Pnömoperitoneum

Özet

Pnömoperitoneum, akut karın bağlamında içi boş organ perforasyonunu düşündüren önemli bir BT bulgusudur; travmada serbest gaz tek başına bağırsak yaralanmasını kanıtlamaz. BT, az miktardaki gazı gösterir ve gazın olası kaynağına komşu bağırsak duvarı ile yağlı dokuyu aynı incelemede değerlendirmeye yardım eder. Serbest gazın olmaması perforasyonu dışlamaz; özellikle küçük veya örtülü perforasyonlarda başka dolaylı bulgular aranmalıdır. Perforasyon odağının ve ilişkili dolaylı bulguların atlanması tanının gecikmesine yol açabilir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Serbest intraperitoneal gaz, ön karın duvarı ile karaciğerin anterior yüzü arasında veya bağırsak ansları çevresinde, damar ve bağırsak lümeninden bağımsız siyah odaklar halinde görülür; gazın varlığını saptamak için intravenöz kontrast gerekmez.

Portal

Klinik olarak perforasyon odağı araştırılıyorsa bağırsak duvarı kontrastlanması, komşu yağlı doku kirlenmesi, sıvı ve olası koleksiyon incelenir; oral kontrastın ekstralüminal görülmesi perforasyonu destekler ancak duyarlılığı sınırlıdır.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50), Akciğer (G 1500 / M -600).

BT bulguları

• Anterior serbest gaz — sırtüstü hastada karaciğerin ön yüzü ile ön karın duvarı arasında ince hilal veya küçük cepler halinde birikir.
• Falciform bağ işareti — serbest gaz falciform bağı çevreleyerek orta hatta ince çizgisel bir sınır oluşturur.
• Ligamentum teres işareti — gaz karaciğer içindeki fissürde ligamentum teres çevresini belirginleştirir; üst gastrointestinal perforasyonla görülebilir.
• Bağırsak duvarı çevresi gazı — ansın dış konturunu izleyen ekstralüminal hava, uygun klinik bağlamda perforasyonu destekler.
• Perforasyon odağı — segmental duvar kalınlaşması veya duvar kesintisi saptanabilir; odağın çevresinde yağlı doku kirlenmesi ve küçük komşu gaz kabarcıkları birlikte bulunabilir.
• Serbest gaza eşlik eden sıvı — özellikle fokal bağırsak duvar kalınlaşması ve çevre yağ kirlenmesiyle birlikteyse komplike perforasyonu düşündürür.

Normalde

Normal peritoneal boşlukta serbest gaz bulunmaz; bağırsak gazı lümen içinde kalır. Şüpheli siyah odağın bir ansın içinde devam edip etmediğini ardışık kesitlerde ve koronal düzlemde izleyin, ardından komşu bağırsak duvarı ile peritoneal yağ planlarını karşılaştırın.

Ayırıcı tanı

İntralüminal bağırsak gazı

gaz lümen içinde kalır ve ansın duvarıyla çevrilidir.

Pnömatozis intestinalis

gaz bağırsak duvarının içinde çizgisel veya kistik dağılım gösterir, serbest peritoneal boşlukta değildir.

Retroperitoneal gaz

duodenum veya kolon gibi retroperitoneal segmentlerin komşuluğunda retroperitoneal planlarda kalır; intraperitoneal boşlukta serbest gaz olarak dağılmaz.

İnce bağırsak içeriği

hava-sıvı karışımı bir lümen içinde ve duvarla sınırlıdır; ekstralüminal hava gibi falciform bağı çevrelemez.

Tuzaklar

• Az miktardaki ön serbest gazı bağırsak lümenine bağlamayın; karaciğer kapsülü ve ön karın duvarı arasındaki konumunu ardışık kesitlerde doğrulayın.
• Serbest gaz görülmemesi perforasyonu dışlamaz; fokal duvar defekti, komşu yağlı doku kirlenmesi ve az miktarda lokal sıvı varsa örtülü perforasyonu arayın.
• Yakın zamanda cerrahi veya girişim sonrası serbest hava görülebilir; miktarını ve dağılımını işlem zamanı, operasyon yatağı ve eşlik eden koleksiyon ya da inflamasyonla birlikte yorumlayın.

Kendini dene

1. Karaciğer önü serbest gaz falciform bağı çizgisel biçimde belirginleştiriyor. Bu bulgu en çok neyi düşündürür?

   • Pnömoperitoneum
   • Pnömatozis intestinalis
   • İleus
   • Portal venöz gaz
   Cevabı göster

   Pnömoperitoneum. Falciform bağ çevresinde, bağırsak lümeni dışında kalan gaz serbest intraperitoneal havayı destekler. Pnömatozis duvar içinde, ileus genişlemiş lümenlerde, portal venöz gaz ise karaciğer periferine uzanan dallarda görülür.

2. Serbest gaz yok; sigmoid komşuluğunda duvar kalınlaşması ve lokal yağ kirlenmesi var. Bu bulgular perforasyon açısından nasıl yorumlanmalıdır?

   • Örtülü perforasyon olabilir; bulgular dolaylı ipuçlarıdır.
   • Perforasyon kesin dışlanır.
   • Serbest perforasyon kesin kanıtlanır.
   • Portal venöz gaz tanısı konur.
   Cevabı göster

   Örtülü perforasyon olabilir; bulgular dolaylı ipuçlarıdır.. Örtülü perforasyonda serbest gaz bulunmayabilir; fokal duvar kalınlaşması ve çevre yağ kirlenmesi perforasyonu düşündüren dolaylı bulgulardır.

İlgili konular

• Peritonit

Kaynaklar

Bu sayfadaki 33 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 10 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Gastrointestinal perforation: clinical and MDCT clues for identification of aetiologypubmed.ncbi.nlm.nih.gov
2. Computed tomography findings of abnormal gas in the abdomen and pelvispubmed.ncbi.nlm.nih.gov
3. Multidetector CT in emergency radiology: acute and generalized non-traumatic abdominal painpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. Post-Surgical Imaging Assessment in Rectal Cancer: Normal Findings and Complicationspmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. Ventilation/perfusion distributions revisited.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
6. Diagnosis and management of iatrogenic endoscopic perforations: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Position Statement - Update 2020.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
7. Endoscopic gastroenterostomy: techniques and review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
8. Respiratory function during anesthesia: effects on gas exchange.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
9. Spectrum of Signs of Pneumoperitoneum.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
10. Dual-Energy CT: A Paradigm Shift in Acute Traumatic Abdomen.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. Small bowel diverticulosis: imaging appearances, complications, and pitfalls.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. Postoperative pneumoperitoneum.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Rupture of sigmoid colon caused by compressed air.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Chemical Components Separation: Concepts, Evidence, and Outcomes.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. [Giant Rapunzel syndrome with atypical complication. Report of a case].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Catamenial Pneumothorax-Still an Unveiled Disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Remarkable gastrointestinal and liver manifestations of COVID-19: A clinical and radiologic overview.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. An Evaluation of the Evidence Guiding Adult Midline Ventral Hernia Repair.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Nontraumatic large bowel perforation: spectrum of etiologies and CT findings.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Delayed, diffuse acute peritonitis secondary to misplacement of a cystogastrostomic "pigtail" drain in an outpatient after discharge.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. A Case Report of Bowel Perforation in a Gravid COVID-19 Patient.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Non-perforated Stercoral Colitis patients with septic shock have a higher mortality than their perforated counterparts. A case report and review of literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Postoperative pneumoperitoneum on computed tomography: is the operation to blame?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Perforated sigmoid colon diverticulitis initially presenting with pneumoperitoneum, pneumoretroperitoneum, and pneumomediastinum: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Long-term safety and effectiveness of the "OptEase" vena cava filter.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Benign Pneumoperitoneum: A Case Report and Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Sigmoid pneumatosis cystoides intestinalis secondary to chronic digestive hyperpressure on post-ulcer duodenal bulb stenosis, decompensated following recent endoscopic insufflation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Incidental Colonic Pneumatosis Intestinalis With Pneumoperitoneum Managed Conservatively.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.