteoskleroz kabul etme; trabeküler kayıp veya rezorpsiyon alanlarının sklerotik bantlarla birlikte olup olmadığını kontrol et.

Kendini dene

1. Kronik böbrek hastasında ardışık korpus son plakları yoğun, merkezleri görece daha saydamdır. Bu desen hangisidir?

   • Picture-frame vertebra
   • Rugger-jersey omurga
   • Bambu omurga
   • Ivory vertebra
   Cevabı göster

   Rugger-jersey omurga. Üst ve alt son plakların paralel sklerotik bantları rugger-jersey görünümünü oluşturur ve sekonder hiperparatiroidi/renal osteodistrofiyle ilişkilidir. Picture-frame Paget’te genişlemiş korpus periferisinde görülür; bambu omurga sindesmofitlerle, ivory vertebra ise diffüz korpus sklerozuyla tanımlanır.

2. Hiperparatiroidide görülebilen sınırlı osteolitik kemik lezyonuna ne ad verilir?

   • Kahverengi tümör
   • Adinamik kemik hastalığı
   • Osteomalazi
   • Osteoporoz
   Cevabı göster

   Kahverengi tümör. Hiperparatiroidiyle ilişkili kahverengi tümörler sınırlı osteolitik kemik lezyonları şeklinde görülebilir.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 32 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 10 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Osseous Manifestations of Primary Hyperparathyroidism: Imaging Findingspubmed.ncbi.nlm.nih.gov
2. Update on brown tumor of hyperparathyroidismpmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Imaging Findings of Metabolic Bone Diseasepubs.rsna.org
4. Renal Osteodystrophy: Multimodality Imaginglink.springer.com
5. Paget’s Disease or Densifying Metastasis?thieme-connect.de
6. Vertebral hemangiomas: a review on diagnosis and managementlink.springer.com
7. Whole-Body Low-Dose Multidetector-Row CT in Multiple Myeloma: Guidance in Performing, Observing, and Interpreting the Imaging Findingspmc.ncbi.nlm.nih.gov
8. Imaging of Spinal Metastatic Diseasepmc.ncbi.nlm.nih.gov
9. Imaging the spine in arthritis—a pictorial reviewlink.springer.com
10. The Sclerotic Vertebral Bodyjamanetwork.com
11. Unveiling Primary Bone Tumors of the Spine: A Review of Essential Imaging Cluespmc.ncbi.nlm.nih.gov
12. Schmorl’s nodespmc.ncbi.nlm.nih.gov
13. Bone Histomorphometry and 18 F-Sodium Fluoride Positron Emission Tomography Imaging: Comparison Between only Bone Turnover-based and Unified TMV-based Classification of Renal Osteodystrophypmc.ncbi.nlm.nih.gov
14. Mixed uremic osteodystrophy: an ill-described common bone pathology in patients with chronic kidney disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Bone Histomorphometry and 18 F-Sodium Fluoride Positron Emission Tomography Imaging: Comparison Between only Bone Turnover-based and Unified TMV-based Classification of Renal Osteodystrophy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Multiple brown tumors: a bone complication due to long-term untreated pseudohypoparathyroidism.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Primary hyperparathyroidism in an adolescent presenting with genu valgus progressing to extensive bone disease; a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Primary hyperparathyroidism.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Changes in Bone Quality after Treatment with Etelcalcetide.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Hyperparathyroidism and Bone Health.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Management of osteoporosis in patients with chronic kidney disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Bone disease in primary hyperparathyroidism.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Bone disease in primary hyperparathyroidism.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. [Asymptomatic primary hyperparathyroidism : Operation or observation?].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Surgical Management of Secondary Hyperparathyroidism.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Atypical manifestation of parathyroid carcinoma with late-onset distant metastases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Bone-eating kidney disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Severe Primary Hyperparathyroidism Caused by Parathyroid Carcinoma in a 13-Year-Old Child; Novel Findings From HRpQCT.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Osteitis fibrosa cystica recovery following parathyroidectomy for primary hyperparathyroidism: a case series and review of literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Initial non-weight-bearing therapy is important for preventing vertebral body collapse in elderly patients with clinical vertebral fractures.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. The Erlenmeyer flask bone deformity in the skeletal dysplasias.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Axial Spondyloarthritis: Mimics and Pitfalls of Imaging Assessment.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Fracture Risk in Chronic Kidney Disease: Addressing an Overlooked Complication.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Pregnancy and Lactation Associated Bone Fragility.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Metabolic Bone Disease in Captive Flying Foxes: A Conceptual Framework and Future Perspectives.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Brown's Tumor Presenting as a Pathological Humerus Fracture: A Rare Diagnostic Pitfall.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Giant cell reparative granuloma of the calcaneus in a 32-year-old man without recurrence at 7-year follow-up: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. Brown tumor of mandible: A conundrum towards the diagnosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Intraosseous tumours of the knee.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Bilateral Mandibular Simple Bone Cysts: A Report of an Unusual Case.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Review of imaging modalities and radiological findings of calvarial lesions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Utility of Enabling Technologies in Spinal Deformity Surgery: Optimizing Surgical Planning and Intraoperative Execution to Maximize Patient Outcomes.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. The value of magnetic resonance imaging and computed tomography in the study of spinal disorders.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. Magnetic resonance imaging of rheumatological diseases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
45. Dialysis-related amyloidosis mimicking metastatic bone disease: a scintigraphic pitfall of non-MDP-avid osteolytic lesions on bone SPECT/CT.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
46. Pathological Fractures in Rare Bone Diseases: Clinical Cases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
47. Multiple brown tumors caused by parathyroid adenoma identified by ¹⁸F-FDG PET/CT in a patient with thalassemia: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
48. Benign and malignant lesions of the mandible and maxilla: imaging findings and systematic approach.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
49. Aggressive Central Giant Cell Granuloma: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
50. Malignancy-mimicking osteitis fibrosa cystica secondary to primary hyperparathyroidism.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
51. Conventional osteosarcoma of the ilium masquerading as a brown tumor in primary hyperparathyroidism: a rare case report and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
52. Ectopic parathyroid adenoma posterior to the trachea in the superior mediastinum causing refractory primary hyperparathyroidism: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
53. Hyperparathyroidism revealed by brown tumors of the jaws: a retrospective case series.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
54. Giant Cell Tumor of the Distal Ulna in an Elderly Patient on Hemodialysis: Diagnostic Challenge and Surgical Management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.