Karaciğer yaralanması

Özet

Künt ya da penetran travmada karaciğer yaralanması laserasyon, hematom ve hepatik damar hasarından oluşabilir. Kontrastlı BT karaciğer parankim hasarının varlığını ve yayılımını, damar yaralanmalarını ve hemoperitoneum miktarını değerlendirmeyi sağlar. Arteriyel faz arteriyel yaralanma için, portal ve gecikmiş görüntüler ise kontrast odağının davranışını sınıflandırmak için tamamlayıcıdır. Santral venöz hasar ve aktif damar yaralanması AAST 2018’de dereceyi etkileyen ölçütler arasındadır; parankim dışına uzanan aktif kanama ile retrohepatik IVC veya merkezi majör hepatik ven yaralanması farklı dereceleri belirler.

Faz ve pencere

Portal tanısal

Portal venöz fazda parankim laserasyonları, hematomlar ve eşlik eden hemoperitoneum değerlendirilir; karaciğer parankimi bu fazda portal venöz kanlanmayla opaklaşırken hepatik venlerde de hafif kontrast görülür.

Arteriyel tanısal

Arteriyel faz hepatik arter yaralanması ve arteriyel kontrast odaklarını değerlendirmede önemlidir; venöz ve gecikmiş fazlar vasküler şant ve psödoanevrizma ayrımına katkı sağlar.

Gecikmiş tanısal

Damar dışına çıkan kontrast odağının gecikmiş fazda kalıcı olup büyümesi aktif kanamayı; kan havuzunu izleyip yıkama gösteren ve boyutu artmayan sınırlı odak psödoanevrizmayı destekler. Santral hepatik ven veya retrohepatik IVC ilişkisi ayrıca değerlendirilir.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50).

BT bulguları

• Parankim laserasyonu — kapsülden içeri uzanan lineer veya dallanan düşük atenüasyonlu yarık; uzunluğu ve derinliği ölçülür, segmental yeri ayrıca kaydedilir.
• İntraparenkimal hematom — karaciğer parankimi içindeki kan koleksiyonu; kontrastsız BT’de yüksek atenüasyonlu olabilir.
• Subkapsüler hematom — kapsül altındaki, karaciğer yüzeyini izleyen kan koleksiyonu; AAST 2018 derecelemesinde tuttuğu yüzey alanı dikkate alınır.
• Hepatik arter yaralanması — arteriyel fazda damar dışı kontrast ekstravazasyonu veya sınırlı psödoanevrizma odağı aranır.
• Portal ve hepatik venler yaralanma hattı boyunca izlenir; retrohepatik IVC veya merkezi majör hepatik ven yaralanması AAST 2018 derece V ölçütüdür.
• Lobar parankim yıkımı — AAST 2018 derecelemede Couinaud segmentleri yerine lob yüzdesi kullanılır; %25–75 yıkım derece IV, >%75 yıkım derece V ölçütüdür.
• Hemoperitoneum — perihepatik aralık, Morrison poşu, parakolik oluklar ve pelviste serbest kanın yayılımı değerlendirilir.

Ölçütler ve sınıflamalar

AAST 2018 derece I laserasyon

parankim derinliği <1 cm

AAST 2018 derece II laserasyon

derinlik 1–3 cm ve uzunluk ≤10 cm

AAST 2018 derece III laserasyon

parankim derinliği >3 cm

AAST 2018 derece IV parankim hasarı

%25–75 hepatik lob parankim yıkımı veya parankimden peritona uzanan aktif kanama

AAST 2018 derece V parankim hasarı

>%75 hepatik lob parankim yıkımı veya retrohepatik IVC/merkezi majör hepatik ven yaralanması

AAST Karaciğer Organ Yaralanma Ölçeği, 2018 revizyonu

I: subkapsüler hematom <%10 yüzey alanı veya <1 cm derinlikte laserasyon. II: subkapsüler hematom %10–50 yüzey alanını kapsar, intraparenkimal hematom <10 cm’dir ya da laserasyon 1–3 cm derinlikte ve ≤10 cm uzunluktadır. III: subkapsüler hematom >%50 yüzey alanını kapsar, hematom rüptüre olur, intraparenkimal hematom >10 cm’dir, laserasyon >3 cm derinliktedir veya aktif kanama parankim içinde sınırlıdır. IV: parankim yıkımı bir hepatik lobun %25–75’ini tutar veya aktif kanama parankimden peritona uzanır. V: parankim yıkımı bir hepatik lobun >%75’ini tutar veya retrohepatik IVC/merkezi majör hepatik ven yaralanması vardır.

Normalde

Portal venöz fazda karaciğer parankimi portal venöz kanlanmayla opaklaşır ve hepatik venlerde hafif kontrast görülür. Yaralanma hattının bu damarlarla ilişkisini aksiyel ve koronal düzlemlerde değerlendirin.

Ayırıcı tanı

Fokal yağlanma

coğrafi düşük atenüasyon gösterebilir; kitle etkisinin olmaması ve damarların alan içinden geçebilmesi tanımaya yardımcıdır.

Karaciğer infarktı bazen kama biçimli perfüzyon defekti olarak görünür; travmatik laserasyon ise lineer veya dallanan düşük atenüasyonlu yarık biçimindedir.

Hemanjiyomda periferik kesintili nodüler kontrastlanma zamanla merkeze doğru dolabilir; bu görünüm lineer veya dallanan laserasyon çizgisinden farklıdır.

Travma sonrası perihepatik veya intrahepatik düşük atenüasyonlu serbest ya da sınırlı sıvı safra kaçağını düşündürmelidir; hepatobiliyer kontrastlı MRCP kaçağı saptamaya ve yerini belirlemeye yardımcı olabilir.

Tuzaklar

• Arteriyel fazdaki geçici hepatik atenüasyon farkı (THAD) yaralanma çevresinde görülüp psödoanevrizma/arteriyovenöz fistül değerlendirmesini güçleştirebilir; lezyon içindeki odaklı oval kontrastlanma ile periferdeki silik THAD’ı karşılaştırın.
• Aktif ekstravazasyon ile psödoanevrizma tek fazda benzer parlaklıkta olabilir; sonraki fazda odak yayılıyor mu yoksa sınırlı mı kalıyor sorusunu yanıtlayın.
• Santral yaralanmada hepatik ven/IVC komşuluğunu gözden kaçırmak dereceyi değiştirebilir; sağ hepatik ven, orta hepatik ven ve retrohepatik IVC'yi izleyin.

Kendini dene

1. Karaciğer laserasyonundaki parlak arteriyel odak portal ve gecikmiş fazlarda çevre hematoma doğru büyüyüp yayılıyor. Bu bulgunun en doğru adı nedir?

   • Aktif ekstravazasyon
   • Psödoanevrizma
   • Hemanjiyom
   • Karaciğer infarktı
   Cevabı göster

   Aktif ekstravazasyon. Fazlar boyunca genişleyen ve çevreye yayılan kontrast aktif kanama lehinedir. Psödoanevrizma sınırlı kese biçimini korur; hemanjiyom nodüler dolum, infarkt ise kontrast kaybı gösterir.

2. Karaciğer travmasında retrohepatik IVC veya merkezi majör hepatik ven yaralanması saptanıyor. AAST 2018’de bu anatomik yaralanma hangi derece ölçütüdür?

   • Derece II
   • Derece III
   • Derece IV
   • Derece V
   Cevabı göster

   Derece V. Retrohepatik IVC veya merkezi majör hepatik ven yaralanması AAST 2018 derece V ölçütüdür. Derece IV, hepatik lobun %25–75’ini tutan parankim yıkımını ya da karaciğer parankimini aşarak peritona uzanan aktif kanamayı kapsar; parankim içinde sınırlı aktif kanama derece III ölçütüdür.

Bu konunun yer aldığı turlar

• Politravma (tüm gövde) BT'si

Kaynaklar

Bu sayfadaki 49 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 29 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Grading Abdominal Trauma: Changes in and Implications of the Revised 2018 AAST-OIS for the Spleen, Liver, and Kidneypubs.rsna.org
2. Organ Injury Scale Revisions (2018-)aast.org
3. Liver trauma: WSES 2020 guidelineslink.springer.com
4. Hepatic traumaatm.amegroups.org
5. CT in Blunt Liver Traumapubs.rsna.org
6. Blood in the Belly: CT Findings of Hemoperitoneumpubs.rsna.org
7. Imaging Findings in Cirrhotic Liver: Pearls and Pitfalls for Diagnosis of Focal Benign and Malignant Lesionspubs.rsna.org
8. Imaging Features at the Periphery: Hemodynamics, Pathophysiology, and Effect on LI-RADS Categorizationpubs.rsna.org
9. Biliary Imaging: Multimodality Approach to Imaging of Biliary Injuries and Their Complicationspubs.rsna.org
10. The Impact of Transient Hepatic Attenuation Differences in the Diagnosis of Pseudoaneurysm and Arteriovenous Fistula on Follow-Up CT Scans after Blunt Liver Traumapmc.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.