Adrenal insidentaloma: BT’de karakterizasyon çerçevesi

Özet

Adrenal insidentaloma, adrenal bez görüntülemesi hedeflenmeden çekilen incelemede saptanan kitleyi tanımlar; görüntüleme bulgusu tek başına hormon üretip üretmediğini göstermez. BT, boyut ve morfolojinin yanında kontrastsız atenüasyonla lipidten zengin adenomları tanımaya ve belirsiz lezyonları sınıflamaya yardım eder. Bilinen kanser, bilateral kitle veya eşlik eden adrenal bulgular olasılıkları değiştirir. Heterojen ya da kuşkulu bir kitle homojen ≤10 HU benign ölçütünü karşılamaz; tek fazlı kontrastlı BT’de ölçülen atenüasyona kontrastsız HU veya washout sonucu atfedilemez.

Okuma sırası

1. Her iki adrenal bez. Aksiyel kesitte böbrek üst kutuplarının medialindeki adrenal kolları bul; sağda vena kava inferioru, solda aortayı anatomik dayanak olarak kullan.
2. Adrenal nodül. Lezyonun hangi adrenal bezden kaynaklandığını saptayın ve kontrastsız atenüasyonunu nekroz/kalsifikasyondan arındırılmış homojen solid dokudan ölçün.
3. Nodülün solid bileşeni. Konturu ve iç yapıyı izleyerek homojen solid dokuyu; yağ, sıvı, kanama veya nekroz alanlarından ayır.
4. HU ölçüm alanı. Kontrastsız kesitte kalsifikasyon ve nekrozdan kaçınan geniş bir solid alanın ortalama atenüasyonunu ölç.
5. Karşı bez ve komşu retroperiton. Aynı incelemede karşı bez, adrenal dışı uzanım ve eşlik eden kitle/lenf nodlarını göster; eski BT varsa morfoloji ve boyut değişimini karşılaştır.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Nodülün homojenliği, sınırı ve nekroz/kalsifikasyon alanlarıyla birlikte kontrastsız atenüasyonu ölçülür; homojen ≤10 HU kitle benign karakter lehinedir.

Portal

Rutin kontrastlı incelemede kitle ve eşlik eden hastalık görünür; tek başına portal faz HU değeri lipidten zengin adenom tanısı koydurmaz.

Gecikmiş

Ancak adrenal washout protokolünün parçası olarak erken kontrastlı ve kontrastsız ölçümlerle birlikte elde edilmişse washout hesabına katılır.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Sağ ve sol adrenal bezdeki lezyonların tarafı, sayısı ve en büyük çapı ayrı kaydedilir.
• Homojenlik; solid doku, makroskopik yağ, kistik alan, nekroz, kanama ve kalsifikasyon dağılımı üzerinden tarif edilir.
• Kontrastsız HU, lezyonun nekroz ve kalsifikasyon içermeyen canlı solid bölümünden ROI ile ölçülür.
• Önceki BT’de aynı lezyonun boyutu, konturu ve iç yapısı karşılaştırılır; değişim yalnız çapla sınırlanmaz.
• Bilinen ekstraadrenal malignitede adrenal kitlenin metastaz olma olasılığı artar; kontralateral bezde yeni kitle gelişimi de malignite açısından dikkate alınmalıdır.

Ölçütler ve sınıflamalar

Homojen kitlede benign kontrastsız BT ölçütü

≤10 HU

Ek karakterizasyon grubu: homojen kitle

11–20 HU ve <4 cm

Yüksek malignite riski açısından tartışılması gereken kitle örüntüsü

≥4 cm ve heterojen veya >20 HU

ESE kontrastsız BT morfoloji grupları

ESE 2023: kontrastsız BT’de homojen ve ≤10 HU kitle boyuttan bağımsız benign kabul edilir. Homojen, 11–20 HU ve <4 cm kitle, hormonal incelemede belirgin hormon fazlalığı yoksa ek karakterizasyon grubundadır; ≥4 cm ve heterojen veya >20 HU olan kitle yüksek malignite riskiyle ilişkilidir. Bu gruplara girmeyen kombinasyonlar bireysel yaklaşım kategorisinde yer alır.

Normalde

Normal adrenal bezler retroperitonda, böbrek üst kutuplarının anteromedialinde uzanan ince Y/V biçimli yapılardır; sağ bez karaciğerin medialinde ve vena kava inferiorun posteriorunda, sol bez aortanın lateralinde ve sol böbrek üst kutbunun anteromedialinde yer alır. Aynı aksiyel düzeyde her iki adrenal kol karşılaştırılırken normal pürüzsüz konturlar ve fokal nodül yokluğu değerlendirilir; diskret kitle olmaksızın görülen yaygın kalınlaşma (adrenal thickening) erken malignite bulgusu olarak dikkate alınmalıdır.

Ayırıcı tanı

Adrenokortikal adenom

homojen yapı; kontrastsız ≤10 HU ise lipidten zengin tip güçlü biçimde desteklenir.

Adrenal metastaz

bilinen ekstraadrenal malignite öyküsü ve yüksek kontrastsız atenüasyon (>10 HU) olasılığını artırır.

Feokromositoma

çoğunlukla >10 HU, belirgin kontrastlanan ve bazen heterojen kitle; washout adenomla örtüşebilir.

Adrenokortikal karsinom

genellikle 4 cm'den büyük, heterojen yapıda kitledir; yüksek kontrastsız atenüasyon ve büyüme eğilimi malignite açısından düşündürür.

Adrenal miyelolipom

kitle içinde belirgin makroskopik yağ odakları ayırt ettirir.

Tuzaklar

• Kontrastlı tek fazdaki HU değerini kontrastsız ölçüm gibi yorumlamak adenom karakterizasyonunu bozar; faz bilgisini DICOM’dan doğrulayın.
• Küçük ROI, parsiyel hacim veya nekroz/kalsifikasyona taşan ROI HU’yu saptırabilir; homojen solid bileşeni kapsayan ROI seçin.
• Bilinen ekstraadrenal malignitede adrenal lezyonun ön olasılığı değişir; ölçüm ve morfolojik bulguları klinik bağlam içinde yorumla.
• Washout değerleri feokromositomada adenomla örtüşebilir; washout morfoloji ve klinik bağlamdan bağımsız kesin tanı değildir.

Kendini dene

1. Kanser öyküsü olmayan kişide homojen solid adrenal kitle kontrastsız BT’de 6 HU ölçülüyor. Hangi tanımlama en uygundur?

   • Lipidten zengin adrenokortikal adenom
   • Akut adrenal hematom
   • Makroskopik yağ içeren adrenal miyelolipom
   • Heterojen, nekrotik veya invaziv adrenokortikal karsinom
   Cevabı göster

   Lipidten zengin adrenokortikal adenom. Homojen solid kitlenin kontrastsız ≤10 HU olması lipidten zengin adenom lehinedir. Akut hematom yüksek atenüasyonludur; miyelolipomda makroskopik yağ, adrenokortikal karsinomda ise sıklıkla heterojenlik, nekroz/kanama veya invazyon beklenir.

2. Tek faz portal venöz BT’de adrenal nodülün atenüasyonu 24 HU ölçülüyor. Bu incelemeden hangisi elde edilemez?

   • Nodülün kontrastsız atenüasyonu
   • Nodülün sağda mı solda mı olduğu
   • Nodülün çapı
   • Portal faz atenüasyonu
   Cevabı göster

   Nodülün kontrastsız atenüasyonu. Kontrastsız seri olmadığı için lezyonun kontrastsız HU değeri bu incelemeden elde edilemez ve 24 HU bu eşikle kıyaslanamaz. Nodülün tarafı ve çapı görüntülerden, portal faz atenüasyonu ise o fazdaki ölçümden belirlenebilir; doğru cevap A seçeneğidir.

İlgili konular

• Lipidten zengin adrenal adenom
• Lipidten fakir adenom ve BT yıkanma hesabı
• Adrenal hiperplazi
• Adrenal miyelolipom

Kaynaklar

Bu sayfadaki 44 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 17 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. European Society of Endocrinology Clinical Practice Guideline on the management of Adrenal Incidentalomas, in collaboration with the European Network for the Study of Adrenal Tumorsese-hormones.org
2. European Society of Endocrinology clinical practice guidelines on the management of adrenal incidentalomasspiral.imperial.ac.uk
3. Imaging incidental adrenal lesionspmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. Review of Diagnostic Modalities for Adrenal Incidentalomapmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. CT Characteristics of Pheochromocytoma: Relevance for the Evaluation of Adrenal Incidentalomaacademic.oup.com
6. Washed up: the end of an era for adrenal incidentaloma CTinsightsimaging.springeropen.com
7. Adrenal Glands: Organ Boundaries and Anatomical Relationshipsradiologykey.com
8. Functioning adrenal pathologyacademic.oup.com
9. Adrenal imaging: Assessing adrenal lesionsadrenalimaging.net
10. Comprehensive biochemical and radiological assessment of clinical characterization pertaining to bilateral adrenal masses: a multi-center cross-sectional investigationpmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. Hounsfield unit thresholds in differentiating adenoma from nonadenoma adrenal masses: a retrospective adrenalectomy-based studypmc.ncbi.nlm.nih.gov
12. Radiomic Characterization of Adrenal Incidentalomas on NECT: Retrospective Exploratory Study and Systematic Reviewpmc.ncbi.nlm.nih.gov
13. Evaluation of adrenal incidentalomas: Current approaches, caveats, and unexplored issuespmc.ncbi.nlm.nih.gov
14. American Association of Endocrine Surgeons Guidelines for Adrenalectomy: Executive Summary.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. From Detection to Decision: A Single-Center Analysis of Preoperative Imaging, Surgical Indications and Postoperative Histopathological Findings in Adrenal Lesions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Non-functioning adrenocortical carcinoma presenting as acute spontaneous retroperitoneal haemorrhage.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Comprehensive biochemical and radiological assessment of clinical characterization pertaining to bilateral adrenal masses: a multi-center cross-sectional investigation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Multimodality Imaging in Patients with Secondary Hypertension: With a Focus on Appropriate Imaging Approaches Depending on the Etiologies.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Prostate gland development and adrenal tumor in a female with congenital adrenal hyperplasia: a case report and review from radiology perspective.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. The silent catecholamine: a rapidly evolving, exclusively dopamine-secreting pheochromocytoma in a 22-year-old.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Is adrenal adenoma to carcinoma transformation possible?-Illustrative cases and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Retrospective Study of Clinical Characteristics, Natural History and Predictive Factors for Mild Autonomous Cortisol Secretion (MACS) in Patients with Adrenal Incidentalomas in Malaysia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Evaluation of adrenal incidentalomas: Current approaches, caveats, and unexplored issues.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Abstracts of the 16th European Congress of Paediatric and Adolescent Gynaecology † .pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. International Society of Paediatric Surgical Oncology (IPSO) Surgical Practice Guidelines.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Imaging of thyroid carcinoma with CT and MRI: approaches to common scenarios.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Clinicopathological characteristics of adrenal tumors in older adults: a cohort study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. The application of artificial intelligence in adrenal imaging: current state of knowledge, challenges, and future directions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Tumor Necrosis is Associated with an Increased Metastatic and Cardiovascular Risk in Paragangliomas: A Single-Center Series and Meta-Analysis Comparing Necrosis and Cystic Degeneration in Paragangliomas.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Bilateral Adrenal Metastases From Breast Cancer 14 Years After Remission: Diagnostic Value of "Adrenal Thickening".pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Computed tomography perfusion parameters may aid preoperative differentiation of canine pheochromocytomas from adrenocortical tumors.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. An interpretable machine learning framework using multi-phase computed tomography for differentiation of adrenal lipid-poor adenomas and pheochromocytomas.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Diagnostic challenge of an adrenal mass in multiple myeloma: A case of ganglioneuroma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Extramedullary hematopoiesis presenting as a large adrenal mass mimicking adrenocortical carcinoma in a primary myelofibrosis patient: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Delayed Clinical Manifestation of Malignant Potential in a Cortisol-Secreting Adrenal Tumor Initially Diagnosed as Adenoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Inflammation-based Scores in Patients With Pheochromocytoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. American Association of Clinical Endocrinology Disease State Clinical Review on the Evaluation and Management of Adrenocortical Carcinoma in an Adult: a Practical Approach.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. A case of bilateral aldosterone-producing adenomas differentiated by segmental adrenal venous sampling for bilateral adrenal sparing surgery.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Automated identification of incidentalomas requiring follow-up: A multi-anatomy evaluation of LLM-based and supervised approaches.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Hounsfield unit thresholds in differentiating adenoma from nonadenoma adrenal masses: a retrospective adrenalectomy-based study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. A case report of a composite pheochromocytoma that occurred 13 years after adrenalectomy for pheochromocytoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Case Report: Thoracic SMARCA4-deficient undifferentiated tumor with extraocular muscle metastasis: a rare case hidden in diplopia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. Pediatric endocrine disorders: a review of intracranial findings and appropriate imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. pmc.ncbi.nlm.nih.govpmc.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.