Safra taşı ileusu

Özet

Safra taşı ileusu, çoğunlukla kronik inflamasyonla komşu bağırsağa fistülleşen safra kesesinden geçen taşın mekanik ince bağırsak obstrüksiyonu oluşturmasıdır. Kontrastlı portal faz BT tıkanma seviyesini, ektopik taşı, safra yollarındaki havayı, fistül çevresini ve bağırsak duvarı canlılığını aynı incelemede araştırır; kontrastsız seri kalsifiye veya kenarı kalsifiye taşı göstermeye yardımcı olur. Rigler üçlüsünün her bileşeni aynı hastada bulunmayabileceğinden taş, pnömobili veya fistül izlenmese bile geçiş bölgesindeki olası taş dikkatle aranmalıdır.

Faz ve pencere

Portal tanısal

Portal venöz abdomen-pelvis BT’de proksimal ince bağırsak dilatasyonu ve distal kollaps arasında geçiş noktası aranır; geçişte ektopik taş, çevre bağırsak duvarı kontrastlanması, mezenter ödemi, serbest sıvı ve olası pnömobili değerlendirilir.

Kontrastsız

Kontrastsız BT, kalsifiye veya kenarı kalsifiye ektopik taşların saptanmasına yardımcı olabilir; ancak bazı taşlar çevresindeki safra ya da bağırsak sıvısıyla benzer atenüasyonda olduğundan BT’de gözden kaçabilir. Bağırsak duvarı kontrastlanmasını ve perfüzyonunu değerlendirmek için IV kontrastlı seri gerekir.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Mekanik ince bağırsak obstrüksiyonu, genişlemiş proksimal anslar ile geçiş noktasının distalindeki kollabe ansların karşıtlığıyla belirlenir.
• Geçiş noktasındaki ektopik taş tamamen veya çevresel ya da kısmi kalsifikasyon gösterebilir; bazı taşlar çevresindeki safra ya da bağırsak sıvısıyla benzer atenüasyonda olduğundan BT’de gözden kaçabilir.
• Karaciğer içi safra kanallarında hava pnömobiliyi gösterir; kolesistoenterik fistül veya safra taşı ileusu bağlamında eşlik edebilir.
• Safra kesesi ile duodenum ya da başka komşu bağırsak ansı arasındaki yağ planı kaybı, duvar kalınlaşması veya arada hava içeren trakt kolesistoenterik fistül düşündürür.
• Rigler üçlüsü mekanik obstrüksiyon, ektopik safra taşı ve pnömobiliden oluşur; BT’de üç bulgunun tamamı bulunmayabilir.
• Duvar kontrastlanmasının azalması veya kaybı iskemi için güçlü bir bulgudur; mezenterik ödem, venöz konjesyon ve serbest sıvı eşlik edebilir ancak tek başlarına özgül değildir.
• Safra taşı ince bağırsakta distal yönde ilerleyebilir; bu hareket geçiş noktasının yer değiştirmesine yol açabilir.

Normalde

Normal abdomen BT’de jejunum ve ileum ansları obstrüksiyon geçişi oluşturacak biçimde proksimalde genişleyip distalde aniden kollabe olmaz; safra kesesi ile komşu duodenum arasında belirgin fistül traktı veya safra yollarında beklenmeyen hava bulunmaz. Şüpheli incelemede aynı aksiyel ve koronal düzeylerde dilate ansları, geçiş noktasını, distal bağırsak devamını ve safra kesesi-safra yolu ilişkisini birlikte karşılaştır.

Ayırıcı tanı

Adezyon obstrüksiyonu

belirgin intraluminal veya duvar merkezli bir neden görülmeyebilir; önceki cerrahi öyküsü ve diğer nedenlerin dışlanmasıyla olasılık kazanır.

İnce bağırsak tümörü

geçiş noktasında kitle şeklinde görülebilir; taş veya fistül bulguları yoksa ayrı bir obstrüksiyon nedeni olarak düşünülür.

İnvajinasyon

iç içe geçmiş bağırsak segmentleri veya hedef görünümüyle tanınabilir ve mekanik obstrüksiyona yol açabilir.

İç herni

kümelenmiş ve anormal yerleşimli anslar, mezenterik damarların yakınsaması ya da girdaplanması geçiş noktasını açıklar.

Safra taşı olmayan bezoar

geçiş noktasında benekli gaz içeren intraluminal kitle görülebilir; kalsifiye taş çevresi veya biliyer fistül-pnömobili paternini açıklamaz.

Safra taşı ileusu olmaksızın pnömobili

yakın zamanda ERCP veya sfinkterotomi safra yollarına hava girişini açıklayabilir; mekanik obstrüksiyonla birlikte ektopik taş bulunması bu tanıyı desteklemez.

Tuzaklar

• Ektopik taşın BT atenüasyonu bileşimine göre değişir; çevresindeki safra ya da bağırsak sıvısıyla benzer atenüasyonda olan veya kenarı kalsifiye taşlar geçiş noktasında gözden kaçabilir.
• Safra kesesi lümenindeki hava, safra yollarındaki havadan ayrı değerlendirilmelidir; BT’de havanın kese içinde mi yoksa intrahepatik ya da ekstrahepatik safra kanallarında mı bulunduğunu belirle.
• Rigler üçlüsünün tamamının bulunmaması tanıyı dışlamaz; obstrüksiyonla birlikte safra kesesi çevresindeki fistül bulgularını veya ektopik taşı ara.
• Kontrastsız görüntü taş için yararlı olsa da bağırsak iskemisini güvenle değerlendirmez; duvar perfüzyonu ve mezenter bulguları kontrastlı portal fazda incelenmelidir.
• Ektopik safra taşlarının BT görünümü kalsifikasyon derecesine göre değişir; bazı taşlar çevresindeki safra ya da bağırsak sıvısıyla izoatenü olduğundan geçiş noktasında gözden kaçabilir.

Kendini dene

1. İnce bağırsak obstrüksiyonu, geçişte kalsifiye ektopik taş ve intrahepatik kanal havası var. Tanı?

   • Safra taşı ileusu
   • Adezyon obstrüksiyonu
   • İç herni
   • İnce bağırsak tümörü
   Cevabı göster

   Safra taşı ileusu. Obstrüksiyon, ektopik taş ve pnömobili birlikte Rigler üçlüsünü oluşturur ve safra taşı ileusunu destekler. Adezyon, iç herni ve tümör mekanik obstrüksiyon yapabilir ancak bu biliyer bulguları açıklamaz.

2. İnce bağırsak obstrüksiyonunda tek fazlı IV kontrastlı BT ile bağırsak duvarı kontrastlanması ve mezenterik iskemi bulguları rutin olarak hangi seride değerlendirilir?

   • Portal venöz
   • Kontrastsız
   • Gecikmiş boşaltım
   • Yalnız oral kontrastlı
   Cevabı göster

   Portal venöz. Tek fazlı kontrastlı abdomen BT’de bağırsak duvarı kontrastlanması ve mezenterik bulgular portal venöz seride değerlendirilir. Kontrastsız seri kalsifiye taşı göstermeye yardımcıdır, ancak duvar perfüzyonunu değerlendiremez; gecikmiş boşaltım veya yalnız oral kontrast serisi bu amaçla rutin değildir.

İlgili konular

• Mirizzi sendromu
• Safra kesesi kanseri

Kaynaklar

Bu sayfadaki 39 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla otomatik olarak karşılaştırıldı; 15 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-09).

1. Clinical and radiological diagnosis of gallstone ileus: a mini reviewpmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Imaging Modalities for Evaluation of Intestinal Obstructionpmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Rolling in the Deep: Imaging Findings and Diagnostic Pearls in Gallstone Ileuspmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. Computed tomography manifestations for cholecystoenteric fistula: case series and literature analysispmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. An Update on Acute Mesenteric Ischemiajournals.sagepub.com
6. Internal hernias: a difficult diagnostic challenge. Review of CT signs and clinical findingspmc.ncbi.nlm.nih.gov
7. Gallstones top to toe: what the radiologist needs to knowpmc.ncbi.nlm.nih.gov
8. The gallbladder: uncommon gallbladder conditions and unusual presentations of the common gallbladder pathological processes.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
9. Developments in the Diagnosis and Management of Cholecystoenteric Fistula.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
10. Gallstone ileus: literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. Pictorial review: the pearls and pitfalls of the radiological manifestations of gallstone ileus.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. Evaluating Patients with Right Upper Quadrant Pain.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Gallstone ileus--clinical and therapeutic aspects.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Gallstone ileus in an ederly patient Case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. [Gallstone ileus, surgical management review].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. A case report and review of the literature of Bouveret syndrome.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Spontaneous Biliary-Enteric Fistulas and Associated Complications: An Overview.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Beyond acute cholecystitis-gallstone-related complications and what the emergency radiologist should know.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Post-cholecystectomy Gallstone Ileus: A Narrative Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Multidetector CT of emergent biliary pathologic conditions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Rolling in the Deep: Imaging Findings and Diagnostic Pearls in Gallstone Ileus.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Diagnostic accuracy of dual-energy CT Rho/Z maps for detecting secondary choledocholithiasis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Bouveret's syndrome-a rare form of gallstone ileus causing death: appearance on post-mortem CT and MRI.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Dobhoff Detour: A Case Report of Unintended Biliary Cannulation and Persistent Pneumobilia after Passage of a Nasogastric Feeding Tube.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. The Silent Presentation of Gallstone Ileus in a Surgery-Naïve Abdomen: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Pneumobilia After Penetrating Trauma Abdominal Wall with no Injury to the Biliary Tree- A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Cholecystoduodenal Fistula, Gallstone Ileus, and Choledocholithiasis: A Case Report and Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Diagnosis and treatment of cholecystogastric fistula: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Obstructive jaundice with duodenal biliary fistula: diagnostic and therapeutic challenges, case report, and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. CT of acute abdomen in the elderly.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Meckel's Enterolith Causing Small Bowel Obstruction: A Useful Solution to a Unique Problem.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Cholecystogastric fistula presenting with transient gallstone ileus and incidental Fitz-Hugh-Curtis syndrome: A rare radiological and intraoperative association.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Case Report: A typical, nearly missed jejunal gallstone ileus.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Clinical and radiological diagnosis of gallstone ileus: a mini review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez, tıbbi tavsiye değildir. Metinler yapay zekâ desteğiyle yazıldı ve otomatik bir adımda kaynak alıntılarıyla karşılaştırıldı; bu bir tıbbi doğrulama değildir ve içerik uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.