Penetran boyun travması ve yara traktı

Özet

Platismayı aşan bıçak, mermi veya başka bir penetran cisim yarası damarları, hava yolunu ve farinks-özofagus hattını yaralayabilir. Hemodinamik olarak stabil ve hemen ameliyat gerektiren bulgusu olmayan hastalarda boyun BT anjiyografisi yara traktını ve olası vasküler ya da aerodigestif yaralanmaları değerlendirmede tercih edilen incelemedir. Dış giriş deliğinin yeri, derin traktın yönünü güvenilir biçimde göstermez; trakt kesitler boyunca izlenmelidir. Damar, hava yolu veya özofagus yaralanmasının atlanması kanama, hava yolu tehdidi ya da sepsis gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Faz ve pencere

BTA tanısal

Arteriyel opasifikasyon yara traktının komşuluğundaki karotis ve vertebral arter lümenini değerlendirir; duvar düzensizliği, intimal flep, trombüs, aktif kontrast kaçağı veya psödoanevrizma aranır. Yara traktı cilt ve platismadan derin fasya planlarına kadar kesit kesit izlenir.

Önerilen pencereler: Anjiyo (G 600 / M 150), Yumuşak doku (G 400 / M 40), Akciğer (G 1500 / M -600), Kemik (G 1800 / M 400).

BT bulguları

• Cilt açıklığından platismayı aşan ve derin boyun boşluklarına uzanan lineer hava, kan veya yumuşak doku hasarı traktı gösterir.
• Orta hattı geçen transservikal trakt boyunca karşı tarafın damar kılıfı ve visseral kompartımanları da yaralanma açısından değerlendirilir.
• Damar konturunda kesilme, intimal düzensizlik, lümen içi trombüs, psödoanevrizma veya damar dışına aktif kontrast çıkışı vasküler yaralanmayı destekler.
• Damar çevresindeki hematom, yaralı damarla devamlılık gösteriyorsa kaynak damarı ve bası etkisini tarif etmeyi gerektirir.
• Farenks, larenks veya servikal özofagus duvarındaki görünür defekt ya da lümen dışına oral kontrast geçişi doğrudan yaralanma bulgusudur; yara traktı boyunca derin ekstraluminal hava ise aerodigestif hasarı düşündürür.
• Yara traktı boyunca derin yumuşak doku havası aerodigestif duvar hasarının tek ipucu olabilir; ancak pnömotorakstan fasya planları boyunca yukarı ilerleyen hava benzer görünüm oluşturabilir.
• Mermi çevre dokularda traktın ötesine uzanan hasar oluşturabilir; metalik yabancı cisim artefaktının örttüğü damar duvarları, kemikler ve komşu yumuşak dokular çok düzlemli görüntülerde ayrıca kontrol edilir.

Normalde

Aynı seviyedeki normal boyun BT anjiyografisinde karotis ve vertebral arterlerin kontrastla dolu lümenleri kesintisizdir; cilt-altı dokudan derin fasya planlarına uzanan hava veya hematom bulunmaz. Karşılaştırmada giriş yarasının düzeyini değil, traktın platismayı aşıp aşmadığını ve hangi damar kılıfı ya da visseral boşluğa ulaştığını izleyin.

Ayırıcı tanı

Enfekte yara diffüz yağ çizgilenmesi ve koleksiyon yapabilir; hava veya ödem tek başına travmatik traktı kanıtlamadığından cilt açıklığı ve yara seyri diğer kesitlerde izlenir.

Künt travma hematomu

cilt açıklığı ve derin dokulara uzanan lineer yol olmadan yumuşak doku içinde kanama görünür.

Tuzaklar

• Dış giriş deliği tek başına mermi ya da başka bir cismin içteki gerçek seyrini belirlemez; yara traktını ve çevre dokuları ardışık kesitlerde değerlendir.
• Aktif kanama yokluğu damar yaralanmasını dışlamaz; intimal flep, trombüs ve küçük psödoanevrizma için ince kesit damar görüntülerini izleyin.
• Metal artefaktı damar lümenini örtebilir; traktın iki yanındaki damar devamlılığını ve diğer düzlemlerdeki rekonstrüksiyonları kontrol edin.
• Yaralanma kuşkusu süren hastada normal boyun BT anjiyografisi özofagus hasarını tek başına dışlamaz; klinik kuşku sürüyorsa ek aerodigestif inceleme gerekir.

Kendini dene

1. Bıçak yarası platismayı geçmiş; trakt karotis kılıfına yaklaşıyor. Hangi inceleme damar hasarını en iyi gösterir?

   • Boyun BT anjiyografi
   • Kontrastsız beyin BT
   • Servikal omurga MR
   • Boyun ultrasonografisi
   Cevabı göster

   Boyun BT anjiyografi. BT anjiyografisi damar duvarı ve lümenini yara traktıyla birlikte değerlendirmede tercih edilen incelemedir. Kontrastsız beyin BT’si ve servikal omurga MR’ı boyun damar lümenini hedeflemez; ultrasonografi bazı damarları değerlendirebilse de BT anjiyografinin kapsamlı trakt değerlendirmesinin yerini tutmaz.

2. Mermi yolu karşı karotis kılıfına geçiyor, belirgin ekstravazasyon yok. En doğru yorum hangisidir?

   • Karşı taraf damarları da trakt boyunca incele
   • Vasküler yaralanma dışlanmıştır
   • Yalnız cilt altını raporla
   • Traktı giriş deliğinde sonlandır
   Cevabı göster

   Karşı taraf damarları da trakt boyunca incele. Transservikal yol karşı taraf damarlarını da risk altına sokabilir; kesitlerde traktın tüm seyri ve damar konturları izlenmelidir. Aktif kaçak olmaması intimal hasarı dışlamaz; incelemeyi yüzeyel dokularla sınırlamak ya da yalnız giriş yerini değerlendirmek derin yaralanmanın gözden kaçmasına yol açabilir.

İlgili konular

• Boyun travmasında aerodigestif yaralanma ve ekstraluminal hava
• Boyun travması: hematom ve aktif kanama
• Künt serebrovasküler yaralanma: diseksiyon, oklüzyon ve psödoanevrizma

Kaynaklar

Bu sayfadaki 34 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 15 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. ACR Appropriateness Criteria®: Penetrating Neck Injury (current online narrative)acsearch.acr.org
2. An approach to accurate computed tomography imaging interpretation in penetrating neck traumapmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Computed tomography angiography for aerodigestive injuries in penetrating neck trauma: A systematic reviewpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. Penetrating neck trauma: a comprehensive reviewpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
5. Computed tomography imaging of acute neck inflammatory processeswjgnet.com
6. Penetrating nontorso trauma: the head and the neckpmc.ncbi.nlm.nih.gov
7. Penetrating neck trauma: a comprehensive reviewpmc.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.