Sinonazal skuamöz hücreli karsinom

Özet

Sinonazal skuamöz hücreli karsinom (SCC), sinonazal malignitelerin en sık görülen histolojik alt tipidir; baş ağrısı, epistaksis veya diplopi gibi özgül olmayan yakınmalarla ortaya çıkabilir. BT, tümörün merkezini ve kemik korteksini göstererek maksiller duvar, lamina papyracea, kafa tabanı ve pterigopalatin fossa tutulumunu haritalar; MR yumuşak doku ve perinöral yayılımı tamamlar. Kontrastlı BT kitlenin sınırını ve nekroz/kontrastlanma heterojenliğini değerlendirebilir, ancak histolojik alt tipi belirlemez. Orbita, kafa tabanı veya derin yüz boşluklarına uzanımın atlanması evreleme ve tedavi planlamasını eksik bırakabilir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

İnce kesit kemik algoritması sinüs duvarlarındaki düzensiz destrüksiyonu, kortikal kesintiyi ve komşu kemik yapılara yayılımı gösterir; yumuşak doku kitlesinin merkezi yumuşak doku serileriyle birlikte belirlenir.

Kontrastlı tanısal

Post-IV kontrastlı yumuşak doku serisinde solid kitlenin kontrastlanması, nekrotik alanlar, periantral yağ/pterigopalatin fossa/orbita uzanımı ve nazofarenks ilişkisi değerlendirilir.

Önerilen pencereler: Kemik (G 1800 / M 400), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Nazal kavite, maksiller sinüs veya etmoid sinüs merkezli asimetrik solid yumuşak doku kitlesi.
• Düzensiz, keskin olmayan sinüs duvarı yıkımı ve kortikal bütünlük kaybı.
• Maksiller sinüs arka duvarı aşılırsa retroantral yağ veya pterigopalatin fossa infiltre olabilir.
• Lamina papyracea/orbita tabanı aşımı orbital yağ, ekstraoküler kas veya orbital apeks komşuluğuna uzanabilir.
• Etmoid çatı, kribriform plak veya sfenoid komşuluğunda kemik kesintisi kafa tabanı tutulumunu düşündürür.
• Büyük SCC'lerde heterojen kontrastlanma ve tümör içi nekrotik alanlar görülebilir; tıkalı sinüs sekresyonu tümör sınırını belirsizleştirebilir.
• Pterigopalatin fossa yağının silinmesi, fossa genişlemesi veya duvarlarında kemik yıkımı patolojik tutulumu ve olası perinöral yayılımı düşündürür; MR yumuşak doku/perinöral değerlendirmede daha duyarlıdır.

Ölçütler ve sınıflamalar

AJCC 8: maksiller sinüs primerinde T3

Posterior maksiller sinüs duvarı, deri altı dokular, orbitanın tabanı veya medial duvarı, pterygoid fossa ya da etmoid sinüs invazyonu T3 ölçütlerindendir.

AJCC 8: nazal kavite/etmoid primerinde T3

Orbitanın medial duvarı veya tabanı, maksiller sinüs, damak ya da kribriform plak invazyonu T3 ölçütlerindendir.

AJCC 8: sinonazal primerlerde T4b

Orbital apeks, dura, beyin, orta kafa çukuru, V2 dışındaki kraniyal sinirler, nazofarenks veya klivus invazyonu T4b ölçütlerindendir.

Normalde

Normal sinüs duvarları ince ve devamlı korteks oluşturur; retroantral ve pterigopalatin yağ homojen, orbita içi yağ planları homojen ve korunmuştur. Karşı tarafın aynı sinüs duvarı ve yağ planlarıyla kıyaslayıp destrüksiyonun düzensizliğini, kitlenin hangi anatomik sınırı aştığını ve foramen rotundum çevresindeki asimetriyi belirle.

Ayırıcı tanı

İnverted papillom

kitleye eşlik eden kemik yeniden şekillenmesi görülebilir; görüntüleme tek başına histolojik tanıyı koydurmaz.

Kronik invaziv fungal rinosinüzit

periantral yağ infiltrasyonu ve kemik erozyonu yapabilir; klinik bağlam ve biyopsi önemlidir.

Lenfoma

homojen kontrastlanabilir ve sinüs duvarı içinde artakalan kemik parçaları içerebilir; görüntüleme bulguları özgül değildir.

Sinonazal intestinal tip adenokarsinom (ITAC)

özellikle etmoid sinüsten kaynaklanabilir; görüntülemesi SCC ile örtüşebilir ve histolojik tanı gerekir.

Kronik granülomatöz invaziv fungal rinosinüzit

kemik erozyonu ve orbitaya veya intrakraniyal alana ekstrasinüs yayılımı yapabilir; BT bulguları tek başına tanı koydurmaz.

Tuzaklar

• Kemik destrüksiyonunu tümörün başladığı sinüs olarak yorumlama; merkez, yumuşak doku hacmi ve komşuluk birlikte izlenmelidir.
• Kontrastlanan yumuşak dokunun tümünü tümör sayma; tıkalı sinüs içindeki sekresyon ve inflamasyon kitle sınırını bulanıklaştırabilir.
• Perinöral yayılımı yalnız BT ile dışlama; foramen ve yağ planları normal görünse bile klinik şüphede MRI değerlendirmesi gerekir.
• Tek başına kemik erozyonu histolojik SCC tanısı koydurmaz; fungal enfeksiyon ve başka tümörler benzer yıkım yapabilir.

Kendini dene

1. Maksiller sinüs kitlesi arka duvarı düzensiz yıkıp retroantral yağ ile pterigopalatin fossaya uzanıyor. En uygun yorum hangisi?

   • İnvaziv sinonazal malignite kuşkusu
   • Antrokoanal polip
   • Retansiyon kisti
   • Basit mukozal kalınlaşma
   Cevabı göster

   İnvaziv sinonazal malignite kuşkusu. Düzensiz kemik yıkımı ve sinüs dışı yağ planı infiltrasyonu agresif invazyonu düşündürür; BT histolojik alt tipi doğrulamaz.

2. Tek taraflı sinonazal kitlede kemik haritası ve komşu yumuşak doku uzanımını birlikte değerlendirmek için en uygun BT yaklaşımı nedir?

   • İnce kesit IV kontrastlı sinüs BT; kemik ve yumuşak doku rekonstrüksiyonları
   • Yalnız kontrastsız beyin BT
   • Yalnız arteriyel kafa BT anjiyografi
   • Yalnız akciğer penceresi HRCT
   Cevabı göster

   İnce kesit IV kontrastlı sinüs BT; kemik ve yumuşak doku rekonstrüksiyonları. Kontrastlı ince kesit maksillofasiyal BT’de kemik algoritması kemik yıkımını, yumuşak doku serileri ise kitlenin uzanımını gösterir. ACR, şüpheli sinonazal kitlede kontrastlı veya kontrastsız maksillofasiyal BT’yi uygun başlangıç yöntemi sayar; MR yumuşak doku ve perinöral yayılımı tamamlar.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 38 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 16 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Radiologic overview of sinonasal lesionsfrontiersin.org
2. ACR Appropriateness Criteria® Sinonasal Disease: 2021 Updatepubmed.ncbi.nlm.nih.gov
3. Paranasal Sinus and Nasal Cavity Cancer Treatment (PDQ®)cancer.gov
4. AJCC Current Staging System 2026facs.org
5. Radiologist’s Guide to the Pterygopalatine Fossapubs.rsna.org
6. Update from the 5th Edition of the World Health Organization Classification of Head and Neck Tumors: Nasal Cavity, Paranasal Sinuses and Skull Baselink.springer.com
7. Malignant and Nonmalignant Sinonasal Tumorspubmed.ncbi.nlm.nih.gov
8. Appropriateness criteria | Sinonasal Diseaseradiologyinfo.org
9. Imaging Features of Invasive Fungal Rhinosinusitis: A Systematic Reviewjournals.sagepub.com

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.