Kriptokokkom ve fungal granülom

Özet

Kriptokokkom, özellikle bağışıklığı baskılanmış kişilerde Cryptococcus enfeksiyonuna bağlı gelişebilen fokal parankimal kitle; fungal granülom ise farklı mantar etkenlerinin oluşturduğu nodüler inflamatuvar lezyondur. BT, menenjit veya kitle şüphesinde hidrosefaliyi, belirgin ödemi, kitle etkisini ve kontrastlı incelemede bazı nodüler ya da halka biçimli lezyonları gösterebilir. Kontrastsız BT normal veya silik olabilir; normal sonuç kriptokok menenjitini dışlamaz ve küçük perivasküler lezyonları güvenle göstermez. Bazal meningeal inflamasyon BOS akımını bozarak hidrosefaliye yol açabilir; BT’de ventrikül genişlemesini ve eşlik eden kitle etkisini değerlendirin.

Okuma sırası

1. Derin gri çekirdekler. Bazal ganglion, talamus ve serebellumu tarayarak tek veya çoklu fokal nodül/kitle ara; kriptokokkomlar bu bölgelerde görülebilir.
2. Fokal parankimal lezyon. Kontrastlı kesitte odağın merkezini ve kenarını izle; halka veya yamalı kontrastlanma olabileceği gibi kriptokokkom hiç kontrastlanmayabilir.
3. Lezyon çevresi ve bazal sisternler. Lezyonun çevresindeki hipodens alanı ve komşu sisternaları incele; ödem kitle etkisini artırabilir, bazal sisternal dolum meningeal yayılımı düşündürür.
4. Ventriküler sistem. Son olarak ventriküllerin biçim ve boyutunu, ayrıca yeni parankimal hipodensiteyi kontrol et; hidrosefali ve infarkt önemli komplikasyonlardır.

Faz ve pencere

Kontrastsız

Ventrikül genişlemesi, bazal ganglionlarda veya beyaz cevherde kitle/ödem ve belirgin kitle etkisi aranır; BT tamamen normal olabilir. Küçük perivasküler alanlar ve ince meningeal tutulum kontrastsız BT'de seçilemeyebilir.

Kontrastlı

Kontrast sonrası kriptokokkom veya fungal granülomda nodüler, yamalı ya da halka biçimli parankimal kontrastlanma; bazal leptomeningeal veya ependimal kontrastlanma görülebilir, ancak kontrastlanma olmayışı lezyonu dışlamaz.

Önerilen pencereler: Beyin (G 80 / M 40), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Bazal ganglion, talamus veya serebellumda tek ya da çoklu fokal kitleler
• Kontrastlı seride kriptokokkomda çevresel veya yamalı kontrastlanma; kontrastlanma değişken olabilir
• Bazal meningeal/ependimal kontrastlanma kriptokok menenjitinde görülebilir; ince tutulum için MRG, BT’den daha duyarlıdır.
• Kronik bazal meningeal inflamasyonla ilişkili iletişimli ya da tıkayıcı hidrosefali
• Lezyon çevresinde değişen derecede ödem ve lokal kitle etkisi
• Bazal ganglionlarda genişlemiş perivasküler boşluklar BT'de silik kalabilir; MR daha duyarlıdır
• Menenjit veya parankimal tutulumla birlikte infarkt gelişebilir; uygun damarsal alanda yeni hipodensiteye dikkat et

Normalde

Normal bazal sisternalar açık, simetrik ve belirgin yumuşak doku dolumu olmadan izlenir; ventriküller yaşa göre orantılıdır ve bazal ganglionlarda fokal kitle ya da çevresel ödem bulunmaz. Aynı düzeyde interpedinküler ve suprasellar sisternleri, bazal ganglionları, ventrikül boyutlarını ve lezyon çevresindeki gri-beyaz cevher sınırını karşılaştır.

Ayırıcı tanı

Tüberkülom

halka biçimli ya da nodüler kontrastlanan parankimal lezyon oluşturabilir; eşlik eden bazal meningeal tutulum, hidrosefali ve infarktlar tüberkülozu destekler, ancak bulgular özgül değildir.

Piyojenik apse

kriptokokkomlar görüntülemede piyojenik apselerle karışabilir.

Metastaz

gri-beyaz cevher bileşkesinde çoklu nodüler kontrastlanan odaklar ve bilinen primer tümör öyküsü tanıyı destekler.

Primer santral sinir sistemi lenfoması

immünsüpresyonda derin yerleşimli solid lezyonlar görülebilir; kriptokokkomla örtüşme vardır.

Nörosarkoidoz

bazal leptomeningeal kalınlaşma/kontrastlanma görülebilir; görüntüleme bulguları tüberküloz veya lenfomayla örtüşebilir.

Tuzaklar

• Kontrastsız BT'nin normal olması kriptokok menenjitini dışlamaz; erken veya ince meningeal hastalıkta görüntü bulgusu olmayabilir.
• Kriptokokkom kontrast tutmayabilir; yalnız halka kontrastlanma aramak fokal fungal kitleyi kaçırabilir.
• Bazal ganglionlardaki genişlemiş perivasküler boşluklar kriptokokkomla karışabilir; MRG küçük lezyonları BT’den daha duyarlı gösterir.
• İmmünsüpresyonda metastaz ve lenfoma da benzer görünür; BT paterni etkeni veya histolojiyi tek başına belirleyemez.

Kendini dene

1. İmmünsüprese hastada bazal ganglion yakınında ödemli, değişken kontrastlanan kitle var. BT açısından en doğru yorum hangisidir?

   • Kriptokokkom olasılıklardan biridir; görünüm tek başına fungal etkeni kesinleştirmez
   • Bu görünüm yalnız kriptokokkomda görülür
   • Kontrastlanma varsa fungal hastalık dışlanır
   • Normal kontrastsız BT kriptokok menenjitini dışlar
   Cevabı göster

   Kriptokokkom olasılıklardan biridir; görünüm tek başına fungal etkeni kesinleştirmez. Kriptokokkom bazal ganglionlarda görülebilir ve kontrastlanması değişkendir; metastaz, apse ve diğer granülomatöz lezyonlarla örtüşme vardır. BT etkeni tek başına belirlemez.

2. Kriptokok menenjiti şüphesinde kontrastsız BT normal ve ventriküller geniş değil. Hangi yorum doğrudur?

   • Menenjit dışlanamaz
   • Tanı kesin elenir
   • Yalnız metastaz düşünülür
   • BT etkeni gösterir
   Cevabı göster

   Menenjit dışlanamaz. Kriptokok menenjiti kontrastsız BT'de normal görünebilir; bu inceleme özellikle hidrosefali ve kaba kitle etkisini araştırır. Normal BT tanıyı dışlamaz ve etkeni görüntüyle kesinleştirmez.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 38 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 8 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Central Nervous System Cryptococcal Infections in Non-HIV Infected Patientspmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Cerebral Cryptococcomas: A Systematic Scoping Review of Available Evidence to Facilitate Diagnosis and Treatmentpmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Neuroimaging of Cryptococcal Meningitis in Patients without Human Immunodeficiency Virus: Data from a Multi-Center Cohort Studypubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. Fungal Infections of the Central Nervous System: A Pictorial Reviewclinicalimagingscience.org
5. Treatment recommendations for non-HIV associated cryptococcal meningoencephalitis including management of post-infectious inflammatory response syndromefrontiersin.org
6. Magnetic resonance imaging findings in central nervous system tuberculosis: A pictorial reviewpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
7. The Global Neurological Burden of Tuberculosispubmed.ncbi.nlm.nih.gov
8. Imaging of brain metastasespmc.ncbi.nlm.nih.gov
9. Updates on Primary Central Nervous System Lymphomapmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. Cerebral lesions sites in neurosarcoidosis: a lesion mapping studylink.springer.com
11. Brain Abscessncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.