Karotis/vertebral fibromüsküler displazi

Özet

Servikosefalik fibromüsküler displazi (FMD), aterosklerotik olmayan ve inflamatuvar olmayan bir arteriyopati olup en tipik olarak ekstrakraniyal internal karotis arterlerin orta-distal kesimlerini tutar; vertebral arterler de etkilenebilir. BT anjiyografi, tekrarlayan stenoz-dilatasyon örüntüsünü ve eşlik edebilen diseksiyon ya da anevrizma gibi damar komplikasyonlarını gösterebilir. Multifokal FMD’de boncuk dizisi görünümü tipiktir; tek başına arteriyel tortüozite veya izole düzensizlik FMD tanısını koydurmaz. FMD başka damar yataklarını da tutabilir ve diseksiyon ya da anevrizma ile birlikte görülebilir; bu bulgular tipik fokal veya multifokal stenotik lezyon morfolojisinin yerine geçmez.

Faz ve pencere

BTA tanısal

Kontrastlı arteriyel faz BT anjiyografide ince kesit kaynak görüntüler ve MPR/MIP’de ekstrakraniyal internal karotis veya vertebral arterde fokal stenoz ya da seri stenoz-dilatasyon örüntüsü görülebilir; eşlik eden diseksiyon ve anevrizma ayrıca değerlendirilir.

Önerilen pencereler: Anjiyo (G 600 / M 150), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Multifokal tipte orta-distal servikal internal karotis arter boyunca dönüşümlü dar ve geniş lümen alanları boncuk dizisi görünümü oluşturur.
• FMD değişiklikleri tipik olarak bulbus/ostiumdaki aterosklerotik plak dağılımından farklı olarak daha kraniyal, orta-distal servikal ICA segmentlerinde görülür.
• Fokal tipte tek fokal veya tübüler stenoz görülebilir; ayırıcı tanıda ateroskleroz, diseksiyon ve vaskülit gibi taklitçiler değerlendirilmelidir.
• Vertebral arterler de tutulabilir; etkilenen segmentte fokal stenoz veya multifokal tipte ardışık stenoz-dilatasyon görülebilir.
• FMD’ye eşlik eden diseksiyonda uzun veya konik daralma, intimal flep, duvar içi hematom ya da psödoanevrizma görülebilir; bu bulgular boncuk dizisinden ayrı bir komplikasyon olarak değerlendirilir.
• FMD’ye eşlik eden anevrizma görülebilir; bu lezyonu seri stenoz-dilatasyon örüntüsünden ayrı tanımlayıp çok düzlemde değerlendir.
• FMD tek ya da birden çok damar yatağını tutabilir; karşı ICA ve vertebral arterlerin değerlendirilmesi ek servikosefalik tutulum alanlarını gösterebilir.

Ölçütler ve sınıflamalar

Anjiyografik morfoloji

Multifokal FMD: bir arter segmentinde çoklu stenoz ve aralardaki dilatasyonların oluşturduğu boncuk dizisi görünümü. Fokal FMD: tek fokal veya tübüler stenotik lezyon. Sınıflama anjiyografik lezyon morfolojisine dayanır; tek başına anevrizma, diseksiyon veya tortüozite FMD tanısını koydurmaz.

Normalde

Normal distal internal karotis ve vertebral arterlerde lümen konturu düzgündür ve seri stenoz-dilatasyon odakları görülmez. Karotis bulbunu, orta-distal ICA’yı ve vertebral arterleri ayrı segmentlerde değerlendir; bulbus/ostium plağı dağılımı ile daha kraniyal segmentlerde tekrarlayan stenoz-dilatasyon örüntüsünü karşılaştır.

Ayırıcı tanı

Ateroskleroz

çoğunlukla karotis bulbusu veya ICA başlangıcı/proksimal kesimde plak yapar; orta-distal ICA tipik olarak aterosklerozdan daha az etkilenir. Kalsifiye veya nonkalsifiye plak bulunabilir.

Servikal arter diseksiyonu

uzun veya konik daralma, intimal flep, duvar içi hematom ya da psödoanevrizma görülebilir; FMD tanısı için ayrıca tipik fokal veya multifokal stenotik lezyon morfolojisi aranır.

Vaskülit

büyük damar vaskülitlerinde aorta veya proksimal dal arterlerde fokal/tübüler stenoz, anevrizma ya da duvar kalınlaşması görülebilir; klinik bağlam ve tutulum dağılımıyla birlikte değerlendirilir.

Arteriyel spazm veya akım dalgaları

geçici, düzenli lümen salınımları multifokal FMD’yi taklit edebilir; FMD’de boncuk boyutları değişken olabilir.

Arteriyel tortüozite

tek başına kıvrımlı damar seyri FMD tanısı koydurmaz; fokal veya multifokal stenotik lezyon morfolojisi aranmalıdır.

Tuzaklar

• Tek başına S biçimli veya kıvrımlı ICA’yı FMD olarak etiketleme; tortüozite FMD tanısı için yeterli değildir, fokal ya da multifokal stenotik lezyon aranmalıdır.
• MIP veya 3B görüntülerle yetinme; ince kaynak kesitleri ve çok düzlemli reformasyonları da inceleyerek gerçek lümen örüntüsünü doğrula.
• Bulbusta aterosklerotik plak varsa, bu lezyonun dağılımını distal FMD örüntüsünden ayrı tanımla; plak CTA’da kalsifiye veya nonkalsifiye olabilir.
• Diseksiyon, anevrizma veya tortüozite tek başına FMD tanısı koydurmaz; tanı tipik fokal ya da multifokal stenotik lezyon morfolojisine dayanır.

Kendini dene

1. Distal servikal ICA’da seri stenoz-dilatasyonlar görülüyor, karotis bulbunda plak izlenmiyor. En olası tanı?

   • Fibromüsküler displazi
   • Aterosklerotik plak
   • Karotis diseksiyonu
   • Karotis web
   Cevabı göster

   Fibromüsküler displazi. Orta-distal ICA’daki seri stenoz ve dilatasyonlar multifokal FMD morfolojisine uyar (S1, S2, S12). Ateroskleroz genellikle proksimal segmentlerde görülür; diseksiyon duvar içi hematom veya intimal flep ile karakterizedir (S14); karotis web ise bulbusun posterior duvarında ince, raflı bir içsel dolma defekti olarak tanımlanır (S8, S13, S16).

2. CTA’da ICA tek geniş S kıvrımı yapıyor; lümen düzgün, seri stenoz yok. Bu görüntü en doğru nasıl adlandırılır?

   • Karotis tortüozitesi
   • Multifokal FMD
   • Karotis web
   • Vaskülit
   Cevabı göster

   Karotis tortüozitesi. Fibromüsküler displazi anjiyografik morfolojileri arasında fokal veya multifokal daralmaların yanı sıra düzgün lümen konturlu ama kıvrımlı seyreden damar tortüozitesi de yer alır (S1, S3, S43). Multifokal FMD tanısı için ardışık stenoz ve dilatasyonlardan oluşan boncuk dizisi görünümü aranmalıdır (S1, S2, S12).

İlgili konular

• İç karotis arter tortüozitesi, kinking, loop ve coiling

Kaynaklar

Bu sayfadaki 42 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 33 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. First International Consensus on the diagnosis and management of fibromuscular dysplasiaeshonline.org
2. Fibromuscular dysplasia: what the radiologist should know: a pictorial reviewpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
3. Cerebrovascular Fibromuscular Dysplasia – A Practical Reviewpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. Multisystem Imaging Manifestations of Fibromuscular Dysplasiapubs.rsna.org
5. Treatment and Outcomes of Cervical Artery Dissection in Adults: A Scientific Statement From the American Heart Associationudar.edu.pl
6. Carotid Webs and Recurrent Ischemic Strokes in the Era of CT Angiographypmc.ncbi.nlm.nih.gov
7. Bilateral internal carotid artery fibromuscular dysplasia identified during acute ischemic stroke evaluation: A case reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
8. Case Report: Ischemic stroke revealing carotid fibromuscular dysplasia with multiple metabolic disturbances in a 42-year-old manpmc.ncbi.nlm.nih.gov
9. Evolving cerebrovascular pathology in fibromuscular dysplasia leading to aneurysmal subarachnoid hemorrhagepmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. Left Atrial Septal Pouch as a Source of Recurrent Multisystem Arterial Embolismpmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. Open resection and primary anastomosis repair of giant, symptomatic extracranial internal carotid artery aneurysmpmc.ncbi.nlm.nih.gov
12. Pathology of the carotid space.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Carotid Web Misdiagnosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Carotid web: an occult mechanism of embolic stroke.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Bilateral carotid webs.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Carotid Web Stenting.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Visceral Fibromuscular Dysplasia: From asymptomatic disorder to emergency.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Border-Zone Infarction Due to Cerebrovascular Fibromuscular Dysplasia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Carotid Webs and Recurrent Ischemic Strokes in the Era of CT Angiography.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. The Clinical Features of Dissection of the Cervical Brain-Supplying Arteries.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Three broken vessels in a peripartum patient: a rare case report of spontaneous triple vessel coronary artery dissection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Multicenter Experience with Stenting for Symptomatic Carotid Web.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Carotid Webs in Cryptogenic Ischemic Strokes: A Matched Case-Control Study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Fibromuscular Dysplasia/Carotid Web in Angio-CT Imaging: A Rare Cause of Ischemic Stroke.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Incidental carotid webs in trauma patients.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Navigating Diagnostic Uncertainty: A Case Report on Anesthetic Management of Mechanical Thrombectomy in a Patient With Occult Fibromuscular Dysplasia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Open resection and primary anastomosis repair of giant, symptomatic extracranial internal carotid artery aneurysm.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Bilateral internal carotid artery fibromuscular dysplasia identified during acute ischemic stroke evaluation: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Autonomic Dysregulation Attributed to Vertebral Artery Insufficiency Secondary to Subclavian Steal Syndrome: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Clinical and CT angiography characteristics of Chinese stroke patients with carotid web: a retrospective study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. The influence of stenosis severity and geometric orientation on atherosclerotic progression: A fluid-structure interaction study in the carotid artery.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Extra-Carotid Arterial Webs: A Single-Center Series and Systematic Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Application of the Carotid Plaque-RADS Classification System in Ultrasound: Inter- and Intra-Observer Agreement Analysis and Learning Curve Analysis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Prognostic value of the uric acid-to-albumin ratio for mid-term all-cause mortality after carotid artery stenting.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Case Report: Ischemic stroke revealing carotid fibromuscular dysplasia with multiple metabolic disturbances in a 42-year-old man.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Carotid Web: An Update Focusing on Its Relationship With Fibromuscular Dysplasia and Therapeutic Strategy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Operative Procedures for Ultrasound Assessment of Extracranial Artery Disease: A Narrative Review by the Italian Society for Vascular Investigation (SIDV).pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. Non-stenotic Carotid Disease: Review of the Literature and Case Discussion of TCAR for Treatment.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Clinical analysis of 48 patients with carotid web diagnosed by digital subtraction angiography.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Non-invasive imaging modalities for diagnosing pulsatile tinnitus: a comprehensive review and recommended imaging algorithm.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Carotid Free-Floating Thrombus: A Case Series, Narrative Review, and Proposal for Biology-Guided Treatment Selection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Carotid Endarterectomy in the Era of Stenting and Optimal Medical Therapy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. Spectral Computed Tomography Angiography in Visceral Artery Aneurysms: Technical Principles and Clinical Applications.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. 2025 Heart Disease and Stroke Statistics: A Report of US and Global Data From the American Heart Association.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
45. Fibromuscular Dysplasia and Intracranial Aneurysms: A Narrative Review of a Dangerous and Underestimated Association.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
46. Current progress in clinical, molecular, and genetic aspects of adult fibromuscular dysplasia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
47. Brazilian Angiology and Vascular Surgery Society Guidelines for the treatment of extracranial cerebrovascular disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
48. Prevalence of aortic findings among patients with multifocal fibromuscular dysplasia (FMD) seen at a specialised referral centre.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
49. Prevalence of Intracranial and Cervical Artery Abnormalities in Patients with Hypermobile Ehlers-Danlos Syndrome and Hypermobility Spectrum Disorders Presenting to an Academic Headache Clinic.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
50. Pulsatile Tinnitus: A Comprehensive Clinical Approach to Diagnosis and Management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
51. A Silent Threat: Internal Carotid Artery Hypoplasia and Its Role in Basilar Artery Aneurysm Formation-A Case Study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.