Hidroksiapatit depo hastalığı ve kalsifik periarthritis

Özet

Hidroksiapatit depo hastalığı, tendon, bursa ve periartiküler bağ dokusunda kalsiyum hidroksiapatit kristallerinin birikmesiyle ortaya çıkar; akut rezorptif dönemde belirgin ağrı ve çevre yumuşak doku ödemi eşlik edebilir. Kontrastsız BT, yüksek atenüasyonlu amorf depo odağının boyutunu, şeklini, yerleşimini ve komşu korteksle ilişkisini gösterir. Tendon yapışma yeri yakınındaki bulutumsu kalsifikasyon, komşu kemikte kortikal erozyon veya düzensizlikle birlikte görülebilir. Depoyu enfeksiyon, avulsiyon ya da mineralize tümör sanmak gereksiz girişime yol açabilir; dağılım ve tendonla anatomik devamlılık ayırıcıdır.

Okuma sırası

1. Supraspinatus entezisi. Koronal kesitte humerus başını ve büyük tüberkülü bul; rotator manşet tendonunun yapışma yerine doğru ilerle ve depo odağının tendonla ilişkisini kur.
2. Tendon içindeki kalsifikasyon. Parlak odağın kemik korteksinden ayrı ve amorf olup olmadığını kontrol et; kesitler arasında tendon boyunca devamını izle.
3. Periartiküler yağ planı. Odağın çevresindeki subakromiyal yağ planında çizgilenme ve şişliği ara; bu reaksiyon akut semptomlu periarthritis ile birlikte görülebilir.
4. Humerus korteksi ve omuz eklemi. Son adımda büyük tüberkül korteksini, eklem aralığını ve ayrı bir solid yumuşak doku komponenti olup olmadığını incele; eşlik eden yüzeyel erozyonu kitle invazyonundan ayır.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Tendon içinde veya periartiküler yumuşak dokuda yüksek atenüasyonlu amorf/bulutumsu depo aranır; akut dönemde çevresindeki yağ planlarında çizgilenme ve yumuşak doku şişliği görülebilir. Kontrastsız BT’de kalsifik depo yüksek atenüasyonlu odak olarak seçilebilir.

Önerilen pencereler: Kemik (G 1800 / M 400), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Supraspinatus yapışma yeri yakınında amorf ve bulutumsu kalsifik depo.
• Tendon, entezis veya bursa çevresindeki yumuşak dokuda amorf yüksek atenüasyonlu odak.
• Akut kalsifik periarthritis sırasında depo çevresinde yağ planlarında dansite artışı ve periartiküler ödem.
• Komşu kortekste erozyon veya düzensizlik görülebilir; komşu kemik iliğinde reaktif ödem de eşlik edebilir.
• Akut semptomlu evrede depo amorf ve sınırları belirsiz olabilir; kronik evrede daha iyi sınırlı hale gelip çevre ödemi azalabilir.
• Tipik tendon veya periartiküler yerleşimde ayrı bir solid yumuşak doku kitlesinin olmaması HADD lehinedir.

Normalde

Tendon veya periartiküler yumuşak dokudaki yüksek atenüasyonlu odağın konumunu ve çevre yumuşak doku reaksiyonunu değerlendir. Depo odağının tendonla ilişkisini ve çevresindeki yumuşak doku reaksiyonunu incele.

Ayırıcı tanı

CPPD ilişkili kondrokalsinozis

menisküs ve el bileği üçgen fibrokıkırdağı sık tutulan bölgelerdir; HADD ise çoğunlukla tendon veya periartiküler yumuşak dokuda amorf depo şeklindedir.

Avulsiyon fragmanı

kemik fragmanı ve donör kortekste karşılık gelen defekt avulsiyonu destekler; HADD depo yuvarlak veya amorf olabilir ve belirgin donör saha defekti göstermez.

Miyozitis ossifikans

kas içi kitlede periferik zonal veya kabuk tarzı ossifikasyon görülebilir; HADD ise tipik olarak tendon ya da periartiküler yumuşak dokuda amorf depo oluşturur.

Tümöral kalsinozis

periartiküler yumuşak dokuda genellikle daha büyük ve lobüle kalsifik kitleler oluşturur; HADD daha çok tendon veya entezis çevresindeki depo olarak görülür.

Mineralize yumuşak doku sarkomu

mineralizasyon ayrı bir solid yumuşak doku kitlesi veya daha yaygın/agresif kemik yıkımıyla birlikte olabilir; tipik HADD odağı çevresinde belirgin kitle bulunmaz.

Tuzaklar

• Akut çevre ödemi enfeksiyonu taklit edebilir; amorf kalsifik odağın tendon veya periartiküler yumuşak dokudaki yerleşimi ayırıcı tanıda yardımcıdır.
• Küçük depo, kemik penceresinde avulsiyon fragmanı gibi görünebilir; ardışık kesitlerde donör korteks defekti olup olmadığını ve odağın tendonla ilişkisini doğrula.
• Tek başına komşu korteks erozyonu malignite kanıtı değildir; HADD’de de erozyon ve reaktif kemik iliği ödemi görülebilir, bu nedenle ayrı solid kitleyi ve destrüksiyonun yaygınlığını değerlendir.

Kendini dene

1. Omuz BT'sinde supraspinatus yapışma yerinde amorf kalsifikasyon ve hafif çevre ödemi görülüyor. Tanı?

   • Hidroksiapatit depo hastalığı
   • CPPD
   • Miyozitis ossifikans
   • Avulsiyon kırığı
   Cevabı göster

   Hidroksiapatit depo hastalığı. Entezis merkezli amorf depo ve çevre inflamasyon HADD/kalsifik periarthritis ile uyumludur. CPPD daha çok kıkırdak/fibrokıkırdak tutulumu ile; miyozitis ossifikans periferik zonal ossifikasyonla; avulsiyon ise kemik fragmanı ve donör korteks defektiyle ayırt edilir.

2. Kas içindeki mineralize kitlenin çevresinde periferik zonal veya kabuk tarzı ossifikasyon görülüyor. En olası tanı?

   • Miyozitis ossifikans
   • Hidroksiapatit birikimi
   • CPPD
   • Avulsiyon fragmanı
   Cevabı göster

   Miyozitis ossifikans. Kas içindeki çevresel kabuk ossifikasyonu miyozitis ossifikansı en çok destekler. Tendon tutulumu, eklem fibrokıkırdağı ve kemik donör alanı diğer seçeneklerin ayırt edici yerleşimleridir.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 35 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 25 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Hydroxyapatite Deposition Disease: A Comprehensive Review of Pathogenesis, Radiological Findings, and Treatment Strategiespmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Hydroxyapatite Deposition Disease: A Comprehensive Review of Pathogenesis, Radiological Findings, and Treatment Strategiespubmed.ncbi.nlm.nih.gov
3. Calcium Apatite Deposition Disease: Diagnosis and Treatmentpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. Calcium hydroxyapatite deposition disease: Imaging features and presentations mimicking other pathologiespubmed.ncbi.nlm.nih.gov
5. Imaging of calcium pyrophosphate deposition diseasepubmed.ncbi.nlm.nih.gov
6. Soft-tissue masses and masslike conditions: what does CT add to diagnosis and management?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
7. An Unusual Case of a Mass‐Like Hydroxyapatite Deposition Disease Causing Forearm Flexor Tendon Calcific Tendinitispmc.ncbi.nlm.nih.gov
8. Calcification of the Lateral Collateral Ligament of the Knee: A Case Seriespmc.ncbi.nlm.nih.gov
9. A Rare Case of Calcific Tendinitis of the Elbow Mimicking Lateral Epicondylitis: Diagnostic Challenges and Surgical Managementpmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. Case Report: Arthroscopic treatment of calcific periarthritis of the knee in the lateral and medial collateral ligamentspmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. No vascular calcification on cardiac computed tomography spanning asfotase alfa treatment for an elderly woman with hypophosphatasia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. Calcific Enthesitis of Lateral Patellofemoral Ligament: A Rare Cause of Anterolateral Knee Pain.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Case Report: C-arm-assisted peri-hip endoscopic debridement for calcific tendinitis at the deep insertion of the gluteus maximus.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Calcific Tendinitis: A Pain-Oriented and Site-Specific Narrative Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. The wider implications of dactylitis beyond psoriatic arthritis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. An Unusual Case of a Mass-Like Hydroxyapatite Deposition Disease Causing Forearm Flexor Tendon Calcific Tendinitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Calcification of the Lateral Collateral Ligament of the Knee: A Case Series.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. A Rare Case of Calcific Tendinitis of the Elbow Mimicking Lateral Epicondylitis: Diagnostic Challenges and Surgical Management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.