Ülseratif kolit

Özet

Ülseratif kolit, tipik olarak rektumdan başlayıp proksimale doğru kesintisiz uzanan kronik mukozal inflamatuvar bağırsak hastalığıdır. BT, hafif mukozal hastalıkta endoskopinin yerini tutmaz; akut ağır kolitte hastalık yayılımı ile toksik megakolon veya perforasyon bulgularının saptanmasına yardımcı olur. Sürekli dağılım ve haustral değişiklikler hastalık örüntüsünü destekler, ancak tanı klinik, endoskopik, histolojik ve gerektiğinde görüntüleme bulgularının birlikte değerlendirilmesiyle konur. Akut ağır kolitte kolon dilatasyonu ve serbest hava gibi komplikasyon bulguları BT’de değerlendirilmelidir.

Faz ve pencere

Portal tanısal

Kontrastlı BT’de mukozal hiper-kontrastlanma, düşük atenüasyonlu ödemli submukoza ile duvar katmanlanması, kolon kalibresi ve perikolik inflamasyon değerlendirilir.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Rektumdan başlayıp proksimal kolona kesintisiz uzanabilen, çoğunlukla simetrik duvar kalınlaşması
• Mukozada belirgin kontrastlanma ile düşük atenüasyonlu ödemli submukozanın oluşturduğu hedef/katmanlı duvar görünümü
• Haustral kıvrımların silikleşmesi; kronik hastalıkta kolon kısalması ve tübüler kontur
• Aktif inflamasyonda mukozal hiper-kontrastlanma görülebilir; ülseratif kolitte perikolik yağ çizgilenmesi çoğu kez hafif veya azdır
• Kronik kolitte psödopolipler, haustral kayıp ve kısalmış, tübüler kolon konturu görülebilir
• Akut ağır kolitte yaygın kolon dilatasyonu ve haustral kayıp toksik megakolon kuşkusunu artırır; sistemik toksisite klinik olarak birlikte değerlendirilir, serbest hava perforasyonu düşündürür

Ölçütler ve sınıflamalar

Toksik megakolon için klasik orta transvers kolon düz grafi ölçütü

>5,5 cm (düz grafi)

Montreal anatomik yayılım sınıflaması (erişkin)

E1: proktit, inflamasyon rektumla sınırlıdır (genellikle ≤15 cm); E2: sol taraflı kolit, proktitin ötesine uzanır ancak splenik fleksurayı geçmez; E3: yaygın kolit, splenik fleksuranın proksimaline uzanır (pankolit tüm kolon ve rektumu tutar).

Normalde

Normal rektum ve kolon segmentlerinde duvar ince ve düzgün konturludur; mukozal kontrastlanma, haustral kıvrımlar ve lümen kalibresi segment boyunca olağan biçimde değişir. Aynı kesitlerde rektumdan proksimale doğru etkilenmenin kesintisiz olup olmadığını, submukozal ödem katmanını, haustraların korunmasını ve transvers kolon genişliğini normal segmentlerle karşılaştırın.

Ayırıcı tanı

Crohn koliti

atlamalı tutulum, transmural ve asimetrik duvar kalınlaşması veya ince bağırsak hastalığı eşlik edebilir

Enfeksiyöz kolit

dağılım etkene göre değişebilir; klinik ve dışkı incelemesiyle ayrılır, BT tek başına özgül değildir

Psödomembranöz kolit

belirgin duvar kalınlaşması ve submukozal ödem görülebilir; accordion işareti ve yaygın tutulum eşlik edebilir, ancak bu bulgular tek başına özgül değildir

İskemik kolit

BT dağılımı damar alanına uyan sınırlı bir segment ve keskin geçiş gösterebilir; belirgin duvar hipoenhancementı iskemi açısından kaygı vericidir

Tuzaklar

• BT'deki sürekli duvar kalınlaşması ülseratif kolite özgü değildir; yeni tanı yalnız görüntüyle kesinleştirilmez.
• Yetersiz distansiyon ve segmental kollaps yalancı kolon duvarı kalınlaşması oluşturabilir; komşu kesitlerde segmentin distansiyonunu ve eşlik eden inflamasyon bulgularını birlikte değerlendirin.
• Dilatasyonun varlığı tek başına toksik megakolon tanısı koydurmaz; akut kolit ve sistemik toksisite bilgisiyle birlikte yorumlanmalıdır.

Kendini dene

1. Rektumdan splenik fleksuraya kadar kesintisiz duvar katmanlanması ve haustral silinme görülüyor. Hangi hastalık örüntüsü daha olasıdır?

   • Ülseratif kolit
   • Crohn koliti
   • İskemik kolit
   • Divertikülit
   Cevabı göster

   Ülseratif kolit. Rektumdan proksimale kesintisiz tutulum ülseratif kolit örüntüsünü destekler. Crohn koliti atlamalı ve transmural olabilir; iskemik kolit damar alanına uyan segmental dağılım gösterebilir; divertikülit ise genellikle iltihaplı divertikül çevresinde odaksaldır.

2. Şiddetli akut kolit ve sistemik toksisite bulunan hastada transvers kolon 6 cm'den geniş ve haustralar kaybolmuş. Hangi komplikasyon desteklenir?

   • Toksik megakolon
   • Sigmoid volvulus
   • Kolonik lipom
   • İnvajinasyon
   Cevabı göster

   Toksik megakolon. Akut kolit ve sistemik toksisite ile birlikte transvers kolonun 6 cm’yi aşan dilatasyonu ve haustra kaybı toksik megakolonu destekler; çap ölçümü tek başına tanı koydurmaz. Volvulusta whirl ve kuş gagası biçimli geçiş, lipomda fokal kitle, invajinasyonda iç içe geçmiş barsak segmentleri beklenir.

İlgili konular

• Toksik megakolon
• Kolon perforasyonu ve pnömoperitoneum

Kaynaklar

Bu sayfadaki 36 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 16 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-09).

1. ACG Clinical Guideline Update: Ulcerative Colitis in Adultspubmed.ncbi.nlm.nih.gov
2. ECCO-ESGAR-ESP-IBUS Guideline on Diagnostics and Monitoring of Patients with Inflammatory Bowel Disease: Part 1sigeitalia.it
3. Evidence-Based Review of Current Cross-Sectional Imaging of Inflammatory Bowel Diseasepubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. MR Enterography in Ulcerative Colitis: Beyond Endoscopypubs.rsna.org
5. CT Imaging of Colitispubs.rsna.org
6. Significance of ileal and/or cecal wall thickening on abdominal computed tomography in a tropical countryonlinelibrary.wiley.com
7. Understanding CT imaging findings based on the underlying pathophysiology in patients with small bowel ischemialink.springer.com
8. Large-Bowel Obstruction in the Adult: Classic Radiographic and CT Findings, Etiology, and Mimicspubs.rsna.org
9. Pseudomembranous Colitispmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. Colonic Lipoma as a Lead Point for Intussusception in an Adultpmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. Imaging techniques for assessment of inflammatory bowel disease: Joint ECCO and ESGAR evidence-based consensus guidelinesacademic.oup.com
12. CT features of toxic megacolon: A systematic reviewpubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.