Tüberküloz menenjiti

Özet

Tüberküloz menenjiti, tüberküloz basillerinin subaraknoid aralığa ulaşmasıyla gelişen, özellikle beyin tabanında yoğun inflamatuvar eksüda oluşturan ağır bir enfeksiyondur. Acil BT'de bazal sisternal doluluk, ventriküler genişleme, belirgin infarkt ve eşlik eden kitle lezyonları değerlendirilebilir; meningeal tutulumun gösterilmesinde kontrastlı MRI daha duyarlıdır. Eksüda BOS dolaşımını tıkayabilir ve bazal damarları sararak iskemiye yol açabilir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Suprasellar, interpedinküler ve prepontin sisternlerde BOS'a göre izodens ya da hafif hiperdens eksüda, sisternal açıklıkların daralması veya kaybı, ventrikül genişlemesi ve derin gri maddede hipodens infarkt aranır; bu inceleme meningeal boyanmayı göstermez.

Kontrastlı

Bazal leptomeninksler ve sisternal kenarlarda kalın ya da lineer kontrastlanma görülebilir; parankimal tüberkülomlarda halka, nodüler veya düzensiz kontrastlanma eşlik edebilir. Kontrastlı BT meningeal tutulumu kontrastsız BT'den daha iyi gösterebilir; MRI daha duyarlıdır ve bu örüntüler tek başına etkene özgü değildir.

Önerilen pencereler: Beyin (G 80 / M 40).

BT bulguları

• Bazal sisternal eksüda — suprasellar ve interpedinküler sisternlerde BOS'a göre izodens veya hafif hiperdens dolum; orta beyin çevresindeki sisternlere yayılabilir.
• Sistern obliterasyonu — orta beyin çevresindeki BOS aralıklarının daralması ya da görünmez hale gelmesi, bazal inflamatuvar yükü gösterir.
• Hidrosefali — lateral ventriküller ve üçüncü ventrikülde genişleme; periventriküler hipodensite transependimal BOS geçişini destekler.
• Perforan damar infarktı — kaudat başı, lentiform çekirdek, talamus veya iç kapsülde akut iskemiyle uyumlu hipodens parankim alanı.
• Bazal leptomeningeal kontrastlanma — kontrastlı BT'de sisternal kenarlar boyunca kalın boyanma olabilir; MRI bu bulguyu daha iyi ortaya koyar.
• Tüberkülom — tek veya çoklu parankimal nodül ya da kitle; kontrastsız dansitesi değişkendir ve çevresinde ödem bulunabilir.
• Ventrikül içi inflamatuvar uzanım — ileri evrede ependimal yüzey tutulumu görülebilir; eşlik eden BOS yolu tıkanıklığı hidrosefaliye katkı sağlayabilir.
• İyileşmiş granülom — küçük, belirgin hiperdens kalsifiye odak; aktif bazal meningeal hastalığın göstergesi olarak yorumlanmamalıdır.

Normalde

Normal suprasellar, interpedinküler ve prepontin sisternler düşük dansiteli BOS alanlarıdır; orta beyin konturu korunur. Aynı kesit düzeyinde sisternal BOS'un yerini yumuşak doku yoğunluğunun alıp almadığını, üçüncü ventrikül ile temporal boynuzların kalibrasyonunu ve kaudat başı-talamus parankimindeki dansite simetrisini karşılaştırın.

Ayırıcı tanı

Akut piyojenik menenjit

leptomeningeal boyanma ve hidrosefali yapabilir; BT örüntüsü etkeni tek başına ayırmaz, eşlik eden bazal eksüda tüberkülozu desteklese de özgül değildir.

Kriptokok menenjiti

BT normal kalabilir; meningeal kontrastlanma veya hidrosefali görülebilir, bu bulgular tek başına etkeni belirlemez.

Leptomeningeal metastaz

meningeal yayılım kontrastlanma yapabilir ve enfeksiyöz tutulumla örtüşebilir; bilinen kanser öyküsü ayırıcı değerlendirmeye katkı sağlar.

Subaraknoid kanama

akut kan bazal sisternlerde ve sulkuslarda hiperdens görünür; dağılımı ve eşlik eden diğer kanama odakları bazal eksüda ayırıcı tanısında incelenir.

Nörosarkoidoz

kafa tabanı çevresinde leptomeningeal kalınlaşma ve kontrastlanma yapabilir; kraniyal sinir, sellar veya parankimal tutulum eşlik edebilir.

Tuzaklar

• İnce bazal eksüda kontrastsız BT'de fark edilmeyebilir; sisternlerin açık görünmesi hastalığı dışlamaz, özellikle MRI'da meningeal boyanma ve sulkal FLAIR sinyali daha belirgindir.
• Ventrikül genişlemesi tek başına tüberküloz menenjitini kanıtlamaz; diğer meningeal hastalıklarda da hidrosefali görülebilir.
• Kaudat veya talamus çevresindeki küçük perforan infarktlar erken kontrastsız BT'de silik olabilir; normal parankim yoğunluğu küçük damar iskemisini dışlamaz.
• Bazal sistern hiperdensitesi kanama ile karışabilir; travma öyküsünü değerlendirin, kanı diğer sisternal ve sulkal bölgelerde ve ventrikül içinde arayın.

Kendini dene

1. Tüberküloz menenjitinde bazal eksüdanın damar duvarlarını çevreleyip iltihaplandırması hangi parankimal komplikasyona yol açabilir?

   • Bazal gangliyon veya iç kapsülde iskemik infarkt
   • Bazal sistern ve konveksite sulkuslarında akut subaraknoid kan
   • Temporal ve insular kortekste ensefalit örüntüsü
   • Meninkslerde nodüler metastatik tutulum
   Cevabı göster

   Bazal gangliyon veya iç kapsülde iskemik infarkt. Bazal inflamatuvar eksüda damar duvarlarını çevreleyip iltihaplandırabilir ve perforan damarların tıkanmasına yol açabilir; TB menenjitinde infarktlar kaudat, talamus ve iç kapsül gibi bölgelerde görülebilir. TB menenjitinin görüntüleme ayırıcı tanısında başka enfeksiyonlar ve malign nedenler de yer alabilir.

2. Tüberküloz menenjiti düşünülen hastanın beyin görüntülemesi olağan görünüyor. Bu bulgu hangi olasılığı dışlamaz?

   • Erken meningeal tutulum
   • Büyük akut hematom
   • Belirgin ventrikül genişlemesi
   • Belirgin kalsifiye granülom
   Cevabı göster

   Erken meningeal tutulum. Tek başına negatif bir test TB menenjitini dışlayamaz; görüntüleme tanı olasılığını artıran bulgular gösterebilir, ancak tek başına kesin etiyolojik tanı koydurmaz. Negatif görüntüleme TBM'yi dışlamaz; erken evrede bazal sisternlerde eksüda veya ventrikül genişlemesi gibi bulgular yoksa tanı yine de düşünülmalıdır.

İlgili konular

• İntrakraniyal tüberkülom
• Menenjit

Kaynaklar

Bu sayfadaki 38 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 24 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Central Nervous System Tuberculosis: An Imaging-Focused Review of a Reemerging Diseaseonlinelibrary.wiley.com
2. Extrapulmonary Tuberculosis: Pathophysiology and Imaging Findingspubs.rsna.org
3. MRI advances in the imaging diagnosis of tuberculous meningitis: opportunities and innovationsfrontiersin.org
4. Tuberculous Meningitis Across the Lifespanacademic.oup.com
5. Dural and Leptomeningeal Diseases: Anatomy, Causes, and Neuroimaging Findingspubs.rsna.org
6. Common infectious diseases of the central nervous system—clinical features and imaging characteristicspmc.ncbi.nlm.nih.gov
7. CT Imaging in Neurocritical Carepmc.ncbi.nlm.nih.gov
8. Prepontine cisternimaios.cn
9. Efficacy and Safety of Corticosteroids in Tuberculous Meningitis: Systematic Review, Meta‐Analysis, and Meta‐Regressionpmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. The progress of tuberculous meningitis medical management in adultspmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. Diagnosis of Tuberculous Meningitis: Integrating Clinical Assessment and Molecular Diagnosticspmc.ncbi.nlm.nih.gov
12. A Clinical Practice Guideline for Tuberculous Meningitispmc.ncbi.nlm.nih.gov
13. Ischaemia in tuberculous meningitis: Update on pathophysiology, clinical predictors and managementpmc.ncbi.nlm.nih.gov
14. Tuberculous meningitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Steroids in neuroinfection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Stroke in tuberculous meningitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Progress on Diagnosis of Tuberculous Meningitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Infection-Associated Opsoclonus: A Retrospective Case Record Analysis and Review of Literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Tuberculosis of the Central Nervous System.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Tuberculous meningitis: the challenges.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Central Nervous System Tuberculosis : Etiology, Clinical Manifestations and Neuroradiological Features.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. MRI in intracranial tuberculosis: Have we seen it all?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Surgery for brain tuberculosis: a review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Central nervous system and spinal cord tuberculosis: Revisiting an important disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Central nervous system tuberculosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Diagnostic Challenges and Dilemmas in Tuberculous Meningitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Diagnosis and therapy of tuberculous meningitis in children.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Surgical Third Nerve Palsy as a Rare Presentation of Tuberculous Meningitis: Early Clinical Judgement and Advanced Imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Beyond the Typical Atypical Imaging Features of Leptomeningeal Enhancement: A Case Series.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Endoscopic transclival decompression for ventral brainstem tuberculous abscess: illustrative case.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Tuberculosis revisted: classic imaging findings in childhood.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Central nervous system tuberculosis: an imaging-focused review of a reemerging disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Extrapulmonary Tuberculosis Presenting As Stage V Bilateral Cervical Lymphadenitis With Cortical Cerebral Watershed Infarct Along With Maxillary and Sphenoid Sinusitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. The Diagnostic Deceiver: Radiological Pictorial Review of Tuberculosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Neuro-ophthalmic manifestations of tuberculosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Hereditary leptomeningeal transthyretin amyloidosis with heterozygous TTR mutation: a case report and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. West Nile Virus Lineage 2 Neuroinvasive Infection Presenting as Intraparenchimal Cerebral Hemorrage.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. Coccidioidal meningitis with multiple aneurysms presenting with pseudo-subarachnoid hemorrhage: illustrative case.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. <i>Streptococcus suis</i> meningitis complicated with communicating hydrocephalus: complete clinical and radiological resolution with non-neurosurgical management-A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Immunosuppressive Therapy in Takayasu Arteritis: A Tightrope Walk Between Inflammation and Infection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Tuberculous Meningitis Complicated by Communicating Hydrocephalus and Lacunar Infarcts: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. An unusual triad: tuberculomas, tubercular meningitis, and hydrosyringomyelia in a child from a suburban region.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. Role of endoscopic third ventriculostomy in tuberculous meningitis with hydrocephalus.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. Imaging Features of the Brain, Cerebral Vessels and Spine in Pediatric Tuberculous Meningitis With Associated Hydrocephalus.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
45. Fatal Tuberculous Meningitis With Hydrocephalus and SIADH (Syndrome of Inappropriate Antidiuretic Hormone Secretion) in an Immunocompetent Adult With Miliary Tuberculosis: Diagnostic Challenges Associated With Language Barriers.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
46. Case Report: Tuberculous meningitis presenting with multifocal cerebral infarction and hydrocephalus in a toddler.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
47. 18 F FDG and 68 Ga FAPI PET/CT Findings in a Pituitary Abscess Secondary to Tuberculous Meningitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
48. Host- and pathogen-related determinants of pulmonary <i>versus</i> extrapulmonary tuberculosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
49. Bacterial Granulomatous Lung Diseases: Radiological Findings and Differential Diagnosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
50. Coexistence of cat scratch disease lymphadenitis and active pulmonary tuberculosis in an immunocompetent host - a case report with metagenomic diagnosis and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
51. Acute decompensation of chronic hydrocephalus following elective abdominal surgery presenting as paroxysmal sympathetic hyperactivity: illustrative case.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
52. A Case Report of Acute Ischaemic Stroke Associated with T​uberculous Meningitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
53. Neuroimaging of the Most Common Meningitis and Encephalitis of Adults: A Narrative Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.