Retrobulber hematom ve orbital kompartman etkisi

Özet

Orbital travma veya işlem sonrası retrobulber kanama, sınırlı hacimli orbitada basıncı artırıp görmeyi tehdit edebilir. Kontrastsız BT hematomun yerini, proptozu, posterior glob biçimini ve optik sinir gerilmesini gösterir; görüntüleme bulguları klinik değerlendirmeyi tamamlar ve tek başına orbital kompartman sendromu tanısı koydurmaz. Posterior globun konikleşmesi ve sinirin gerilmesi kompartman etkisinin yapısal izleridir; tek başına hematom görülmesi sendromun şiddetini belirlemez. Basınç etkisi fark edilmezse optik sinir perfüzyonu bozulabilir ve kalıcı görme kaybı gelişebilir.

Okuma sırası

1. posterior globlar. Aksiyel kesitte her iki göz küresinin arka kutbunu ve hemen gerisindeki yağ üçgenlerini yan yana okuyarak asimetriyi saptayın.
2. retrobulber koleksiyon. Kan yoğunluğunun globun içinde değil çevresindeki yağ kompartımanında bulunduğunu sınırlarını izleyerek gösterin.
3. posterior glob konturu. Posterior globdaki tenting açısını aksiyel kesitte, optik sinir girişini referans alarak ölçün; aynı düzeyde karşı gözle kıyaslayın.
4. optik sinir ve orbital apeks. Son olarak siniri globdan optik kanala kadar izleyip kırık, hava veya ek kanamanın bası etkisini arayın.

Bu konu için açık lisanslı ve doğrulanmış bir olgu görüntüsü henüz bulunamadı.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Retrobulber alanda akut kanla uyumlu görece hiperdens koleksiyon; proptoz, posterior globda tenting ve optik sinirde düzleşme/gerilme aranır. Kontrastsız BT’de kanın yoğunluğu ve optik sinir üzerindeki olası kitle etkisi değerlendirilir.

Önerilen pencereler: Yumuşak doku (G 400 / M 40), Beyin (G 80 / M 40).

BT bulguları

• Retrobulber kanama — intrakonal ve/veya ekstrakonal yağ kompartımanında çevre yağdan görece hiperdens koleksiyon; subperiostal hematom ise orbital duvar boyunca ayrı yerleşimdedir.
• Etkilenen tarafta globun kemik orbitaya göre öne yer değiştirmesi ve iki göz arasındaki proptoz asimetrisi.
• Posterior glob konturunun düzleşmesi veya konik biçimde geriye çekilmesi (glob tentingi).
• Optik sinirde uzama/düzleşme (gerilme) ve posterior glob açısında daralma.
• Hematomun yerleşimine ve kitle etkisine göre komşu ekstraoküler kaslar yer değiştirebilir.
• Eşlik eden orbital duvar kırığı, yüz yumuşak doku hematomu veya orbital amfizem.

Ölçütler ve sınıflamalar

Posterior glob açısı (glob tentingi bulgusu)

<120°: glob tentingiyle uyumlu bulgu; tek başına görme prognozunu belirlemez.

Normalde

Normal aksiyel BT’de iki glob benzer konumdadır; posterior glob konturu yuvarlaktır, glob tentingi saptanmaz ve optik sinirlerde belirgin gerilme izlenmez. Retrobulber yağda asimetrik kitle yoğunluğu bulunmaz. Aynı düzeyde sağ-sol glob projeksiyonunu ve posterior glob açısını karşılaştırın.

Ayırıcı tanı

Subperiostal hematom

orbital duvar boyunca lens biçimli koleksiyon yapar ve periorbita altında sınırlanır; intrakonal yağ içi kanamadan konumuyla ayrılır.

Orbital selülit/apse

sinüzit ve orbital yağda bulanıklaşma orbital selüliti düşündürür; çevresi kontrastlanan orbital sıvı koleksiyonu ise apse lehinedir.

Kavernöz sinüs trombozu

kontrastlı incelemede sinüs içinde dolum defekti ve genişleme/asimetri aranır; bu bulgu retrobulber yağdaki kan koleksiyonundan farklı anatomik kompartımandadır.

Tansiyon orbital amfizemi

kompartman etkisi yapabilir ancak yağ içinde kan yerine çok düşük yoğunluklu hava odakları bulunur.

Tuzaklar

• Kompartman sendromu az miktarda veya görünür hematom olmadan da gelişebilir; proptoz, glob tentingi ve sinir gerilmesini koleksiyon hacminden bağımsız değerlendirin.
• Posterior glob açısını tek başına tanı veya prognoz olarak yorumlamayın; glob tentingi, proptoz ve optik sinir gerilmesini birlikte değerlendirin.
• Optik sinirin globdan optik kanala uzanan seyrini, apeks düzeyi dahil, çok düzlemli kesitlerde izleyerek bası veya gerilmeyi değerlendirin.

Kendini dene

1. Travma sonrası retrobulber kanama, öne itilmiş glob ve konik posterior glob görülüyor. En önemli görüntüleme yorumu nedir?

   • Orbital kompartman etkisi
   • İzole preseptal hematom
   • Kronik optik nörit
   • Lakrimal bez hipertrofisi
   Cevabı göster

   Orbital kompartman etkisi. Retrobulber kanama ve proptoz tek başına özgül değildir; glob tentingi ile birlikte görülmeleri orbital kompartman etkisini destekler. Periorbital hematom orbital septumun önündedir ve orbital kompartman sendromuna yol açmaz.

2. Posterior glob açısı 120 derecenin altında ölçülüyor. Bu bulgunun anlamı hangisidir?

   • Belirgin glob tentingi
   • Normal glob varyantı
   • Ön kamara daralması
   • Lens yer değiştirmesi
   Cevabı göster

   Belirgin glob tentingi. 120° altındaki posterior glob açısı glob tentingi bulgusudur; açı tek başına görme prognozunu belirlemez. Koleksiyon ve proptoz, klinik muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilir.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 36 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 18 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Orbital compartment syndrome: Pearls and pitfalls for the emergency physicianonlinelibrary.wiley.com
2. Computed tomography in traumatic orbital emergencies: a pictorial essay—imaging findings, tips, and report flowchartlink.springer.com
3. Subperiosteal Hematoma of the Orbit: A Variety of Presentationsradiologycases.com
4. ESR Essentials: acute infections of the head and neck—practice recommendations by the European Society of Head and Neck Radiologylink.springer.com
5. Nontraumatic Orbital Conditions: Diagnosis with CT and MR Imaging in the Emergent Settingpubs.rsna.org
6. Imaging findings of the orbital and intracranial complications of acute bacterial rhinosinusitislink.springer.com
7. Subperiosteal Hematomaeyewiki.aao.org
8. Imaging the Tight Orbit: Radiologic Manifestations of Orbital Compartment Syndromepmc.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.