Kolon perforasyonu ve pnömoperitoneum

Özet

Kolon perforasyonu divertikülit, tümör, obstrüksiyon, travma veya endoskopik işlem sonrası gelişebilen ve sepsis ya da peritonite yol açabilen acil bir durumdur. BT, serbest gazın yerini ve olası kolon odağını belirler; duvar defekti, dışarı taşan içerik veya kontrast kaçağı doğrudan bulgulardır. Serbest gazın az olması perforasyonu dışlamaz; sınırlı mezokolik ya da retroperitoneal gaz, odağın yerini gösterebilir. Perforasyonun veya eşlik eden apse ve fekal kontaminasyonun atlanması peritonit ya da sepsis kaynağının tanınmasını geciktirebilir.

Okuma sırası

1. Sigmoid kolon ve mezosigmoid. Pelviste sigmoid ve rektosigmoid çevresindeki yağ planında küçük siyah gaz odaklarını ara; her odağın kolon lümeninin dışında olup olmadığını ardışık kesitlerde doğrula.
2. Kolon duvarı. Gazın komşuluğundaki kolon duvarını izleyerek kontur kesintisi veya düzensiz kalınlaşma bul; bulguyu odağın perforasyon merkezi olabilecek segmentle eşleştir.
3. Perikolik yağ ve koleksiyon. Perikolik yağı ve sıvı odaklarını takip et; lokal kirlenme, gaz-sıvı koleksiyonu veya duvar dışına taşan fekal materyal örtülü perforasyonun yayılımını gösterir.
4. Kolon lümeni dışı. Oral ya da rektal kontrast verilmişse bağırsak dışına sızan kontrastı bul; verilmemişse kaçak gösterilemedi diye perforasyonu dışlama.
5. Periton, retroperiton ve proksimal kolon. Serbest sıvı, yaygın pnömoperitoneum, uzak retroperitoneal gaz ve proksimal kolon tıkanıklığını tarayarak kontaminasyonun kapsamını ve eşlik eden nedeni belirle.

Faz ve pencere

Portal tanısal

İntraperitoneal veya retroperitoneal ekstralüminal gaz, kolon duvarında kesinti, çevresel yağ kirlenmesi, sıvı/apse ve olası duvar kontrastlanma bozukluğu değerlendirilir. Oral ya da rektal kontrast uygulanmışsa lümen dışına geçiş doğrudan kaçak bulgusudur; gazı görmek için enterik kontrast şart değildir.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50), Yumuşak doku (G 400 / M 40), Akciğer (G 1500 / M -600).

BT bulguları

• Ekstralüminal serbest gaz — bağırsak dışındaki küçük hava odakları, kolon komşuluğunda veya yaygın peritoneal boşlukta izlenir.
• Duvar defekti — kolon duvar konturunda fokal kesinti; komşu gaz ve sıvı odağı perforasyon yerini işaret eder.
• Enterik kontrast kaçağı — verilmiş oral/rektal kontrastın bağırsak lümeni dışına çıkması doğrudan perforasyon bulgusudur.
• Perikolik yağ kirlenmesi — perforasyon merkezindeki kolon segmenti çevresinde çizgisel inflamatuvar dansite artışı.
• Ekstralüminal fekal içerik — duvar dışına taşmış dışkı veya fekalom, belirgin kontaminasyon odağını gösterir.
• Perikolik koleksiyon — gaz-sıvı içeren sınırlı koleksiyon veya inflamatuvar kitle, örtülü perforasyon ve apseyi düşündürür.
• Dağılımın anatomik ipucu — pelviste sınırlı serbest gaz kolon kaynağını düşündürebilir; sigmoid, çıkan veya inen kolon perforasyonunda retroperitoneal gaz görülebilir.
• Eşlik eden tıkayıcı neden — proksimal kolon dilatasyonu, darlık veya kitle perforasyonun mekanizmasını açıklayabilir.

Normalde

Normal kolon duvarı devamlı ve düzgün konturludur; lümen dışındaki peritoneal ve retroperitoneal yağda gaz, fekal materyal ya da koleksiyon bulunmaz. Şüpheli kesitte gazı kolon lümeni ve divertikül içi gazdan ayırın; duvar bütünlüğünü, serozaya komşu yağ planını ve periton/retroperiton boyunca gazın uzanımını ardışık aksiyel ve koronal kesitlerde karşılaştırın.

Ayırıcı tanı

Kolon divertiküliti

divertikül ve duvar merkezli segmental inflamasyon vardır; perforasyonda buna ekstralüminal gaz veya koleksiyon eklenebilir.

İşlem sonrası pnömoperitoneum

cerrahi/endoskopi öyküsü yorumu etkiler; işlem sonrası hava görülebilir, ancak bu tek başına iyi huylu olduğunun ya da aktif perforasyonun kanıtı değildir; artan gaz ya da eşlik eden sıvı, duvar defekti veya kaçak şüpheyi artırır.

Pnömatozis

gaz bağırsak duvarı içinde çizgisel veya kistik dağılım gösterir; serbest intraperitoneal gazdan duvar içi konumuyla ayrılır.

Psödo-pnömoperitoneum

gaz karın duvarının iç tabakası ile parietal periton arasında sınırlıysa intraperitoneal serbest gaz değildir.

Perfore apandisit

çekum çevresindeki inflamasyon veya apse, genişlemiş ya da duvar bütünlüğü bozulmuş apendiksle ilişkili olabilir; serbest gaz bulunmayabilir.

Tuzaklar

• Az miktarda ekstralüminal gazı bağırsak içeriğiyle karıştırmayın; gaz odağının kolon duvarının dış tarafında kaldığını çok düzlemli kesitlerde doğrulayın.
• Serbest intraperitoneal gaz bulunmaması örtülü perforasyonu dışlamaz; divertikül perforasyonu mezokolon veya retroperitonda sınırlı gaz ve apse yapabilir.
• İşlem sonrası serbest gazı tek başına aktif kaçak olarak yorumlamayın; gazın miktarından çok duvar defekti, kontrast kaçağı ve kontamine koleksiyonun dağılımını değerlendirin.
• Perforasyon odağını yalnız gazın en bol olduğu yere göre belirlemeyin; sigmoid kaynaklı gaz üst abdomen ya da retroperitoneuma yayılabilir, duvar ve çevre inflamasyonunu izleyin.

Kendini dene

1. Divertiküllü sigmoid komşuluğunda mezokolik gaz, fokal duvar kesintisi ve sıvı koleksiyonu görülüyor. En uygun tanı?

   • Örtülü kolon perforasyonu
   • Epiploik appendajit
   • Kolon lipomu
   • Kolon adenomu
   Cevabı göster

   Örtülü kolon perforasyonu. Duvar defektiyle bitişik ekstralüminal gaz ve koleksiyon örtülü perforasyonu destekler. Diğer seçenekler bu doğrudan perforasyon bulgularını birlikte açıklamaz.

2. Kolon duvarı içinde, lümendeki dışkı arayüzünden ayrı, çoklu kistik gaz odağı var; peritoneal boşlukta serbest hava yok. En olası bulgu hangisidir?

   • Kolon pnömatozisi
   • Psödo-pnömatozis
   • Kolon perforasyonu
   • Divertiküloz
   Cevabı göster

   Kolon pnömatozisi. Bağırsak duvarı içinde, lümen içeriğinden ayrı kistik gaz pnömatozis intestinalisi gösterir. Dışkı ile mukozal katman arasında hapsolan gaz ise psödo-pnömatozis olarak bilinir; bu iki durum ayrılmalıdır.

Bu konunun yer aldığı turlar

• Acil BT'de kaçırılmaması gereken bulgular

İlgili konular

• Akut kolonik divertikülit

Kaynaklar

Bu sayfadaki 39 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 8 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Gastrointestinal perforation: clinical and MDCT clues for identification of aetiologypmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Evolution of imaging for abdominal perforationpmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. MDCT Findings in Gastrointestinal Perforations and the Predictive Value according to the Site of Perforationpmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. Gastrointestinal Tract Perforation: MDCT Findings according to the Perforation Sitespmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. Pneumatosis intestinalis versus pseudo-pneumatosis: review of CT findings and differentiationpmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. Early postoperative imaging after non-bariatric gastric resection: a primer for radiologistspmc.ncbi.nlm.nih.gov
7. Spectrum of Signs of Pneumoperitoneum.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
8. Rupture of sigmoid colon caused by compressed air.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
9. Spontaneous Pneumoperitoneum due to Constipation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
10. Stercoral re-perforation after colostomy takedown: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. Differentiating Chilaiditi's Syndrome with hollow viscus perforation: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. Anaplastic transformation of thyroid cancer in mesentery metastases presenting as intestinal perforation: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Atypical image of pneumoperitoneum secondary to colon perforation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Perforation of the ascending colon during implantation of an indwelling peritoneal catheter: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Benign spontaneous pneumoperitoneum in systemic sclerosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Challenge in diagnosis of late onset necrotizing enterocolitis in a term infant: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Clostridium bacteremia and its implications: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Atypical localization of colorectal cancer metastasis one case and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Cecal Perforation Associated with Clostridium difficile Infection: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. An Atypical Case of Chilaiditi Syndrome.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Iatrogenic perforation of a sigmoid diverticulum following diagnostic colonoscopy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Crohn's Disease Diagnosed Intraoperatively During a Trauma Exploratory Laparotomy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Rare Groin Hernias With Unusual Sac Contents: A Systematic Review of Anatomical Variants and Surgical Implications.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Role of Spiral and Multislice Computed Tomography in the evaluation of traumatic and spontaneous oesophageal perforation. Our experience.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. POCUS for acute abdominal pain: practical scan protocols on gastrointestinal diseases and an evidence review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Computed tomography findings and surgical outcomes in acute mesenteric ischemia: a retrospective single-center cohort study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Imaging in Acute Abdominal Emergencies: A Narrative Review of Surgical Decision-Making and Outcomes.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Colon Perforation Caused by a Transanal Drainage Tube After Robot-Assisted Low Anterior Resection: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Radiological insights into diverticulitis: Clinical manifestations, complications, and differential diagnosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Radiologic Assessment of Malpositioned Indwelling Catheters and Medical Devices: A Retrospective Case Series With Pictorial Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. The stent that time forgot: perforated small bowel diverticulitis seventy years in the making, a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Complicated Jejunal Diverticulosis as a Rare Cause of Small Bowel Perforation in an Immunocompromised Patient: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Acute abdomen secondary to perforated jejunal diverticulitis: an unusual clinical presentation - case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Idiopathic Spontaneous Pneumoperitoneum and Call for a Multi-Institutional Database.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Endoscopic Management of Ampullary Adenomas: A Comprehensive Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Endoscopic retrograde submucosal tunnel resection for cervical esophageal submucosal tumors via percutaneous gastrostomy: a conceptual approach.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. When It Is Not NEC: Recognizing Mimics of Necrotizing Enterocolitis in Preterm Infants.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. Comprehensive Imaging Evaluation and Staging of Crohn's Disease: When and Why to Use Intestinal Ultrasound, MRE, or CTE: Current Guidelines and Future Directions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Critical Care Management of Severe Acute Pancreatitis: Current Concepts, Clinical Challenges, and Future Perspectives.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Sigmoid pneumatosis cystoides intestinalis secondary to chronic digestive hyperpressure on post-ulcer duodenal bulb stenosis, decompensated following recent endoscopic insufflation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Benign Pneumoperitoneum: A Case Report and Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Iatrogenic Large Bowel Perforation Following Image-Guided Pericardiocentesis: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.