Torasik endometriozis ve katameniyal plevral hastalık

Özet

Torasik endometriozis, üreme çağındaki hastalarda plevra, diyafram veya akciğerde endometrium benzeri odaklarla tekrarlayan pnömotoraks, hemotoraks ya da döngüsel göğüs yakınmalarına neden olabilir. BT'nin acil değeri plevral hava ve kanlı sıvıyı saptamak, akciğer kollapsını ve eşlik eden torasik bulguları göstermek ve olası diyafram/plevra odaklarını aramaktır. Küçük implantlar BT'de görünmeyebilir; negatif BT torasik endometriozisi dışlamaz ve siklusla zaman ilişkisi tanısal şüpheyi belirgin biçimde değiştirir. Tekrarlayan olayların adetle ilişkisi fark edilmezse altta yatan neden atlanabilir; akut pnömotoraks veya hemotoraksın kendisi de eksik raporlanabilir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Kontrastsız toraks BT'si plevral boşluktaki hava, bağımlı/katmanlaşan plevral sıvı-kan, akciğer kollapsı ve diyafram konturunu gösterir; küçük plevral veya diyafragmatik endometriozis implantlarının atenüasyonu özgül değildir ve odaklar görünmeyebilir. Pnömotoraksın saptanması için iyotlu kontrast gerekmez; yumuşak doku odağı şüphesinde kontrastlı inceleme klinik soruya göre seçilebilir, fakat endometriozise özgü bir kontrast fazı yoktur.

Önerilen pencereler: Akciğer (G 1500 / M -600), Mediasten (G 350 / M 50), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Plevral hava — visseral plevra çizgisinin dışında damar izlenmeyen hava ve kısmen kollabe akciğer, tekrarlayan pnömotoraksın tipik BT bulgusudur.
• Plevral kanlı sıvı — plevral efüzyon, özellikle akut klinik bağlamda hemotoraksla uyumlu olabilir; kontrastsız BT sıvı varlığını gösterir ancak nedeni belirlemez.
• Sağ hemidiyafragma odakları — yüzeyde küçük çöküntüler, düzensizlik veya nodüler yumuşak doku implantları görülebilir.
• Diyafragma defekti — konturda fokal açıklık veya eşlik eden doku geçişi şüphe uyandırır; küçük fenestrasyonlar BT'de seçilemeyebilir.
• Plevral implantlar — parietal ya da visseral plevrada küçük nodüller/odaklar bulunabilir, ancak görünürlükleri sınırlıdır.
• Akciğer parankim odakları — kanama döneminde geçici buzlu cam veya nodül görülebilir; bu bulguların adet çevresinde ortaya çıkıp kaybolması anlamlıdır.
• Tekrarlayan sağ taraflı olay — aynı tarafta yinelenen pnömotoraks veya hemotoraks, belirgin apikal bleb olmasa da diyaframı inceleme gerektirir.

Ölçütler ve sınıflamalar

Katameniyal pnömotoraks için bildirilen döngüsel pencere

Adet başlangıcından önceki 24 saat ile başlangıçtan sonraki 72 saat

Normalde

Normal hemitoraksta visseral plevra akciğer yüzeyini kesintisiz izler ve plevral boşlukta hava ya da sıvı bulunmaz; normal diyafragma kubbesi düzgün, sürekli bir kas konturudur. Aynı seviyedeki karşı hemidiyafragma ile kıyaslayıp sağ tarafta küçük çentik, yüzey nodülü, kontur kesintisi veya plevral hava/sıvı olup olmadığını araştırın; görünür implant olmaması hastalığı dışlamaz.

Ayırıcı tanı

Apikal bleb/bül rüptürü

pnömotoraksa yol açabilir; apikal ince kesitlerde subplevral hava kisti görülür ve olayın adet döngüsüyle düzenli ilişkisi beklenmez.

Primer spontan pnömotoraks

çoğu kez apikal bleb ile ilişkilidir; diyafram implantı veya adet döngüsüyle ilişkili tekrarın bulunmaması endometriozis olasılığını düşüren bulgulardır.

Travmatik hemotoraks

kaburga kırığı, akciğer lacerasyonu veya göğüs duvarı hasarı eşlik edebilir; adet zamanlaması açıklayıcı değildir.

Malign plevral hastalık

nodüler kalınlaşma ve efüzyon yapabilir; bilinen tümör, ilerleyici plevral kitle ve döngü dışı seyir ayırıcıdır.

Enfeksiyöz plevrit/ampiyem

locüle efüzyon, plevral kontrastlanma ve çevre yağda kirlenme görülebilir; tekrarlayan adet ilişkili pnömotoraks tipik değildir.

Tuzaklar

• Torasik endometriozis odakları BT'de silik veya görünmez olabilir; normal görünen diyafragma görüntüsü klinik olarak katameniyal tekrarı geçersiz kılmaz.
• Yalnız sağ taraf kuralına dayanmayın; sol taraflı veya bilateral torasik endometriozis de mümkündür, ancak plevral/diyafragmatik hastalık sağda daha sık bildirilmiştir.
• Plevral sıvıyı hemotoraks diye kesin adlandırmak için BT tek başına yeterli değildir; travma, işlem, laboratuvar ve klinik bağlamla birlikte raporlayın.
• Akut pnömotoraks incelemesinde dikkat apikal havada kalabilir; sağ diyafram kubbesi ve kostofrenik sinüsü de taramadan bırakmayın.

Kendini dene

1. Üreme çağındaki hastada adet çevresinde tekrarlayan sağ pnömotoraks var; BT'de diyafragma yüzeyi düzensiz. En olası açıklama nedir?

   • Torasik endometriozis
   • Apikal bleb hastalığı
   • Pulmoner emboli
   • Malign plevral mezotelyoma
   Cevabı göster

   Torasik endometriozis. Tekrarlayan sağ pnömotoraksın adet çevresinde ortaya çıkması ve sağ diyafragma yüzeyindeki düzensizlik torasik endometriozisi düşündürür. Apikal blebler siklusla ilişkili değildir; emboli pnömotoraksı açıklamaz; mezotelyoma tipik olarak ilerleyici plevral kitle/kalınlaşma örüntüsü oluşturur.

2. Katameniyal plevral hastalık kuşkusunda BT'nin normal olması nasıl yorumlanmalıdır?

   • Küçük odaklar görünmeyebilir
   • Endometriozisi kesin dışlar
   • Siklus öyküsünü geçersiz kılar
   • Diyaframı değerlendirmeyi gereksiz kılar
   Cevabı göster

   Küçük odaklar görünmeyebilir. Torasik endometriozis implantları küçük olabilir ve BT'de saptanamayabilir; BT esas olarak pnömotoraks/hemotoraksı göstermeye ve alternatif torasik nedenleri araştırmaya yardım eder. Negatif inceleme güçlü döngüsel klinik örüntüyü silmez ve diyaframı dikkatle inceleme gereğini ortadan kaldırmaz.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 37 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 4 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. The Importance of Stromal Endometriosis in Thoracic Endometriosispmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Thoracic Endometriosis and Catamenial Pneumothorax: Imaging Pitfalls and an Integrated Diagnostic Approachpmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Thoracic and Umbilical Endometriosis Concurrently Presenting During Secondary Subfertility Evaluationpmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. Definitive diagnosis and surgical management of pleural and diaphragmatic endometriosis: a case reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. Catamenial Pneumothorax as an Underrecognized Manifestation of Thoracic Endometriosis: A 25-Year Single-Center Experiencepmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. Thoracic endometriosis syndrome: CT and MRI features.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
7. Incidental early lung adenocarcinoma after surgery for catamenial pneumothorax.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
8. Catamenial Pneumothorax-Still an Unveiled Disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
9. Clinical presentation and treatment of catameinal pneumothorax and endometriosis-related pneumothorax.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
10. Catamenial pneumothorax, a commonly misdiagnosed thoracic condition: case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. What About Having a Hydropneumothorax Every Month?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. [Pneumothorax catamenial: results of 18 cases operas].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Thoracic endometriosis presented as catamental hemoptysis: a case series of a rare disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Catamenial pneumothorax with partial liver herniation due to diaphragmatic laceration: a case report and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Thoracic endometriosis presenting as a catamenial hemothorax with discordant video-assisted thoracoscopic surgery.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Left-Sided Catamenial Pneumothorax with Thoracic Endometriosis and Bullae in the Alveolar Wall.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. A Case of Thoracic Endometriosis Syndrome Presenting with Recurrent Catamenial Pneumothorax.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Spontaneous Pneumothorax: A Review of Underlying Etiologies and Diagnostic Imaging Modalities.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Thoracic endometriosis with catamenial haemoptysis and pneumothorax: computed tomography findings and long-term follow-up after danazol treatment.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Catamenial pneumothorax.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Thoracic Endometriosis Syndrome: A Review of Diagnosis and Management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Thoracic endometriosis: a case report and review of the literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Obstetric and gynecologic causes of pleural effusions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. When It's Not Just "That Time of the Month": Identifying Thoracic Endometriosis in the Context of Recurrent Pleural Effusion.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Multi-Loculated Catamenial Pneumothorax: A Rare Complication of Thoracic Endometriosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Catamenial hemoptysis: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Catamenial hemoptysis: A case report of pulmonary endometriosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Catamenial pneumothorax.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. The Importance of Stromal Endometriosis in Thoracic Endometriosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Catamenial and noncatamenial, endometriosis-related or nonendometriosis-related pneumothorax referred for surgery.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Blunt traumatic injuries of the lung parenchyma, pleura, thoracic wall, and intrathoracic airways: multidetector computer tomography imaging findings.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Emergent management of empyema.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Intravenous and Intracavitary Use of Contrast-Enhanced Ultrasound in the Evaluation and Management of Complicated Pediatric Pneumonia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Hepatopleural Fistula Secondary to a Persistent Liver Abscess: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Thoracic and Umbilical Endometriosis Concurrently Presenting During Secondary Subfertility Evaluation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Thoracic endometriosis: imaging perspectives in diagnosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Intraoperative pulmonary air-leak sites in catamenial pneumothorax: a retrospective 15-case surgical series.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. Thoracic Endometriosis and Catamenial Pneumothorax: Imaging Pitfalls and an Integrated Diagnostic Approach.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Catamenial Pneumothorax as an Underrecognized Manifestation of Thoracic Endometriosis: A 25-Year Single-Center Experience.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Definitive diagnosis and surgical management of pleural and diaphragmatic endometriosis: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Thoracoabdominal endometriosis mimicking pulmonary tuberculosis in a TB-endemic setting: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Endometrioma With Hemorrhagic Ascites Mimicking Ovarian Malignancy: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. Molecular Imaging Advances in Endometriosis: The Promise of Radiopharmaceuticals.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. Recurrent catamenial pneumothorax in an adolescent: A case report with review of diagnostic and therapeutic challenges.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
45. Surgical management of catamenial pneumothorax: a systematic review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
46. Inferior phrenic artery-to-pulmonary artery fistula after surgery for catamenial pneumothorax: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
47. Diaphragmatic endometriosis with hepatic herniation: case report and review of literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
48. Management of Diaphragmatic Central Tendon Plays an Important Role in the Surgical Treatment of Catamenial Pneumothorax: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
49. Balancing Catamenial Pneumothorax Management with Fertility: Insights from GnRH Agonist Use.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
50. Comments and Illustrations of the European Federation of Societies for Ultrasound in Medicine Guidelines: Benign Pleura Lesions (Benign Pleura Thickening, Lesions and Masses)-What Can Be Seen on Transthoracic Ultrasound?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
51. An Unexpected Case of Malignant Mesothelioma in a Young Woman.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
52. MRI in the Diagnosis of Endometriosis and Related Diseases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
53. Clinical features and management of thoracic endometriosis: a 20-year monocentric retrospective study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.