Pnömomediastinum

Özet

Pnömomediastinum, mediastinal kompartımanda serbest gaz bulunmasıdır; alveol rüptürü, trakeobronşiyal yaralanma, özofagus perforasyonu veya işlem/travma sonrası gelişebilir. Kontrastsız toraks BT mediastinal gazın dağılımını ve peribronkovasküler kılıflar boyunca hiler yöne ilerleyen Macklin etkisini yüksek duyarlılıkla gösterir; klinik kuşku varsa kontrastlı inceleme, oral kontrast veya hedefe yönelik inceleme perforasyon ve damar/airway yaralanmasını araştırır. Gazın kaynağını yalnız hava miktarından belirlemek mümkün değildir; eşlik eden özofagus çevresi sıvı, plevral efüzyon ve duvar hasarı etiyoloji ayrımına yardım eder. Perforasyon veya büyük hava yolu yaralanmasının basit spontan pnömomediastinum sanılması ciddi komplikasyonun fark edilmesini geciktirebilir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Mediastinal yağ planları içindeki çizgisel veya kabarcıklı gaz, damar/bronş kılıfları boyunca hava ve boyun ya da perikarda uzanım kontrastsız BT'de görülür; bu faz hava varlığını saptar ancak özofagus, damar veya bronş yaralanmasını tek başına dışlamaz.

Venöz

Özofagus perforasyonu veya mediastinit kuşkusunda intravenöz kontrastlı faz duvar kalınlaşması, çevre sıvı, koleksiyon, plevral/perikardiyal reaksiyon ve eşlik eden yumuşak doku yaralanmasını gösterir; oral suda çözünen kontrast verilmişse ekstraluminal kaçak aranır.

Önerilen pencereler: Akciğer (G 1500 / M -600), Mediasten (G 350 / M 50), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Mediastinal serbest hava — kalp, büyük damarlar, trakea ve özofagus çevresindeki yağ planlarında çizgisel/kabarcıklı gaz.
• Macklin etkisi — akciğer interstisyumundan bronkovasküler kılıflar boyunca hilusa ve mediastene yönelen ince hava çizgileri.
• Servikal yayılım — gazın torasik inlet üzerinden boyun derin fasya planlarına veya cilt altına uzanması.
• Perikardiyal veya plevral gaz — hava perikard çevresine ya da plevral boşluğa yayılabilir; eşlik eden pnömotoraks ayrı kaydedilir.
• Özofagus kaynaklı kuşku — duvar kalınlaşması/defekti, özofagus çevresi sıvı, mediastinal inflamasyon, hidropnömotoraks veya oral kontrast kaçağı.
• Trakeobronşiyal yaralanma kuşkusu — hava yolu duvarında kesinti, ana bronş çevresinde hava, pnömotoraks ve akciğerin hilerden uzaklaşması gibi eşlik eden travma bulguları.
• Eşlik eden yumuşak doku amfizemi — boyun, göğüs duvarı veya paraspinal yumuşak dokulara uzanım gazın yaygınlığını gösterir.

Normalde

Normal mediastinal yağ içinde hava çizgisi bulunmaz; trakea ve ana bronş duvarları kesintisiz, özofagus çevresi yağ planı temiz, perikard ve plevral boşluklar gazsızdır. Şüpheli ince hava çizgisinin gerçekten mediastinal yağ içinde olduğunu doğrulayın; bronkovasküler demet boyunca akciğerden hilusa gidişini ve özofagus çevresinde sıvı ya da plevral reaksiyon olup olmadığını kıyaslayın.

Ayırıcı tanı

Pnömoperikard

gaz kalbi çevreleyen perikardiyal kese içinde sınırlanır ve çoğunlukla kalp tabanının ötesine uzanmaz.

Spinal kanal içi hava (pnömoraşi/pneumorrhachis)

spinal kanal içinde sınırlı çizgisel hava; mediastinal yağ planındaki serbest gazdan anatomik yeriyle ayrılır.

Özofagus perforasyonu

mediastinal havaya duvar değişikliği, çevre sıvı/inflamasyon, plevral efüzyon veya kontrast kaçağı eşlik edebilir.

Trakeobronşiyal yaralanma

hava yolu duvar kesintisi, travma bağlamı, pnömotoraks veya hilerden ayrılmış akciğer bulgusu aranır.

Tuzaklar

• Macklin etkisi travma bağlamında özofagus perforasyonu ile karışabilir; plevral efüzyon veya özofagus duvarı reaksiyonlarının bulunmaması alveoler kökeni destekler.
• Özofagus perforasyonu erken dönemde belirgin duvar defekti göstermeyebilir; kusma/işlem öyküsü varsa özofagus çevresi sıvı, yağ infiltrasyonu ve plevral efüzyonu dikkatle arayın.
• Özofagus duvarı içindeki hava, mediastinal serbest hava ile karıştırılabilir; duvarın iç konturunu ve hava kabarcığının lümen/duvarla ilişkisini ardışık kesitlerde izleyin.
• Plevral veya perikardiyal gazın ince çizgileri ayrı kompartımandadır; gazı yalnız mediastinal havanın uzanımı diye sınıflamayın, seröz boşluk sınırını belirleyin.

Kendini dene

1. Öksürük sonrası gelişen göğüs ağrısında periferik interstisyumdan hilusa uzanan hava çizgileri ve mediastinal gaz görülüyor; özofagus çevresi temiz. En olası kaynak?

   • Macklin etkisi
   • Özofagus perforasyonu
   • Pnömoperikard
   • Trakeobronşiyal yırtık
   Cevabı göster

   Macklin etkisi. Bronkovasküler kılıflar boyunca hilusa yönelen hava Macklin etkisini destekler; özofagus çevresi inflamasyon veya plevral reaksiyon olmaması alveoler kaynağa uyar. Pnömoperikard, perikardiyal kese içinde sınırlanan havadır ve mediastinal havadan ayrımı güç olabilir.

2. Kusma sonrası mediastinal hava ile özofagus çevresi sıvı, sol hidropnömotoraks ve duvar kalınlaşması var. En çok hangi tanı kaygılandırır?

   • Özofagus perforasyonu
   • Spontan pnömomediastinum
   • Pnömoraşi (pneumorrhachis)
   • Pnömoperikard
   Cevabı göster

   Özofagus perforasyonu. Özofagus duvar değişikliği, çevre sıvı ve hidropnömotoraks perforasyon için güçlü eşlik bulgularıdır. Macklin etkisi plevral efüzyon ve özofagus duvar perforasyonuna eşlik eden reaktif değişikliklerle birliktelik göstermez; pnömoperikard ise perikardiyal kese içinde sınırlı gazdır.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 36 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 3 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Esophageal emergencies: another important cause of acute chest painpmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Tracheal Diverticula.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
3. Interstitial Lung Disease in Anti-MDA5 Positive Dermatomyositis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. Lung Diseases in Inflammatory Myopathies.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
5. Esophageal pneumatosis: a pictorial review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
6. [Spontaneous pneumomediastinum].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
7. Pneumomediastinum.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
8. Closed lung trauma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
9. Pneumomediastinum.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
10. [Spontaneous mediastinal emphysema].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. Imaging features and differential diagnoses of non-neoplastic diffuse mediastinal diseases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. Evaluation after Orthotopic Heart Transplant: What the Radiologist Should Know.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Marijuana and Lung Disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Cyclophosphamide treatment for idiopathic inflammatory myopathies and related interstitial lung disease: a systematic review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Spontaneous Pneumomediastinum in Patients Diagnosed with COVID-19: A Case Series with Review of Literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Spontaneous pneumomediastinum.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Mediastinal emphysema in the context of perforated gastric ulcer.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Esophageal Perforation and Pneumomediastinum Due to Delayed Diagnosis of Esophageal Lichen Planus.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Boerhaave's syndrome: diagnostic gastroscopy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Point-of-Care Ultrasonography Helped to Rapidly Detect Pneumomediastinum in a Vomiting Female.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Spontaneous Pneumomediastinum Following Severe Vomiting in a Previously Healthy Young Adult.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Case Report: Lightning-Induced Pneumomediastinum.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Spontaneous pneumomediastinum with extensive subcutaneous emphysema secondary to upper respiratory tract infection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Ventilator-Associated Pneumomediastinum With Secondary Pneumothorax in Myasthenic Crisis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Spontaneous pneumomediastinum and Macklin effect: Overview and appearance on computed tomography.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. A radiological predictor for pneumomediastinum/pneumothorax in COVID-19 ARDS patients.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Spontaneous pneumomediastinum and macklin effect: Three rare case reports with computed tomography findings.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Postural Conversion Computed Tomography for the Diagnosis of Pneumopericardium due to Perforation by the Active Atrial Lead.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Traumatic pneumorrhachis: systematic review and an illustrative case.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Concurrent Spontaneous Pneumomediastinum and Pneumorrhachis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Symptomatic epidural pneumorrhachis associated with an occult pneumomediastinum due to minor trauma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Optimising Autologous Breast Reconstruction: Pneumothorax and Pneumomediastinum-A Literature Review and First Reported Case of Pneumomediastinum Following Bilateral DIEP Flap Reconstruction.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. A Crunch That Spoke: An Atypical Presentation of Spontaneous Pneumomediastinum in an Elderly Male.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. A case of surgically treated recurrent spontaneous pneumothorax during pregnancy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Extensive Multicompartmental Air Dissection With Pneumoscrotum and Pneumorrhachis After Perineal Compressed-Air Injury Without Demonstrable Persistent Full-Thickness Rectal Perforation: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Pneumorrhachis in Acute Asthma Exacerbation in an 18-Year-Old Female Patient: A Report of a Rare Case.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Hamman Syndrome with a Rare Feature of Pneumorrhachis - An Unusual Complication of Polysubstance abuse and e-vaping.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. CT oral contrast and contemporary imaging pathways for suspected oesophageal perforation in the emergency department: a retrospective observational study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Massive Subcutaneous Emphysema with Bilateral Pneumothorax and Pneumoscrotum Following Clavicle Fracture without Rib Fracture: A Rare Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Clinical and Procedural Predictive Model for Pneumothorax Risk After CT-Guided Lung Biopsy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Airway Ultrasound: Applications in Pediatric Anesthesiology and Critical Care.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Role of Interventional Radiology in the Management of Non-aortic Thoracic Trauma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. Bilateral Lung Points without Pneumothorax: Exploring "Lung Point" Mimics.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. SPOT THE BOT: A comparative quality assessment of AI-generated written instructions for lung ultrasound training.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
45. Point-of-Care Ultrasound and Clinical Findings in 14 Cats With High-Rise Syndrome.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
46. Suprascapular Chest Tube Placement for Symptomatic Spontaneous Pneumothorax: The Forgotten Access Point.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
47. Recognizing the azygos lobe: A case series detailing presentations and clinical implications.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
48. Lung Parenchymal and Airway Injuries: Differential Diagnosis and Severity Grading.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
49. Swallowing‑induced spontaneous pneumomediastinum after ingestion of a large, unchewed food bolus in a young adult: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.