Aşırı dinamik havayolu çökmesi (EDAC)

Özet

EDAC, özellikle kronik öksürük, nefes darlığı veya tekrarlayan enfeksiyonu olan erişkinlerde posterior membranöz duvarın ekspirasyonda aşırı içe bombeleşmesiyle ortaya çıkar; ön ve yan kıkırdak duvarlar görece korunur. Dinamik inspirasyon-ekspirasyon BT, çökmenin yerini ve şeklini göstererek statik inspirasyon BT'sinde gözden kaçabilecek santral havayolu daralmasını ortaya koyar. Tek başına yüzde 50 daralma klinik hastalık anlamına gelmez; sağlıklı kişilerde de görülebildiğinden semptom ve inceleme tekniğiyle birlikte yorumlanır. Klinik açıdan anlamlı çökme atlanırsa açıklanamayan öksürük, hava akımı kısıtlılığı ve tekrarlayan alt solunum yolu sorunlarının nedeni belirsiz kalabilir.

Okuma sırası

1. Distal intratorasik trakea. Distal trakeayı karinanın hemen üzerinde bulun; inspirasyon ve ekspirasyon kesitlerinin aynı düzeye ait olduğunu kıkırdak halkalar ve damar izleriyle eşleştirin.
2. Posterior membranöz duvar. Ekspirasyon görüntüsünde posterior membranöz duvarın lümene ne ölçüde ilerlediğini izleyin; duvarın oluşturduğu hilal konturunu işaretleyin.
3. Trakea lümeni. Daralmış lümeni inspirasyon lümeniyle aynı seviyede kıyaslayın; yalnız çapı değil kesit alanındaki değişimi de göz önünde bulundurun.
4. Trakeal kıkırdaklar ve ana bronşlar. Ön ve yan kıkırdak halkaların şeklini inceleyerek eşlik eden kıkırdak çökmesini EDAC görünümünden ayırın; ardından ana bronşlarda hava hapsi veya sekresyon birikimini arayın.

Bu konu için açık lisanslı ve doğrulanmış bir olgu görüntüsü henüz bulunamadı.

Faz ve pencere

İnspirasyon ve dinamik zorlu ekspirasyon HRCT tanısal

Eşleştirilmiş inspirasyon ve dinamik ekspirasyon incelemesinde trakea ile ana bronşların kesit alanı karşılaştırılır; ekspirasyonda posterior membranöz duvar lümene doğru hilal biçiminde bombeleşirken kıkırdak konturu korunur. Bu hareketi göstermeyen yalnız inspirasyon görüntüsü dinamik çöküşü dışlayamaz.

Önerilen pencereler: Akciğer (G 1500 / M -600), Mediasten (G 350 / M 50).

BT bulguları

• Posterior membranöz duvarın içe bombeleşmesi — ekspirasyonda arka duvar lümene doğru belirgin biçimde yaklaşır.
• Hilal biçimli ekspiratuvar lümen — ön ve yan kıkırdak sınırları seçilirken arka duvar içe doğru kavislenir.
• Fazlar arasında lümen alanı azalması — ekspirasyon kesitinde trakea veya ana bronş kesit alanı inspirasyona kıyasla küçülür.
• Birden fazla santral hava yolunda benzer hareket — bulgu distal trakea, karina komşuluğu ve ana bronşlarda izlenebilir.
• Görece korunmuş kıkırdak halkalar — ön-yan duvarlarda belirgin içe çökme ve kıkırdak deformasyonu eşlik etmez.
• Eşlik eden hava hapsi — ekspiratuvar seride yamalı düşük atenüasyon görülebilir, ancak tek başına EDAC tanısı koydurmaz.
• Lümen çökme yüzdesi, aynı düzeyde inspirasyon ve dinamik ekspirasyonda ölçülen kesit alanlarıyla hesaplanır: 100 × [1 − (ekspirasyon alanı / inspirasyon alanı)].

Ölçütler ve sınıflamalar

Sık kullanılan geleneksel eşik; klinik hastalık için tek başına yeterli değildir

Dinamik ekspiratuvar BT’de trakea veya ana bronş kesit alanında ≥%50 azalma sık kullanılan bir ölçüttür; ancak bu eşik sağlıklı, asemptomatik kişilerde de görülebildiğinden tek başına klinik hastalık tanısı koydurmaz.

Daha seçici kabul edilen erişkin ECAC eşiği; evrensel uzlaşı yok

>%70 kesit alanı azalması

ECAC morfolojisi

Aşırı dinamik hava yolu çökmesi (ECAC), EDAC ve trakeobronkomalazi örüntülerini kapsayan şemsiye terimdir. EDAC’de posterior membranöz duvar içe bombeleşir ve kıkırdak duvarlar korunur; trakeobronkomalazide kıkırdak duvar desteği zayıflar.

Kesit alanı azalmasının derecelendirilmesi

FEMOS sınıflamasına göre çökme dereceleri genellikle <%50 (Grade 1), %50–75 (Grade 2), %75–100 (Grade 3) ve %100 (Grade 4, tam kapanma) şeklinde tanımlanır; bu eşikler klinik bağlama göre değişebilir.

Normalde

Normal trakea ve ana bronşlarda ekspirasyonda posterior membranöz duvar bir miktar içe hareket edebilir; kıkırdak halkaların ön ve yan konturları düzgün kalır. Aynı anatomik düzeyde inspirasyon ve ekspirasyon lümen kesitlerini karşılaştırın; arka duvar hareketinin yanı sıra kıkırdak duvarın çöküp çökmediğini de ayırın.

Ayırıcı tanı

Trakeobronkomalazi

ön ve yan kıkırdak duvarlar da zayıflar; lümen çoğu kez hilal yerine yassı veya lunat görünür.

Fizyolojik ekspiratuvar daralma

sınırlı arka duvar hareketi vardır; aşırı çökme ölçütünü ve klinik bağlamı karşılamaz.

Saber-sheath trakea, trakeobronkomalazide kıkırdak duvarların lateral çökmesiyle transvers çapın azaldığı bir morfolojik biçimdir.

Endolüminal kitle

fokal, duvara bağlı yumuşak doku dolum defekti yapar ve solunum fazıyla kaybolmaz.

Tuzaklar

• Zorlu ekspirasyon normal kişilerde de belirgin arka duvar hareketi oluşturabilir; geleneksel >%50 daralma eşiğini tek başına klinik hastalık olarak raporlamayın. Ölçüm yöntemi, semptomlar ve ekspirasyon tekniğiyle birlikte yorumlayın.
• İnspirasyon ve ekspirasyon kesitleri farklı seviyedeyse yalancı çap farkı oluşur; karina ve ana bronş dallanma noktalarını eşleştirin.
• Kıkırdak duvarların da içe çökmesi EDAC yerine trakeobronkomalaziyi düşündürür; yalnız daralma miktarına bakmayın.

Kendini dene

1. Ekspirasyonda arka trakea duvarı lümene bombeleşiyor; ön-yan kıkırdak konturları korunmuş. En olası patern nedir?

   • EDAC
   • Trakeobronkomalazi
   • Saber-sheath trakea
   • Trakeal tümör
   Cevabı göster

   EDAC. EDAC'de belirgin hareket posterior membranöz duvardadır ve kıkırdak duvarlar korunur. Trakeobronkomalazide kıkırdak duvar zayıflar; saber-sheath sabit şekil değişikliğidir, tümör ise fazlarla değişen arka duvar hareketi oluşturmaz.

2. Ekspirasyon serisinde trakea alanı yarıdan fazla azalıyor. Sağlıklı kişide de olabilen yorum tuzağı nedir?

   • Fizyolojik ekspiratuvar çökme
   • Ana bronş atrezisi
   • Bronş içi yabancı cisim
   • Trakeal divertikül
   Cevabı göster

   Fizyolojik ekspiratuvar çökme. Geleneksel >%50 çökme eşiği sağlıklı kişilerde de görülebilir; tek başına klinik EDAC tanısı koymaz. Solunum manevrası, ölçüm düzeyi, belirtiler ve morfoloji birlikte değerlendirilir. Diğer seçenekler fokal yapısal veya endolüminal lezyonlardır.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 44 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla otomatik olarak karşılaştırıldı; 3 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-09).

1. Detection and diagnosis of large airway collapse: a systematic reviewpmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Excessive dynamic airway collapse: A condition behind the veilpmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. The role of radiological imaging in the management of severe and difficult-to-treat asthmapmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. Beyond bronchitis: a review of the congenital and acquired abnormalities of the bronchuspmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. A study of excessive dynamic airway collapse in chronic obstructive pulmonary disease patientspmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. Exertional Dyspnea and Excessive Dynamic Airway Collapse.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
7. Tracheobronchomalacia and Excessive Dynamic Airway Collapse.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
8. Airway stenting in excessive central airway collapse.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
9. What's in a name? Expiratory tracheal narrowing in adults explained.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
10. Tracheobronchomalacia and Excessive Dynamic Airway Collapse: Medical and Surgical Treatment.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. Excessive dynamic airway collapse for the internist: new nomenclature or different entity?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. Detection and diagnosis of large airway collapse: a systematic review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Tracheobronchomalacia vs Excessive Dynamic Airway Collapse.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Expiratory Central Airway Collapse: A Comprehensive Narrative Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. COPD-Associated Expiratory Central Airway Collapse: Current Concepts and New Perspectives.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Excessive dynamic airway collapse: A condition behind the veil.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Lung MRI: Indications, Capabilities, and Techniques- AJR Expert Panel Narrative Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. The role of radiological imaging in the management of severe and difficult-to-treat asthma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Single center experience of laser tracheobronchoplasty and review of the literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Focus on Rare Tracheal Pathologies You Should Not Miss.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Diagnosis, Treatment, and Follow-Up of Tracheo/Bronchomalacia in Children: The Italian Multicenter Experience.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Unexplained disabling and long-lasting cough: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Effects of positive pressure on tracheobronchomalacia and collapse reversal.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. CT Findings of Asthma and Asthma-Mimicking Conditions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. International Consensus Statement on Obstructive Sleep Apnea.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. 2025 Heart Disease and Stroke Statistics: A Report of US and Global Data From the American Heart Association.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. 2024 Heart Disease and Stroke Statistics: A Report of US and Global Data From the American Heart Association.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Case Report: Sedation crisis caused by drug-induced sleep endoscopy in a pediatric patient with symptomatic multilevel airway obstruction.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Cervical Osteophytosis Causing Tracheomalacia and Dyspnea.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Bronchoscopic abnormalities in children with chronic nonspecific cough.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Evaluating physician concordance in interpretation of tracheobronchomalacia diagnosis and phenotyping using dynamic expiratory chest computed tomography.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Successful step-by-step diagnosis and management of expiratory central airway collapse.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Identification of imaging-based pulmonary and extrapulmonary treatable traits in COPD: a review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Diagnostic Approaches and Surgical Outcomes in Nasal Valve Dysfunction: A Systematic Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Precision diagnostics in bronchiectasis: current advances in imaging, microbiology, biomarkers, and digital health.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Single-center experience with aortopexy in pediatric tracheomalacia: a case series.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Exercise and large airway issues.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. Low-Dose Whole-Chest Dynamic CT for the Assessment of Large Airway Collapsibility in Patients with Suspected Tracheobronchial Instability.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. International Society of Paediatric Surgical Oncology (IPSO) Surgical Practice Guidelines.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Impact of Surgical Diaphragmatic Repair on Central Airway Shape in Neonatal Congenital Diaphragmatic Hernia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. A study of excessive dynamic airway collapse in chronic obstructive pulmonary disease patients.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Pediatric Congenital Tracheobronchial Variants and Their Clinical Significance for Endotracheal Intubation and Airway Management: A Scoping Review of Fetal, Neonatal, and Pediatric Cases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. An intriguing case of central airway obstruction: a diagnostic challenge.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. Bronchial Mucoepidermoid Carcinoma in a Pediatric Patient: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
45. Towards a bioengineered airway: advances in tracheal tissue engineering and biofabrication.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
46. Organic and Synthetic Substitutes in Tracheal Reconstruction: A Scoping Review (2015-2025).pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
47. Precision treatment of COPD based on novel imaging phenotypes: a treatable traits approach.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
48. Ventilator-Assisted Inspiratory and Expiratory Breath-Hold Thoracic Computed Tomographic Scans Can Detect Dynamic and Static Airway Collapse in Dogs with Limited Agreement with Tracheobronchoscopy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
49. Thoracic Imaging at Exacerbation of Chronic Obstructive Pulmonary Disease: A Systematic Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
50. International guidelines for groin hernia management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
51. Emergency department airway management-2026: EMAT clinical policy guideline.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
52. Predictive Factors of Successful Decannulation in Tracheostomy Patients: A Scoping Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
53. Airway complications in lung transplantation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
54. The forgotten airway: central airway pathology in the ICU.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
55. Feasibility of continuous bronchoscopy during exercise in the assessment of large airway movement in healthy subjects.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
56. Subject-specific modeling framework for particle deposition using computational fluid dynamics.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
57. Automated CT-based measurements of radial and longitudinal expansion of airways due to breathing-related lung volume change.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
58. Small airway disease as a key factor in COPD: new perspectives and insights.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
59. Etiology-based management spectrum and outcomes of pediatric central airway stenosis: a retrospective cohort study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
60. Non-cardiac Manifestations in Adult Patients With Mucopolysaccharidosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
61. Role of interventional pulmonology in intensive care units: A scoping review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
62. The role of bronchoscopy in the multidisciplinary approach to benign tracheal stenosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
63. Obstructive Sleep Apnea: Epidemiology, Pathophysiology, Complications, Diagnosis, Management, and Emerging Fibrosis-Linked Remodeling.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
64. Lung Imaging in COPD Part 1: Clinical Usefulness.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
65. Imaging of the trachea.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
66. The "forgotten zone": acquired disorders of the trachea in adults.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
67. Reconstructive and rehabilitating methods in patients with dysphagia and nutritional disturbances.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
68. Long-term safety and effectiveness of the "OptEase" vena cava filter.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
69. Proceedings of the 15th International Congress on Circumpolar Health.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
70. High-affinity alphavbeta3 integrin targeted optical probe as a new imaging biomarker for early atherosclerosis: initial studies in Watanabe rabbits.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
71. Nonlinear Relationship Between Body Mass Index Z-Scores and Lung Function Parameters in Asthmatic Children: A Cross-Sectional Study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
72. Quantitative Imaging Metrics for the Assessment of Pulmonary Pathophysiology: An Official American Thoracic Society and Fleischner Society Joint Workshop Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
73. Patterns of injury and violence in Yaoundé Cameroon: an analysis of hospital data.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
74. Effect of blending Jersey and Holstein-Friesian milk on Cheddar cheese processing, composition, and quality.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
75. Computed tomography-derived assessment of respiratory impairment in thoracic scoliosis: Comparison between idiopathic and non-idiopathic etiologies.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
76. Systematic review of benign thyroid enlargement as a rare cause of arterial compression: clinical presentations and outcomes.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
77. Airway tapering in COPD.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
78. Histology Atlas of the Developing Mouse Respiratory System From Prenatal Day 9.0 Through Postnatal Day 30.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
79. Stem Cell-Based Therapies and Tissue Engineering of Trachea as Promising Therapeutic Methods in Mustard Gas Exposed Patients.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
80. Evolution of air breathing: oxygen homeostasis and the transitions from water to land and sky.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
81. Current concepts in severe adult tracheobronchomalacia: evaluation and treatment.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
82. Molecular genetics and metabolism, special edition: Diagnosis, diagnosis and prognosis of Mucopolysaccharidosis IVA.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
83. Diagnosis and treatment strategies for airway involvement in relapsing polychondritis: a comprehensive review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
84. The 2024 revised clinical guidelines on the management of thyroid tumors by the Japan Association of Endocrine Surgery.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
85. Data mining and clinical observational study on the association between smoking and premature ovarian insufficiency.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
86. Inflammatory neuropathy in mouse and primate models of colorectal cancer.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
87. Integrative approaches to healthy aging in postmenopausal women: the synergistic benefits of exercise combined with functional foods and dietary supplements.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
88. From G tolerance to physiological state monitoring: mechanisms and adaptive protection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
89. Quantification of ventilatory control in sleep apnea: from physiological insight to computable loop gain.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
90. Artificial Intelligence Enabled Diagnostics Using Photoplethysmography (PPG): Beyond SpO₂ and Heart Rate.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
91. Beyond the Usual Suspects: Rare Causes of Hemoptysis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
92. Chest Discomfort: Could Coronary Pathology Extend Beyond Atherosclerosis?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
93. Blind-Ending Esophageal Fistula Complicating Eosinophilic Esophagitis: Case Report and Up-to-Date Strategy from Diagnosis to Therapy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
94. Chronic phase ventilation strategy in established severe bronchopulmonary dysplasia: A critical evaluation of the evidence.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
95. Computed tomography quantification of tracheal abnormalities in COPD and their influence on airflow limitation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
96. A Case Report of Tracheobronchomalacia Requiring Stenting and Extracorporeal Membrane Oxygenation Treatment.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
97. The lung in acute respiratory failure: insights from synchrotron radiation imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
98. Bridging Clinical Phenotypes and Histopathological Endotypes in Refractory Chronic Cough.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
99. Positive end-expiratory pressure titration in acute respiratory distress syndrome-a practical bedside algorithm.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
100. Atelectasis secondary to two separate video-assisted thoracoscopic wedge resection of the lung lobe and pleurodesis under general anesthesia in the same patient: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
101. Drug-Induced Sleep Endoscopy in Pediatric Obstructive Sleep Apnea: Clinical Applications, Classification Systems, and Anesthetic Considerations.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez, tıbbi tavsiye değildir. Metinler yapay zekâ desteğiyle yazıldı ve otomatik bir adımda kaynak alıntılarıyla karşılaştırıldı; bu bir tıbbi doğrulama değildir ve içerik uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.