Ağız boşluğu skuamöz hücreli karsinomu

Özet

Ağız boşluğu skuamöz hücreli karsinomu oral dil, ağız tabanı, gingiva, bukkal mukoza ve retromolar üçgen gibi mukozal alt bölgelerden kaynaklanabilir; yüzeyde görülen lezyon derin tümör uzanımını tek başına göstermez. Ağız boşluğu ve boynu kapsayan kontrastlı BT primer kitlenin yayılımını, mandibula korteksini ve servikal nodları birlikte değerlendirir; ağız tabanı ve dilde yumuşak doku uzanımı için MR tamamlayıcıdır. Diş restorasyonlarının oluşturduğu ışın sertleşmesi (beam hardening) ve çizgi (streak) artefaktları ve erken mukozal lezyonun BT’de silik görünümü odağın BT’de seçilmesini güçleştirebilir. Derin yayılım, mandibula ve servikal nodlar sistematik değerlendirilmezse tümörün radyolojik yaygınlığı eksik tanımlanabilir.

Faz ve pencere

Kontrastlı tanısal

İntravenöz kontrastlı, ağız boşluğu ve boynu kapsayan seride oral mukozadan kaynaklanan asimetrik yumuşak doku kalınlaşması veya ülseratif kitle, ağız tabanı-dil kası planları, mandibula korteksindeki fokal değişiklikler ve servikal nodlar değerlendirilir.

Kemik algoritması

Mandibula korteksinde erozyon veya kesinti ile medüller trabeküler değişiklik araştırılır; kemik algoritması kortikal ayrıntıyı belirginleştirir, kemik iliği yayılımının değerlendirilmesinde MR kullanılabilir.

Önerilen pencereler: Yumuşak doku (G 400 / M 40), Kemik (G 1800 / M 400).

BT bulguları

• Primer tümör mukozaya bitişik asimetrik kalınlaşma veya ülseratif/infiltratif kitle şeklinde görülebilir; erken mukozal lezyonlar BT’de net seçilemeyebilir.
• Ağız tabanı yerleşiminde mylohyoid kası, sublingual boşluk ve dilin intrinsik kasları boyunca derin uzanım izlenir.
• Oral dil veya bukkal tümörün komşu kas planlarını bozması ve yağ aralıklarını doldurması infiltratif yayılımı destekler.
• Mandibula korteksinde tümörle bitişik fokal erozyon, kortikal kesinti ya da medüller trabeküler silinme kemik invazyonu şüphesini artırır.
• Alt alveoler kanal boyunca veya mandibular foramen düzeyinde sinir kalınlaşması, foramen genişlemesi ya da anormal kontrastlanma perinöral yayılım şüphesini artırır; kontrastlı MR sinir hattını değerlendirmede kullanılır.
• Submental, submandibular ve üst juguler nodlarda yuvarlak şekil, asimetrik sayıca artış veya yağlı hilusun bozulması metastaz şüphesini artırır; boyut ve morfoloji tek başına kesin tanı koydurmaz.
• Diş restorasyonlarına bağlı çizgi (streak) artefaktı, tümörün ağız tabanı veya mandibula ile gerçek temasını örtebilir.

Normalde

Normal ağız tabanında mylohyoid kaslar orta hatta birleşir; sublingual yağ planı ve intrinsik dil kasları simetrik, mandibula korteksi kesintisizdir. Aynı seviyede karşı tarafın mukozal konturunu, kas içi yağ çizgilerini ve kortikal devamlılığı kıyasla; şüpheli kitlenin hangi kompartımanı bozduğunu belirt.

Ayırıcı tanı

Liken planus

ağız mukozasında fokal kalınlaşma ve kontrastlanma yapabilir; bu görünüm SCC ile örtüşebildiğinden görüntüleme tek başına ayrım sağlamayabilir.

Ranula

sublingual veya küçük tükürük bezinden kaynaklanan mukus retansiyon kistidir; BT’de iyi sınırlı sıvı dansitesindedir ve submandibular alana uzanırsa plunging ranula olarak adlandırılır.

Sialadenit

submandibular veya sublingual bez merkezli büyüme ve inflamatuvar değişiklik yapar; kanal taşı ya da kanal genişlemesi eşlik edebilir, ancak tipik olarak mukozadan kaynaklanan fokal ülseratif kitle değildir.

Lenfoma

ağız tabanı/tükürük bezi bölgesinde homojen yumuşak doku nodülü veya kitle şeklinde görülebilir; görüntüleme görünümü özgül olmadığından tek başına histolojik ayrım yaptırmaz.

Diş kaynaklı osteomiyelit

mandibulada osteoliz, periosteal reaksiyon, skleroz, sekestrasyon veya fistül yolu görülebilir; olası diş/periodontal odağı ve çevre yumuşak doku değişikliklerini birlikte değerlendir.

Osteoradyonekroz

baş-boyun radyoterapisi sonrasında mandibulada skleroz, kortikal kesinti, trabeküler kayıp veya kemik parçalanması görülebilir; rekürren tümörde solid ya da kistik yumuşak doku kitlesi daha olasıdır, ancak ayrım klinik ve görüntüleme bağlamıyla yapılır.

Tuzaklar

• Diş dolgusu kaynaklı çizgi (streak) artefaktları oral dili ve ağız tabanını saklayabilir; karşı tarafı ve ardışık ince kesitleri karşılaştırarak kitle devamlılığını doğrula.
• Küçük veya yüzeyel mukozal tümör BT’de silik kalabilir; asimetrik mukozal kalınlaşmayı, kontrastlanmayı ve klinik lezyon tarafını birlikte değerlendir.
• Gingival primerde yüzeyel diş soketi erozyonunu mandibulanın derin kortikal/medüller invazyonuyla eş tutma; güncel AJCC 8. baskı ölçütünde yüzeyel soket erozyonu tek başına T4 sayılmaz, kemik yayılımının derinliğini göster.
• Yakın çevrede diş/gingiva inflamasyonu servikal nodlarda reaktif değişikliğe yol açabilir; nodu boyutla tek başına sınıflama, şeklini, yağlı hilusunu, seviyesini ve primer odağın drenaj tarafını birlikte değerlendir.

Kendini dene

1. Biyopsiyle oral kavite SCC doğrulanmış hastada ağız tabanı kitlesi mylohyoid planı siliyor, bitişik mandibulada korteks kaybı yapıyor ve periapikal diş odağı izlenmiyor. Bu BT bulgusu en çok neyi düşündürür?

   • Mandibula invazyonu şüphesi
   • Sublingual ranula
   • Submandibular sialadenit
   • Periapikal osteomiyelit
   Cevabı göster

   Mandibula invazyonu şüphesi. Biyopsiyle doğrulanmış oral kavite SCC’de kitleye bitişik korteks kaybı mandibula invazyonu şüphesini artırır. Ranula sıvı dansiteli kisttir, sialadenit bez merkezlidir; periapikal odontojenik odak bulunmaması osteomiyelit seçeneğini desteklemez.

2. Ağız tabanındaki düzgün sınırlı sıvı lezyonu sublingual boşluğa uzanıyor; solid doku yok. En olası tanı hangisi?

   • Ranula
   • Oral kavite SCC
   • Lenfoma
   • Sialadenit
   Cevabı göster

   Ranula. Sublingual boşlukta düzgün sınırlı sıvı koleksiyonu ranulayı destekler. SCC ve lenfoma solid yumuşak doku oluşturur; sialadenitte bezde yaygın büyüme ve inflamasyon beklenir.

İlgili konular

• Oral dil skuamöz hücreli karsinomu
• Orofarenks skuamöz hücreli karsinomu

Kaynaklar

Bu sayfadaki 39 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 26 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Trends in Head and Neck Cancer: Oral Cavity Carcinoma and What the Radiologist Needs to Knowpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
2. AJCC 8th Edition Staging of Oral Cavity Cancer: Radiologic Evaluationpc.jksronline.org
3. CT predictors of sub-centimeter occult lymph node metastases in oral cavity squamous cell carcinoma: A case-control studypubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. Imaging of the sublingual and submandibular spaceslink.springer.com
5. Clinical Diagnostic Imaging Study of Osteoradionecrosis of the Jaw: A Retrospective Studypubmed.ncbi.nlm.nih.gov
6. Osteoradionecrosis after radiation therapy for head and neck cancer: differentiation from recurrent disease with CT and PET/CT imagingpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
7. Critical infections in the head and neck: A pictorial review of acute presentations and complicationsscholarworks.aub.edu.lb
8. CT of the Neck: Image Analysis and Reporting in the Emergency Settinggeiselmed.dartmouth.edu
9. Head and Neck Squamous Cell Cancer: Approach to Staging and Surveillancencbi.nlm.nih.gov
10. Radiolucent Jaw Lesions: Imaging Approachpmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. Dental Emergencies: A Practical Guidepubs.rsna.org

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.