Duodenum kontüzyonu ve travmatik yaralanması

Özet

Duodenumun büyük bölümü retroperitoneal olduğundan künt travma sonrası yaralanması başlangıçta silik olabilir ve pankreas, büyük damarlar ya da omurga yaralanmalarıyla birlikte görülebilir. Stabil travma hastasında intravenöz kontrastlı BT duvar hasarını, hematomu, duvar dışı hava-sıvıyı ve aktif kanamayı araştırmak için temel incelemedir; oral kontrastın duyarlılığı artırdığı gösterilmemiştir. Duvar kalınlaşması ve çevresel kirlenme özgül olmayan bulgulardır, oysa duvar süreksizliği ve duodenum dışına kontrast kaçağı tam kat yaralanmayı destekler. Duodenal yaralanmalar erken dönemde silik kalabilir; gözden kaçan yaralanmalarda tanıda gecikme artmış morbidite ve mortaliteyle ilişkilidir.

Faz ve pencere

Portal tanısal

İntravenöz kontrastlı portal venöz travma BT'sinde duodenal duvar kalınlaşması/hematom, periduodenal sıvı, retroperitoneal yağ çizgilenmesi, duvar defekti ve pankreas çevresi yaralanmalar araştırılır. Oral kontrast verilmesi WSES-AAST kılavuzuna göre duyarlılığı artırmaz.

Arteriyel tanısal

Vasküler yaralanma veya aktif kanama kuşkusunda arteriyel faz BT, duodenal duvar ve pankreatikoduodenal/komşu arterlerde kontrast ekstravazasyonu ya da psödoanevrizmayı değerlendirmeye yardımcı olur.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• D2-D3 duvarında kontüzyon/ödem şeklinde kalınlaşma veya duvar içinde hiperdens hematom.
• Periduodenal ve peripankreatik yağ dokuda çizgilenme ya da yumuşak doku kirlenmesi.
• Duodenum çevresinde veya retroperitoneal kompartımanlarda travmaya bağlı sıvı/hematom.
• Duodenal duvar defekti, ekstralüminal gaz ve (verilmişse) duodenal lümen dışına kontrast kaçağı, tam kat perforasyon/yırtılmayı doğrudan destekleyen bulgulardır.
• Duodenum duvarı dışında, özellikle retroperitoneal aralıkta serbest gaz; perforasyon odağına göre dağılım gösterir.
• Arteriyel kontrast ekstravazasyonu, pankreatikoduodenal psödoanevrizma veya komşu damar yaralanması.
• Pankreas başı ve kanca çıkıntısı (uncinate process), ampulla/distal koledok, büyük damarlar ve üst lomber omurga yaralanmaları birlikte değerlendirilmelidir.

Ölçütler ve sınıflamalar

AAST Duodenum Organ Injury Scale

Grade I: tek duodenal bölümde hematom veya perforasyonsuz parsiyel kalınlıkta laserasyon. Grade II: birden fazla bölüme yayılan hematom veya çevrenin <%50'sini tutan laserasyon. Grade III: D2 çevresinin %50–75'i ya da D1/D3/D4 çevresinin %50–100'ünde yırtılma. Grade IV: D2 çevresinin >%75'inde yırtılma veya ampulla/distal koledok tutulumu. Grade V: duodenopankreatik kompleksin masif parçalanması ya da duodenum devaskülarizasyonu. Çoklu yaralanmada derece Grade III'e kadar bir artırılır.

WSES duodenopankreatik yaralanma sınıfı

Sınıf I minör lezyonları (duodenum AAST I), sınıf II orta lezyonları (duodenum AAST II), sınıf III stabil hastadaki ağır duodenal lezyonları (AAST III–V) kapsar; sınıf IV hemodinamik olarak instabil hastada herhangi derecedeki lezyonu tanımlar.

Normalde

Duodenum duvarının sürekliliğini ve lümen çapını komşu segmentlerle karşılaştırın; periduodenal ve sağ ön pararenal alanda gaz, sıvı ve yağ çizgilenmesi arayın. Duvar kalınlaşması ve çevresel sıvı tek başına perforasyonun derecesini göstermez.

Ayırıcı tanı

İntramural duodenal hematom

duvar içinde düzgün sınırlı yüksek atenüasyonlu kan birikimi ve belirgin lümen basısı yapar; tam kat duvar kesintisi şart değildir.

Perfore duodenal ülser

ekstralüminal hava duodenal bulbus/ülser alanında odaklanır; travma mekanizması veya eşlik eden travmatik yaralanma olmayabilir.

Akut pankreatit

pankreas parankimi ve peripankreatik yağ inflamasyonu merkezdir; izole duodenal duvar yırtılması göstermez.

Duodenit

duvar kalınlaşması/ödemi ve periduodenal yağ çizgilenmesi yapabilir; travma bağlamında duvar defekti veya ekstralüminal gaz varlığı perforasyon açısından ayrıca değerlendirilmelidir.

Pankreatikoduodenal damar yaralanması

belirgin arteriyel ekstravazasyon veya psödoanevrizma görülebilir; lümen dışı duvar defekti olmadan kanama yapabilir.

Tuzaklar

• Retroperitoneal yerleşim nedeniyle karın içinde serbest hava olmamasını güven verici saymayın; sağ ön pararenal ve periduodenal aralıkları ayrıca tarayın.
• Duvar kalınlaşması, sıvı veya yağ çizgilenmesi özgül olmayan bulgulardır; tek başına perforasyon olarak yorumlamayın. Duvar defekti ve ekstralüminal gaz tam kat yaralanma için daha doğrudan bulgulardır; kontrast kaçağı da destekleyebilir.
• İlk BT'de belirgin bulgu yoksa yüksek klinik şüphede yaralanma dışlanmış olmaz; WSES-AAST, seçilmiş stabil ve şüpheli olgularda 12–24 saat içinde tekrar BT düşünülmesini belirtir.
• Duodenal yaralanmayı pankreas bulgularının gölgesinde bırakmayın; D2-D3, ampulla, distal koledok ve pankreatikoduodenal oluk birlikte incelenmelidir.

Kendini dene

1. Künt travma sonrası D3'te duvar defekti, sağ ön pararenal gaz ve çevresel sıvı var. En olası yorum nedir?

   • Duodenal perforasyon
   • İntramural hematom
   • Pankreatit
   • Duodenit
   Cevabı göster

   Duodenal perforasyon. Duvar süreksizliğiyle birlikte lümen dışı retroperitoneal gaz, tam kat duodenal yaralanmayı güçlü biçimde destekler. Hematom duvar içinde kalınlaşma yapar; pankreatitte pankreas ve peripankreatik bulgular değerlendirilir. Duodenitte duvar ödemi/kalınlaşması ve çevresel çizgilenme görülebilir; duvar defekti ile ekstralüminal gaz perforasyon lehinedir.

2. Künt travma sonrası duodenal duvar ödemi ve periduodenal çizgilenme var; duvar bütünlüğü korunmuş, kontrastsız BT'de duvar içi hiperdens kan ve pankreasta inflamasyon bulgusu yok. En olası yaralanma hangisidir?

   • Duodenal kontüzyon
   • İntramural hematom
   • Perfore peptik ülser
   • Akut pankreatit
   Cevabı göster

   Duodenal kontüzyon. Travma zemininde duvar ödemi ve periduodenal kirlenme, belirgin duvar içi pıhtı veya tam kat defekt yoksa kontüzyonu destekler. Hematom duvar içinde kanla kalınlaşır; ülser ve pankreatit farklı odak ve bağlamda bulgular verir.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 49 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 14 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Duodeno-pancreatic and extrahepatic biliary tree trauma: WSES-AAST guidelineswjes.biomedcentral.com
2. ACS TQIP Best Practices Guidelines in Imagingfacs.org
3. Radiologic Imaging of Traumatic Bowel and Mesenteric Injuries: A Comprehensive Up-to-Date Reviewkjronline.org
4. Duodenal imaging on the spotlight: from A to Zlink.springer.com
5. Imaging of non-neoplastic duodenal diseases: a pictorial review with emphasis on MDCTlink.springer.com

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.