Asetabular protrüzyon (dejeneratif veya kronik)

Özet

Asetabular protrüzyon, medial asetabular duvar ile femur başının pelvis içine doğru yer değiştirdiği morfolojik durumdur; idiyopatik olabileceği gibi osteoartrit veya bazı sistemik hastalıklarla ilişkili olabilir. BT kemik morfolojisini çok düzlemli gösterir; klasik ilioişial çizgi ölçütü standart AP pelvis grafisinde tanımlanmıştır ve aynı milimetre eşiği BT’ye taşınmamalıdır. Travmatik santral kalça kırık-çıkığında asetabulum ve femur başı akut olarak pelvis içine mediale yer değiştirebilir; bu görünüm kronik protrüzyondan travma bulgularıyla ayrılmalıdır. Bu dosya kronik/dejeneratif görünümü tanıtır; travma varsa kırık ve akut eklem yaralanması bulguları ayrıca değerlendirilmelidir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Kontrastsız BT’de çok düzlemli rekonstrüksiyonlarla medial asetabular duvarın ve femur başının konumu, kortikal süreklilik ve eşlik eden dejeneratif eklem bulguları incelenir; klasik ilioişial çizgi eşiği AP pelvis grafisine aittir.

Önerilen pencereler: Kemik (G 1800 / M 400).

BT bulguları

• Femur başının medial kenarını ve asetabular medial duvarı ilioişial çizgiye göre ayrı değerlendirin; fossa/medial duvarın çizgiye ulaşması tek başına femur başı protrüzyonu anlamına gelmez.
• Protrüzyonda medial asetabular duvar pelvis içine doğru uzanır; kortikal bütünlük ve femur başının bu duvara göre konumu birlikte incelenir.
• Femur başı asetabulum tarafından daha fazla örtülebilir; protrüzyon ölçütü femur başı/medial asetabular çizginin ilioişial çizgiye göre konumudur.
• Kalça osteoartritinde eklem aralığı daralması, subkondral skleroz ve osteofitler birlikte görülebilir.
• Femur başı merkezlenmesini ve asetabular örtünmeyi birlikte değerlendirin; yalnız derin asetabular fossayı görmek protrüzyon tanısı koydurmaz.
• Akut travmada asetabulum ve femur başı pelvis içine mediale yer değiştirebilir; kırık hattı ve yer değiştirmiş kemik fragmanları kronik protrüzyondan ayrımda aranır.

Ölçütler ve sınıflamalar

Klasik eşik standart AP pelvis grafisinde asetabular çizgi ölçümüdür; BT için doğrulanmış eşik değildir

Asetabular çizginin ilioişial (Köhler) çizgiyi erkeklerde ≥3 mm, kadınlarda ≥6 mm aşması

Normalde

Standart AP pelvis grafisinde normal medial asetabular duvar ilioişial çizginin lateralinde kalır; ölçümün güvenilirliği için pelvis rotasyonu ve eğimi dikkate alınır. Femur başı merkezini, medial duvar konturunu ve eklem aralığını karşı tarafla kıyaslayın; asimetri varsa akut kırık bulguları ile kronik dejeneratif değişiklikleri ayırın.

Ayırıcı tanı

Coxa profunda

asetabular fossa ilioişial çizgiye ulaşabilir, ancak femur başının kendisi çizgiyi geçmeyebilir; fossa ile başın konumunu ayrı değerlendir.

Travmatik medial duvar kırığı/santral çıkık

travma bağlamında asetabulum ve femur başı mediale yer değiştirebilir; kortikal kesinti ve yer değiştirmiş fragman akut kırık lehinedir.

Asetabular displazi

femur başı örtünmesi azalmış ve asetabular çatı dikleşmiştir; protrüzyonda ise örtünme artabilir.

Paget hastalığı

protrüzyonla ilişkili olabilen altta yatan bir kemik hastalığıdır; protrüzyon bulgusu tek başına Paget tanısı koydurmaz.

Tuzaklar

• Köhler/ilioişial çizgi eşiği standart AP pelvis grafisinde tanımlanmıştır; aynı milimetre eşiğini aksiyel BT kesitine doğrudan uygulamayın.
• Coxa profunda ile protrüzyonu eş anlamlı kullanmayın: coxa profunda fossa/medial duvarın çizgi ilişkisini, protrüzyon ise femur başının ilioişial çizgiye göre konumunu tanımlar.
• Kronik protrüzyon ile akut santral travmatik yer değiştirmeyi ayırırken kortikal sürekliliği, kırık hattını, fragman deplasmanını ve travma bağlamını gözden geçirin.
• Protrüzyon idiyopatik olabilir veya osteoartrit, romatoid artrit, Paget hastalığı ya da hiperparatiroidizmle ilişkili olabilir; eşlik eden sistemik durumlar klinik bağlamda değerlendirilir.

Kendini dene

1. Travma öyküsü olmayan hastanın standart AP pelvis grafisinde femur başının medial kenarı ilioişial çizginin medialinde; BT’de eklem ilişkisi korunmuş, medial duvar korteksi kesintisiz, eklem aralığı dar ve subkondral skleroz var. En olası durum nedir?

   • Kronik asetabular protrüzyon
   • Santral asetabular kırık
   • Coxa profunda
   • Kalça çıkığı
   Cevabı göster

   Kronik asetabular protrüzyon. Standart AP pelvis grafisinde femur başının ilioişial çizginin medialinde olması protrüzyon ölçütüdür; BT’de korunmuş korteks ve dejeneratif bulgular kronik görünümü destekler. Coxa profunda fossa/medial duvarın çizgi ilişkisini, protrüzyon ise femur başının çizgiye göre konumunu tanımlar; akut santral kırık-çıkıkta kortikal kesinti ve yer değiştirmiş fragman beklenir.

2. Düşme sonrası BT’de femur başı pelvis içine itilmiş ve quadrilateral yüz kesintili; en uygun tanı hangisidir?

   • Asetabular protrüzyon
   • Travmatik santral kırık-çıkık
   • Coxa profunda
   • Paget hastalığı
   Cevabı göster

   Travmatik santral kırık-çıkık. Travma sonrası quadrilateral yüz korteksindeki kesinti ve femur başının mediale yer değiştirmesi akut santral asetabular kırık-çıkığı destekler. Kronik protrüzyonda akut kırık hattı ve yer değiştirmiş fragman beklenmez; coxa profunda fossa derinliğini, Paget hastalığı ise ayrı bir altta yatan kemik hastalığını ifade eder.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 34 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 31 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Guide to lower extremity radiologic measurements: part 1 hiplink.springer.com
2. The adult hip: an anatomic study. Part I: the bony landmarkspubmed.ncbi.nlm.nih.gov
3. Protrusio acetabuli: new insights and experience with joint preservationpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. Comprehensive Clinical Evaluation of Femoroacetabular Impingement: Part 2, Plain Radiographypmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. The Musculoskeletal Manifestations of Marfan Syndrome: Diagnosis, Impact, and Managementpmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. Traumatic Acetabular Protrusionpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
7. Imaging of Osteoarthritis of the Hippubmed.ncbi.nlm.nih.gov
8. Appropriateness criteria: Acute Hip Pain–Suspected Fractureradiologyinfo.org
9. Fragility Fractures of the Acetabulum: Current Concepts for Improving Patients’ Outcomeslink.springer.com

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.