Elektrolit ve ilaç etkileri

Hiperkalemi

Hiperkalemide sivri T dalgaları prototipik ve genellikle en erken EKG bulgusudur. Diğer EKG değişiklikleri P dalgası düzleşmesi, PR aralığı uzaması, QRS genişlemesi ve sinüzoidal dalgayı içerebilir.

Örnek kayıttaki ölçümler

Hız (/dk)

74

Ritim

Düzenli

PR (ms)

170

QRS (ms)

90

QTc (ms)

385

Aks

+45°

Değerler, EKG Atölyesi'ndeki simüle örnek kayda aittir; tek bir hastayı temsil etmez.

EKG kriterleri

• Biyokimyasal şiddet (UKKA 2023): hafif 5,5–5,9, orta 6,0–6,4, ağır ≥6,5 mmol/L. EKG özellikleri ile hiperkalemi derecesi arasındaki korelasyon zayıftır. EKG bulguları hiperkalemi için duyarlı veya özgül değildir. Tedavi kararını yalnızca EKG değişikliğinin varlığına ya da yokluğuna dayandırma.
• Sivri T dalgaları yüksek amplitüdlü, dar tabanlı, keskin tepeli ve genellikle simetriktir. Hiperkaleminin erken evresinde T dalgası amplitüdü artarken P dalgası amplitüdü azalabilir. Potasyum yükseldikçe P dalgası genişleyip düzleşebilir. Daha ileri yükselişte P dalgaları kaybolabilir. Hiperkalemi sırasında PR aralığı uzayabilir. Hiperkalemide QRS kompleksi genişleyebilir. Hiperkalemide sinüzoidal dalga görülebilir. Hiperkalemi sinüs bradikardisi, sinüs arresti, ventriküler taşikardi, ventriküler fibrilasyon ve asistoliye yol açabilir.
• Hiperkalemiye bağlı EKG değişiklikleri her zaman sıralı gelişmez ve birden fazla değişiklik aynı anda görülebilir. Arresti önceleyebilecek toksik EKG değişiklikleri arasında geniş QRS, bradikardi ve sinüzoidal dalga bulunur.
• Ağır hiperkalemide EKG normal olabilir. Bu nedenle normal EKG hiperkalemiyi dışlamaz.

Ne oluyor?

Hiperkalemi, miyokard hücrelerine etkisiyle EKG değişikliklerine yol açar. Atriyal miyokard hiperkalemiye ventriküler miyokarda göre daha duyarlıdır. Sinoatriyal düğüm ve His demeti gibi özelleşmiş dokular en az duyarlıdır. EKG bulguları serum K⁺ düzeyinin şiddeti ve yükselme hızıyla ilişkili olabilir. EKG bulguları hızlı plazma K⁺ değişiminden, miyokard hücre zarındaki potasyum gradyanından, sodyum ve kalsiyum gibi diğer iyonlardan ve altta yatan kalp hastalığından da etkilenir.

Mekanizma

Orta derecede hiperkalemide hücre zarı kısmen depolarize olur ve dinlenim potansiyeli aksiyon potansiyeli eşiğine yaklaşır. Ağır hiperkalemide Naᵥ1.5 kanallarının inaktivasyonu ileti hızını azaltabilir. Bu durum EKG komplekslerinin genişlemesi veya ileti bloklarıyla ortaya çıkabilir. Ventrikül kardiyomiyositlerinin eşzamanlı erken repolarizasyonu EKG’de T dalgası sivrileşmesi olarak görülebilir. Hiperkalemide depolarizasyonun repolarizasyonla birleşmesi sinüzoidal EKG görünümü oluşturabilir.

İpucu

• IV kalsiyum kalp hücresi zarını stabilize ederek hiperkaleminin kardiyak etkisini kısa süre antagonize eder, fakat serum potasyumunu düşürmez.
• Hemodiyaliz hastaları hiperkalemi açısından özellikle yüksek risklidir. Hiperkalemi klinik olarak şüpheleniliyorsa acil ortamda formal laboratuvar sonucunu beklerken yatak başı kan gazı analizörüyle potasyum ölçümünü düşün. Bradikardi, akut böbrek hasarı, AV düğüm bloke edici ilaç kullanımı, şok ve hiperkalemi birlikteliğinde BRASH sendromunu düşün.
• Sivri T dalgasında hiperakut iskemik T dalgası ayırıcı tanıda düşünülmelidir. Hiperkalemik T dalgaları hiperakut iskemik T dalgalarına kıyasla genellikle dar tabanlı, sivri ve keskin apekse sahiptir. Hiperakut T dalgaları geniş tabanlı ve simetriktir. Anterior göğüs derivasyonlarında belirgindir ve koroner oklüzyonun erken döneminde ortaya çıkar. Hiperakut T dalgaları önceki EKG ile karşılaştırıldığında daha belirgin değerlendirilir. İlk nondiagnostik EKG akut koroner sendromu dışlamaz. EKG değişiklikleri dinamik olabileceğinden tekrar EKG çekilmelidir. Olası miyokart hasarını değerlendirmede yüksek duyarlıklı kardiyak troponin tercih edilir. Hiperkalemi şüphesinde serum potasyumunu ölç.

Uygulamadaki varyantlar

• Sivri T
• P silikleşmesi ve geniş QRSHiperkalemide P dalgası amplitüdü azalabilir, PR aralığı uzayabilir ve QRS kompleksi genişleyebilir. Hiperkalemiye bağlı EKG değişikliği varsa IV kalsiyumu gecikmeden ver ve potasyumu hücre içine kaydıran ya da vücuttan uzaklaştıran tedavileri uygula.
• Sinüzoidal dalgaGeniş QRS ile geniş ST-T segmentlerinin birleşmesi sinüzoidal patern oluşturur. K⁺ ≥6,5 mmol/L’de aritmi ve kardiyak arrest riski artar. Bu düzeyin üzerindeki küçük K⁺ artışları sivri T dalgasından ventriküler fibrilasyon veya asistoliye hızlı ilerlemeye yol açabilir. Nabız en çok 10 saniye içinde kesin hissedilemiyorsa KPR’yi hemen başlat. Hiperkalemik kardiyak arrestte 10 mL %10 kalsiyum klorür ve 50 mmol sodyum bikarbonatı ayrı hatlardan veya arada yıkayarak IV ver.
• Normal EKG, yüksek potasyumSerum K⁺ ≥6,5 mmol/L ise EKG normal olsa da acil hiperkalemi tedavisi gerekir. Normal EKG’de rutin IV kalsiyum önerilmez. K⁺ ≥6 mmol/L olan hastaya acil 12 derivasyonlu EKG çek. K⁺ ≥6,5 mmol/L, EKG bulgusu veya klinik olarak hasta ya da hızlı K⁺ artışı beklenen 6,0–6,4 mmol/L durumunda sürekli EKG izlemi uygula.

Kaynaklar

1. UK Kidney Association hiperkalemi kılavuzu, 2023UK Kidney Association. Clinical Practice Guidelines: Treatment of Acute Hyperkalaemia in Adults. Ekim 2023.
2. ERC özel durumlarda resüsitasyon kılavuzu, 2025Lott C, Karageorgos V, Abelairas-Gomez C, ve ark. European Resuscitation Council Guidelines 2025 Special Circumstances in Resuscitation. Resuscitation 2025;215(Suppl 1):110753.
3. AHA KPR ve acil kardiyovasküler bakım kılavuzu, 2025AHA erişkin ileri yaşam desteği kılavuzu, 2025: Wigginton JG, Agarwal S, Bartos JA, ve ark. Part 9: Adult Advanced Life Support: 2025 American Heart Association Guidelines for Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care. Circulation. 2025;152(suppl 2):S538–S577. doi:10.1161/CIR.0000000000001376.
4. ESC AKS kılavuzu, 2023Byrne RA, Rossello X, Coughlan JJ, ve ark. 2023 ESC Guidelines for the management of acute coronary syndromes: Developed by the task force on the management of acute coronary syndromes of the European Society of Cardiology (ESC). Eur Heart J 2023;44(38):3720–3826.

Bu sayfa eğitim amaçlıdır. EKG örnekleri gerçek hasta kayıtları değil, vektör modeliyle üretilmiş simülasyonlardır. İçerik uzman hakem incelemesinden geçmemiştir; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. Güncel kılavuzları ve kurum protokollerini esas alın.