Radyasyon pnömonisi ve fibrozisi

Özet

Radyasyon ilişkili akciğer hasarı, torasik radyoterapi sonrasında erken inflamatuvar pnömoniden geç fibrotik yeniden yapılanmaya uzanan bir spektrumdur. BT, opasitelerin ışınlanan hacimle geometrik uyumunu, zamana bağlı morfolojik değişimi ve enfeksiyon ya da tümör progresyonunu düşündüren alan dışı bulguları gösterir. Tedavi planı ve önceki görüntüler olmadan yalnız BT ile nedensellik kesinleştirilemez; radyasyon alanı dışındaki organize pnömoni tipi odaklar da görülebilir. Fibrozisi progresyon sanmak gereksiz girişime, yeni tümör veya enfeksiyonu beklenen radyasyon değişikliği saymak ise tanı gecikmesine yol açabilir.

Faz ve pencere

HRCT tanısal

Akciğer pencereli ince kesitlerde ışınlanan akciğer hacmiyle sınırlı yamalı buzlu cam ve konsolidasyon erken pnömonitik değişiklikleri; daha geç dönemde hacim kaybı, traksiyon bronşektazisi, mimari distorsiyon ve bant benzeri yoğunluklar fibrotik yeniden yapılanmayı gösterir. İnce kesit parankim değerlendirmesi için iyotlu kontrast şart değildir.

Kontrastsız

Radyasyon alanındaki parankim opasitelerinin sınırı ve hacim kaybı değerlendirilebilir; kontrastsız BT, hiler kitle veya mediastinal yumuşak doku progresyonunu ayırmak için tek başına yeterli olmayabilir.

Önerilen pencereler: Akciğer (G 1500 / M -600), Mediasten (G 350 / M 50).

BT bulguları

• Geometrik alan uyumu — keskin veya düz sınırlı opasite ışınlanan hacmin kenarını izler ve anatomik lob sınırını aşabilir.
• Erken buzlu cam — radyasyon alanıyla uyumlu yamalı parenkimal atenüasyon artışları olarak görülür.
• Hava boşluğu konsolidasyonu — daha yoğun parankimal opasite, ışınlama alanına uyan dağılımla görülebilir.
• Traksiyon bronşektazisi — fibrotik parankim çekintisiyle bronş lümenlerinin düzensiz genişlemesi.
• Hacim kaybı — radyasyon fibrozisinin gecmiş dönemde neden olduğu pulmoner hacim azalmasıdır.
• Atipik/alan dışı opasiteler — ışınlanan hacmin dışında gelişen yamalı periferik konsolidasyon organize pnömoni paternini veya alternatif tanıyı düşündürür.
• Kitle benzeri fibrozis — yoğun konsolidasyon ve bronşektazik hava boşlukları içerebilir; seri incelemelerde stabilite ya da evrim önemlidir.

Ölçütler ve sınıflamalar

Radyasyon ilişkili akciğer hasarının zamansal morfolojik evreleri

Erken/latent dönem: görüntüleme bulgusu olmayabilir; pnömonitik dönem: buzlu cam veya konsolidasyon; geç fibrotik dönem: traksiyon bronşektazisi, mimari distorsiyon ve hacim kaybı. Zamanlama değişkendir; görünüm tedavi hacmi ve tekniğiyle birlikte yorumlanır.

Normalde

Normal aynı düzeydeki karşı akciğerde lobüler parankim havalıdır; fissürler doğal konumda, bronşlar ince duvarlı ve damarlar düzgün dallanır. Işınlanmış tarafı karşı tarafla ve planlanan tedavi hacmiyle kıyaslayarak opasitenin alan sınırına uyup uymadığını, bronşların çekintiyle genişleyip genişlemediğini ve hacim kaybını değerlendirin.

Ayırıcı tanı

Bakteriyel pnömoni

ayırıcı tanıda enfeksiyonun ekarte edilmesi esastır; kaynaklar bakteriyel pnömoninin spesifik radyolojik paternini detaylandırmaz.

İmmün kontrol noktası inhibitörü pnömonisi

bilateral veya çok odaklı OP/NSIP/HP/DAD örüntüleri; radyasyon hacmiyle sınırlı olmak zorunda değildir.

Tümör nüksü

radyasyon kaynaklı yenilenme ve fibrozis, yerel tümör rekürrensini taklit edebilir.

Kardiyojenik ödem

ayırıcı tanıda kardiyak kaynaklı akıcının ekarte edilmesi gerekir.

Pulmoner emboli/infarkt

plevraya tabanlı kama biçimli periferik opasite ve pulmoner arter dolum defektiyle ayrılır.

Tuzaklar

• Radyasyon değişikliği her zaman keskin geometrik sınırlı değildir; modern planlama tekniklerinde alan şekli karmaşık olabilir, doz haritasını incelemek yararlıdır.
• Işınlama sahası dışındaki organize pnömoni tipi opasiteleri otomatik olarak metastaz veya enfeksiyon kabul etmeyin; migrasyon ve önceki seri BT'ler ayırıcıdır.
• Fibrotik konsolidasyon tümör kitlesini taklit edebilir; büyüyen fokal yumuşak doku bileşeni ve tedavi hacmiyle uyumsuz ilerleme şüphelidir.
• BT'de zaman ve alan ilişkisi kurulmadan pnömoni ile fibrozis arasında tek görüntüden kesin evreleme yapmayın.

Kendini dene

1. Radyasyon ilişkili akciğer hasarının evrelerini zamanlama açısından değerlendirdiğimizde, pnömonitinin genellikle görüldüğü süre ve fibrozisin başlangıcı nasıl karakterize edilir?

   • Pnömoniti genellikle 3. ay civarında görülür; fibrozis 9. aydan sonra başlar ve yıllarca sürebilir.
   • Pnömoniti ilk hafta içinde görülür; fibrozis 1. ayda belirginleşir.
   • Pnömoniti 6. aydan sonra görülür; fibrozis tedaviden hemen sonra başlar.
   • Pnömoniti ve fibrozis aynı anda, tedavinin ilk ayında ortaya çıkar.
   Cevabı göster

   Pnömoniti genellikle 3. ay civarında görülür; fibrozis 9. aydan sonra başlar ve yıllarca sürebilir.. S19'a göre pnömoniti genellikle radyoterapi bitiminden yaklaşık 3 ay sonra ortaya çıkar, fibrozis ise genellikle 9. aydan sonra başlar ve 4 yıla kadar evrilebilir.

2. Radyasyon ilişkili akciğer hasarında, ışınlanan hacmin dışında ortaya çıkan ve farklı lokalizasyonlara yer değiştirebilen opasiteler hangi patolojik örüntüyü düşündürür?

   • Organize pnömoni
   • Radyasyon fibrozisi
   • Lenfanjitik karsinomatozis
   • Kardiyojenik ödem
   Cevabı göster

   Organize pnömoni. Kaynaklar, radyasyon alanı dışında gelişen organize pnömoni (OP) görünümlerine dikkat çekmektedir. Fibrozis tipik olarak tedavi edilen hacimle sınırlıdır.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 38 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 5 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Respiratory-gated micro-computed tomography imaging to measure radiation-induced lung injuries in mice following ultra-high dose-rate and conventional dose-rate radiation therapypmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Inflammatory Markers Associated With Radiation-Induced Lung Injury, Metastasis and Mortality After Breast Cancer Treatmentpmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Detection and Early Phase Assessment of Radiation-Induced Lung Injury in Mice Using Micro-CTpmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. Regulatory T Cells Contribute to the Inhibition of Radiation-Induced Acute Lung Inflammation via Bee Venom Phospholipase A 2 in Micepmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. Protein Oxidation in the Lungs of C57BL/6J Mice Following X-Irradiationpmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. Inhibition of TGFβ1 activation prevents radiation-induced lung fibrosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
7. Current Treatment Strategies for Non-Small-Cell Lung Cancer with Comorbid Interstitial Pneumonia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
8. Clinicopathologic and Transcriptomic Analysis of Radiation-Induced Lung Injury in Nonhuman Primates.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
9. Radiation-Induced Lung Injury-Current Perspectives and Management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
10. Regional and organ-level responses to local lung irradiation in sheep.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. Radiation-induced lung injury - what do we know in the era of modern radiotherapy?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. Preclinical Evaluation of Dose-Volume Effects and Lung Toxicity Occurring In and Out-of-Field.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Interstitial Lung Diseases in Developing Countries.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Radiological assessment after stereotactic body radiation of lung tumours.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Radiological changes after stereotactic radiotherapy for stage I lung cancer.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. [Medical prevention and treatment of radiation-induced pulmonary complications].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. The delayed pulmonary syndrome following acute high-dose irradiation: a rhesus macaque model.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. CT appearance of pulmonary carcinomas after stereotactic radiation therapy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Lung Injury after Precision Radiotherapy: Temporal Evolution, Potential Pitfalls, and Complications.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Radiation-induced lung injury in the era of combination anticancer therapy: a narrative review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Pulmonary Complications of Cancer Therapy: Clinical Presentations, Imaging Patterns, and Management Strategies.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Value of couch height-based positioning in postoperative adjuvant radiotherapy for left-sided breast cancer.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Reirradiation: Standards, challenges, and patient-focused strategies across tumor types.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Real-Time Dose-Guided Radiation Therapy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Interstitial Lung Disease and Cardiotoxicity Associated with Trastuzumab Deruxtecan, Sacituzumab Govitecan, and Trastuzumab Emtansine: A Narrative Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. New CT-Detected Pulmonary Abnormalities During Breast Cancer Chemotherapy: Frequency, Imaging Features, and Cumulative-Exposure Associations.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Bronchoalveolar lavage fluid in immune checkpoint inhibitor-related pneumonitis: from pathophysiological window to a precision diagnostic tool.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Recent advances in pulmonary fibrosis: from lung surfactant to the immune connection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Advances in diagnosis of lung fibrosis: focus on present and future approaches.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. CT findings of lung injury during breast cancer treatment.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Immune Checkpoint Inhibitors and Interstitial Lung Disease: A Comprehensive Review of Pathogenesis, Diagnosis, and Management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. A case of pleuroparenchymal fibroelastosis without radiological pleural involvement.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Computer Tomography-Based Target Volume Delineation and Clinical Outcomes of Low-Dose Radiation Therapy for Knee Osteoarthritis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Topology-preserved transformer-based CBCT-CT registration via normalized gradient field guidance for nasopharyngeal carcinoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Synthetic CT generation from cone-beam CT using deep learning for head-and-neck adaptive radiotherapy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Radiation therapy for ventricular arrhythmias.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Improving radiotherapy planning, delivery accuracy, and normal tissue sparing using cutting edge technologies.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. In vitro expanded human CD4+CD25+ regulatory T cells suppress effector T cell proliferation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Clinical, radiological, and histopathological features of checkpoint inhibitor-related pneumonitis: a retrospective cross-sectional analysis of 44 patients who underwent lung biopsy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Early stage nonsmall cell lung cancer: Toward a risk-adaptive paradigm in the era of biologic precision.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Expert consensus on cancer treatment-related lung injury.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Lung Imaging in Acute Hypoxemic Respiratory Failure: From Physics to Bedside Applications.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. The Diagnostic Value of Lung Ultrasound in Bronchopulmonary Dysplasia Among Preterm Infants with Gestational Age ≤ 28 Weeks.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. Expert consensus on imaging diagnosis of human infection with avian influenza.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
45. Dose-Registered CT assessment of radiation-induced lung injury after chemoradiotherapy for stage III NSCLC.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
46. Radiologic patterns of interstitial lung disease: a pictorial review based on the 2025 European Respiratory Society/American Thoracic Society Classification.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
47. Interventional treatment of refractory pleural effusion secondary to radiotherapy-induced fibrosing mediastinitis: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
48. Application of corticosteroid therapy with esophageal cancer: a case report in the treatment of radiation-induced and immune-related pneumonia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
49. Prominent repair-like changes that mimic atypical squamous cells after radiation treatment in the lung: A report of two cases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
50. Dosimetric and radiobiological evaluations as well as technical aspects of left breast treatment employing DIBH with SGRT in radiotherapy with IMRT step and shoot, IMRT Dynamic MLC and VMAT.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
51. Glandular tissue-based versus anatomical landmark-based CTV delineation in postoperative breast cancer radiotherapy: a dosimetric comparison.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
52. Narrative review of the staging classification controversy in stage N3 small cell lung cancer: from the perspective of overlapping Veterans Administration Lung Study Group and International Association for the Study of Lung Cancer definitions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
53. Nintedanib in the prevention of radiation-induced lung injury in patients with unresectable stage II-III NSCLC: A protocol for a randomized, multicenter, control group study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
54. Real-World Survival Outcomes Following Chemoradiotherapy with or Without Durvalumab in PD-L1-Defined Subgroups of Stage III Unresectable NSCLC.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
55. Severe probable immune checkpoint inhibitor-related pneumonitis after thoracic radiotherapy complicated by acute pulmonary embolism in lung squamous cell carcinoma: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
56. Pneumonitis Associated with Immune Checkpoint Inhibitors and Targeted Anticancer Therapies: A Retrospective Case Series of 12 Patients.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
57. Immune Checkpoint Inhibitor Pneumonitis Complicated by Invasive Pulmonary Aspergillosis in COPD: Diagnostic and Therapeutic Challenges.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
58. Diagnostic research in immune checkpoint inhibitor-related pneumonitis: a bibliometric analysis of research evolution, diagnostic focuses, and future priorities.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
59. Immune Checkpoint Inhibitor-Related Pneumonitis in Renal Cell Carcinoma: Clinical Features, Mechanisms, and Lessons from Lung Cancer.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
60. Tetrandrine injection for preventing radiation-induced lung injury in patients with locally advanced esophageal squamous cell carcinoma: a randomized controlled trial protocol.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
61. Collagenous endobronchial obliteration after chemoradiation followed by consolidation osimertinib: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
62. Acute exacerbation in fibrotic interstitial lung disease: an international working group report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
63. Drug-Induced Interstitial Lung Disease in Lung Cancer Patients.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
64. Characteristics of pulmonary infarction in patients with acute pulmonary embolism in China: a single-center retrospective observational study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
65. Imaging in patients with acute dyspnea when cardiac or pulmonary origin is suspected.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
66. Quantitative magnetic resonance imaging for accurate delineation of radiotherapy: a narrative review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
67. Recent applications of artificial intelligence in cancer radiotherapy and immunotherapy: current status and future directions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
68. A glimpse into the CyberKnife robotic radiosurgery system: technical specifications and developments during thirty years.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
69. Breast cancer pharmacotherapy and imaging interpretation: pathophysiological perspectives and clinical application.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
70. The Incidence and Clinical Characteristics of Interstitial Lung Disease Associated with CDK4/6 Inhibitors in Breast Cancer Patients: A Retrospective Multicenter Study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
71. Trastuzumab Deruxtecan-Associated Interstitial Lung Disease: Real-World Insights from a Tertiary Care Center.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
72. Radiation-Induced Pneumonitis Following Stereotactic Body Radiation Therapy for Left Upper Lobe Squamous Cell Carcinoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
73. Application and Development of Spectral CT in Target Delineation for Lung Cancer Radiotherapy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
74. Immune checkpoint inhibitor-related pneumonitis: current advances and the putative role of mesenchymal stem cell therapy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
75. Imaging Follow-Up of Nonsurgical Therapies for Lung Cancer: AJR Expert Panel Narrative Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
76. Fleischner Society: Glossary of Terms for Thoracic Imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
77. ESR Essentials: imaging in fibrotic lung diseases-practice recommendations by the European Society of Thoracic Imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
78. Beyond resection: imaging findings of expected and complicated postoperative changes in lung cancer.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
79. A rare immune-related adverse event of pleural effusion after tislelizumab for non-small cell lung cancer: a case report and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
80. Non-Resolving Repair in Idiopathic Pulmonary Fibrosis: From Failed Cellular Transitions to Architectural Lock-In.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
81. Automated CT-Based Quantification of Pulmonary Fibrosis Using Deep Learning-Based Lung Segmentation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
82. Text-image alignment for ILD imaging: linking CXR evidence to CT quantification.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
83. Case Report: The "atoll sign": a case series on an unusual radiological pattern of immune-mediated pneumonitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
84. Medication-induced lung disease in children.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
85. Korean Guidelines for Diagnosis and Management of Interstitial Lung Diseases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
86. Spontaneous Pneumothorax: A Review of Underlying Etiologies and Diagnostic Imaging Modalities.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
87. Clinical value and radiographic features of low dose CT scans compared to X rays in diagnosing mycoplasma pneumonia in children.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
88. Pediatric Diffuse Lung Disease in Infants: Imaging Findings and Histopathologic Correlation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
89. Quantitative Imaging Metrics for the Assessment of Pulmonary Pathophysiology: An Official American Thoracic Society and Fleischner Society Joint Workshop Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
90. Medical imaging and computational image analysis in COVID-19 diagnosis: A review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
91. Coexistence of Autoantibodies against the Golgi Complex and Ro52 Antigen in a Patient with Nonspecific Interstitial Pneumonia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
92. Pictorial essay of radiological features of benign intrathoracic masses.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
93. Early diagnosis of radiation-induced renal injury: from lagging indicators to multimodal, pre-fibrotic detection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
94. Overlapping Science in Radiation and Sulfur Mustard Exposures of Skin and Lung: Consideration of Models, Mechanisms, Organ Systems, and Medical Countermeasures: Overlapping science in radiation and sulfur mustard injuries to lung and skin.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
95. Special Issue: EACR 2026 Congress: Innovative Cancer Science, 8-11 June 2026.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
96. Diffuse cystic lung diseases-a primer for radiologists.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
97. Primary endobronchial epithelial-myoepithelial carcinoma: A case report and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
98. Human biomarker navigator.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
99. Breast cancer radiotherapy and the risk of lung injury: Advances and perspectives.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
100. Engineering functional and anthropomorphic models for surgical training in interventional radiology: A state-of-the-art review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
101. A feasibility study on the use of phantoms with statistical lung masses for determining the uncertainty in the dose absorbed by the lung from broad beams of incident photons and neutrons.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.