Perikardiyal efüzyon

Özet

Perikardiyal efüzyon, viseral ve pariyetal perikard arasında patolojik miktarda sıvı birikmesidir; kalp cerrahisi, malignite, enfeksiyon, inflamasyon ve sistemik hastalıklar bağlamında görülebilir. BT, özellikle başka nedenle çekilmiş toraks incelemesinde sıvının yerini, yayılımını, lokülasyonunu ve atenüasyonunu gösterir; küçük ya da bölgesel koleksiyonları da haritalayabilir. BT’de basit sıvı genellikle suya yakın atenüasyon gösterir; daha yüksek değerler hemorajik ya da eksüdatif/kompleks içerik olasılığını artırabilir, ancak tek başına etiyolojiyi belirlemez. Büyük veya loküle birikim kalp boşluklarını sıkıştırabilir; BT’de efüzyonun görülmesi hemodinamik etkilenmenin derecesini belirlemez ve klinik şüphede ekokardiyografi gerekir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Perikard yaprakları arasındaki sıvı, kalp çevresinde çevresel ya da loküle koleksiyon olarak izlenir; suya yakın düşük atenüasyon basit sıvıyla uyumludur, daha yüksek atenüasyon kompleks içeriği düşündürür. BT’de sıvı atenüasyonu ölçülebilir; <10 HU geçişli sıvı transüdat, 20–60 HU arası eksüdat, >60 HU ise hemorajik efüzyon ile uyumludur.

Kontrastlı tanısal

Kontrastlı toraks serisi sıvının çevresel mi loküle mi olduğunu, kalp boşluklarına bası ilişkisini ve eşlik eden perikard kalınlaşması/kontrastlanmasını gösterir. Kontrastlı BT’de perikard kalınlaşması ve kontrastlanması sıvıdan ayrı bir duvar bulgusu olarak değerlendirilir.

Önerilen pencereler: Mediasten (G 350 / M 50), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Çevresel sıvı — ardışık kesitlerde perikard yaprakları arasında kalp konturunun çevresinde uzanan koleksiyon.
• Loküle efüzyon — cerrahi sonrası veya adezyonlu perikardda yalnız bir sinüs ya da kalp yüzü boyunca sınırlı sıvı; çevresel dağılım göstermeyebilir.
• Sıvı atenüasyonu — düşük değer basit sıvıyla uyumludur; suya göre artmış atenüasyon hemorajik ya da eksüdatif/kompleks içerik olasılığını artırabilir, ancak içeriği kesinleştirmez.
• Kalp boşluklarında bası — özellikle sağ atriyum veya sağ ventrikül konturunda dıştan düzleşme, koleksiyonun komşuluğunda dikkat çeker.
• Perikard kalınlaşması ve kontrastlanması — efüzyona eşlik ediyorsa inflamasyon, enfeksiyon veya neoplastik tutulum bağlamında yorumlanır.
• Eşlik eden plevral efüzyon veya perikard nodülaritesi — altta yatan hastalık için ek ipucu olabilir; tek başına etiyoloji göstermez.

Ölçütler ve sınıflamalar

Basit perikardiyal sıvı için tipik BT atenüasyonu

Yaklaşık 0–20 HU

Normalde

BT’de seçilebilen normal perikard ince, düzgün bir yumuşak doku bandıdır; normal miktardaki sıvı reseslerde görülebildiğinden reses içi sıvı tek başına efüzyon anlamına gelmez. Aynı kesitte sağ ve sol ventrikülün ön, yan ve arka komşuluğundaki perikard aralığını izleyin; sıvının kalp konturuna göre kalınlığını, devamlılığını ve odacıklarda oluşturduğu şekil değişikliğini karşılaştırın.

Ayırıcı tanı

Epikardiyal yağ

miyokardın hemen dışında negatif HU’lu yağ atenüasyonu gösterir; perikard aralığındaki sıvı bandı ise epikardiyal ve perikardiyal yağ planları arasında yer alır.

Plevral efüzyon

özellikle kalbin arka/sol yanında perikardiyal sıvıyla karışabilir; kalp arkasında inen aortaya göre konumu ve çok düzlemli plevra ilişkisi ayırıcıdır.

Perikard kisti

çoğunlukla sağ kardiyofrenik açıda yerleşen, genellikle iyi sınırlı, tek odacıklı ve su atenüasyonlu bir yapıdır; sol yerleşim de görülebilir ve çevresel sıvı dağılımı göstermez.

Hemoperikardiyum

efüzyonun kan içeriği yüksek atenüasyon veya pıhtı görünümüyle desteklenir; eşlik eden travma ya da aort patolojisi aranır.

Perikardiyal kitle

solid veya nodüler yumuşak doku ve kontrastlanma gösterebilir; farklı içerikte kistik lezyonlar da olabildiğinden yalnızca düşük atenüasyonla basit efüzyon tanısı koymayın.

Tuzaklar

• Atenüasyon suya yakın değilse eksüdatif/kompleks içerik olasılığı artar; 20–60 HU eksüdat, >60 HU ise hemorajik efüzyon ile uyumludur.
• Küçük, arkaya yerleşimli veya postoperatif loküle koleksiyon aksiyel kesitlerde plevral sıvıyla karışabilir; koronal-sagittal devamlılığı ve perikard/plevra ilişkisini izleyin.
• Epikardiyal yağ miyokardın hemen dışında negatif HU’lu atenüasyon gösterir; suya yakın perikardiyal sıvı bandını yağ planlarıyla karıştırmayın.

Kendini dene

1. Kontrastsız BT’de kalbi çevreleyen 12 HU’luk ince koleksiyon saptanıyor. En doğru yorum hangisidir?

   • Basit perikardiyal efüzyon
   • Hemoperikardiyum
   • Epikardiyal yağ
   • Perikard kisti
   Cevabı göster

   Basit perikardiyal efüzyon. Suya yakın atenüasyon ve kalbi çevreleyen dağılım basit perikardiyal sıvıyı destekler. Kan daha yüksek atenüasyon gösterebilir; yağ negatif atenüasyonludur, kist ise genellikle tek ve sınırlı bir kardiyofrenik yapıdır.

2. Sol kardiyofrenik açıda tek, düzgün sınırlı su yoğunluklu yapı kalp çevresini sarmıyor. En olası yapı nedir?

   • Perikard kisti
   • Çevresel efüzyon
   • Hemoperikardiyum
   • Epikardiyal yağ
   Cevabı göster

   Perikard kisti. Tek ve sınırlı kardiyofrenik yerleşim perikard kistiyle uyumludur. Çevresel efüzyon kalp konturunun geniş bölümünü sarar; hemorajik sıvı yüksek atenüasyon gösterir, epikardiyal yağ ise negatif HU değerindedir.

Bu konunun yer aldığı turlar

• Göğüs ağrısında BT: aort, pulmoner emboli ve diğerleri

Kaynaklar

Bu sayfadaki 38 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 17 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Computed tomography and magnetic resonance imaging evaluation of pericardial diseaseqims.amegroups.org
2. 2025 ESC Guidelines for the management of myocarditis and pericarditis (official slide set)yjxzhi.files.cmp.optimizely.com
3. Radiological Insights Into the Pericardium: A Comprehensive Reviewpmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. 2024 Brazilian Society of Cardiology and Brazilian College of Radiology Cardiovascular CT and MRI Guidelinescielo.br
5. Role of Multimodal Cardiac Imaging in Pericardial Effusions and Tamponadepubmed.ncbi.nlm.nih.gov
6. Utility of multimodality cardiac imaging in disorders of the pericardiumpmc.ncbi.nlm.nih.gov
7. Pericardial Cyst at the Left Cardiophrenic Angle Mimicking Localized Effusion: A Diagnostic Dilemmaassets.cureus.com
8. Role of Multimodal Cardiac Imaging in Pericardial Effusions and Tamponade (full text)journal.houstonmethodist.org
9. Current concepts of diagnosis and management of pericardial cystspmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. Purulent Pericardial Effusion: An Elusive Diagnosispmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. Malignant Pericardial Effusion: Heart-Breaking Tumorspmc.ncbi.nlm.nih.gov
12. Pericardial Effusion.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Recurrent pericarditis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Management of Acute and Recurrent Pericarditis: JACC State-of-the-Art Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Chronic Pericardial Effusion: Causes and Management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Post-pericardiotomy Syndrome.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Radiation-Associated Pericardial Disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Point-of-Care Ultrasonography.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Acute pericarditis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Assessment of Pericardial Disease with Cardiovascular MRI.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Coronary Artery Disease: From Mechanism to Clinical Practice.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Diagnostic Imaging in pediatric thoracic trauma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Management of pericardial effusion.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Surgical Management of Pericardial Effusion of Non-cardiac Etiology: Etiologic Spectrum, Diagnostic Contribution, and Early Outcomes in a Single-Center Retrospective Case Series.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Clinical, Echocardiographic, and Procedural Characteristics of Eccentric Versus Circumferential Pericardial Effusions in a Symptomatic Drainage Cohort.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Purulent Pericardial Effusion: An Elusive Diagnosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Permanent Catheter Placement for Recurrent Pericardial Effusions in the Presence of Dense Adhesions and Loculations.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Surgical Treatment of Tuberculous Pleural Empyema in Children and Adolescents: A Retrospective Cohort Study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Aortic Injury and Hemopericardium: Key Findings and Evaluation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Mediastinal adipose tissue as an active player in cardiovascular disease: a multimodality imaging narrative review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. A new insight on imaging characteristics of pericoronary adipose tissue for cardiovascular risk.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Mini-Thoracotomy Versus Subxiphoid Pericardial Window: Two Cases of Hemodynamically Significant Pericardial Effusions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. A cheesy exudate: a case report on management of pericardial disease through multimodal cardiac imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Distinguishing Cardiac Sarcomas From Lymphomas: Comparative Insights From Clinical and Echocardiographic Characteristics.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Prognostic Factors and Survival in Pericardial Mesothelioma: A Systematic Review and Quantitative Analysis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. SLE Presenting With Unilateral Loculated Pleural Effusion in a Young Hypertensive Female: A Rare Case Report and Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Post-Cardiac Injury Syndrome: A Paradigm Shift in Diagnosis and Management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. Thoracic manifestations of rheumatic disease: a radiologist's view.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Giant Intrapulmonary Solitary Fibrous Tumour With a Possible Liver Metastasis: A Rare Case.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. AI-Derived Pericardial Effusion Volume and Long-Term Mortality After Transcatheter Aortic Valve Implantation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. When Tuberculosis Left the Heart in a Cage: Multimodality Imaging Revealing Constrictive Pericarditis in a Young Adult.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.