Soliter plazmasitom

Özet

Soliter kemik plazmasitomu, kemikte tek odaklı klonal plazma hücreli neoplazmdır; multipl miyelomdan ayrımı yalnızca BT ile yapılamaz ve tüm vücut görüntüleme ile hematolojik/kemik iliği değerlendirmesini gerektirir. BT, litik yıkımı, kortikal bütünlüğü ve özellikle vertebral lezyonda kanal/foramen uzanımını gösterir; tüm vücut evrelemesi ise başka kemik iliği veya yumuşak doku odaklarının bulunup bulunmadığını araştırır. BT mineralize kemik destrüksiyonunu iyi gösterse de erken kemik iliği infiltrasyonunu dışlayamaz; bu nedenle soliter hastalık sınıflaması tüm vücut MRG veya PET/BT bulgularıyla tamamlanır. Ek odakların atlanması soliter plazmasitom ile sistemik multipl miyelom ayrımını değiştirebilir; spinal kitlede kanal tutulumunun kaçırılması nöral basıyı gözden kaçırabilir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Kontrastsız BT’nin kemik penceresinde litik odağın trabeküler yıkımı, kortikal bütünlüğü ve eşlik eden patolojik kırık değerlendirilir. Kontrastsız BT kemik yıkımını gösterir; eşlik eden yumuşak doku veya epidural uzanımın kapsamı için MRG, gerektiğinde kontrastlı BT ek bilgi sağlar.

Kemik algoritması tanısal

Aksiyel ve multiplanar kemik rekonstrüksiyonları lezyonun vertebra korpusu, pedikül, sakrum veya kaburga korteksine uzanımını ve kanal/foramen yönündeki kemik defektini gösterir.

Önerilen pencereler: Kemik (G 1800 / M 400), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Tek baskın litik odak — medüller kemik destrüksiyonu ve çevre trabeküler yapının kaybı.
• Kortikal yanıt — plazmasitom trabeküler kemiği öncelikle tutar; korteks kısmen korunmuş ya da sklerotik olabilir.
• Kortikal destrüksiyon — kortikal kesinti ekstraosseöz uzanımla birlikte görülebilir; eşlik eden patolojik kırık ve epidural komponent ayrıca değerlendirilir.
• Ekstraosseöz yumuşak doku bileşeni — korteksi aşarak lezyonla devamlılık gösteren solid komponent.
• Vertebral arka duvar tutulumu — korpus arka korteksinde erozyon veya defekt; epidural mesafeye uzanım riski.
• Pedikül/foramen uzanımı — posterior eleman, nöral foramen ve kanal komşuluğundaki litik ya da yumuşak doku uzanımı lokal yayılımı gösterir.
• Patolojik kırık — lezyon içinden geçen kırık çizgisi, vertebral çökme veya kaburga kortikal kesintisi.
• Başka iskelet odağı — ek litik lezyon görülmesi soliter tanımını sorgulatır ve sistemik değerlendirme gerektirir.

Ölçütler ve sınıflamalar

Soliter kemik plazmasitomu için biyopsi doğrulaması

Tek kemik lezyonunda klonal plazma hücre infiltrasyonu histoloji ve immünohistokimya ile doğrulanır.

Kemik iliği tutulumu

Kemik iliğinde klonal plazma hücresi saptanmaması beklenir; <%10 klonal plazma hücresi, başka odak yoksa minimal kemik iliği tutulumlu soliter plazmasitomla uyumludur.

Sistemik görüntüleme

Tüm vücut MRG veya PET/BT’de primer lezyon dışında ek kemik ya da yumuşak doku odağı bulunmaz.

Miyelom tanımlayıcı bulgular

Plazma hücre bozukluğuna bağlanabilen CRAB tipi organ hasarı veya başka miyelom tanımlayıcı olay bulunmaz.

Plazma hücreli neoplazmın görüntüleme dağılımı

Soliter kemik plazmasitomu, monoklonal plazma hücre infiltrasyonuna bağlı tek litik kemik lezyonudur ve yumuşak doku uzanımı eşlik edebilir. Ekstramedüller plazmasitom kemikle temas etmeyen yumuşak doku kitlesidir. Ek lezyonlar ve kemik iliği bulguları multipl miyelom olasılığı açısından değerlendirilir; görüntüleme dağılımı histoloji ve hematolojik verilerle birlikte sınıflandırılır.

Normalde

Sağlam komşu korpuslardaki kortikal süreklilik ve trabeküler desen lezyonla karşılaştırma için referans alınır. Pelvis, kaburga ve diğer iskelet alanlarındaki olası ek odaklar tüm vücut evrelemesinde araştırılır. Spinal düzeyde posterior duvarı, kanalı ve nöral foramenlerle ilişkili yumuşak doku uzanımını multiplanar kesitlerde değerlendirin.

Ayırıcı tanı

Litik metastaz

özellikle yaşlı hastada tek vertebral lezyonda kemik metastazı öncelikle düşünülebilir; metastaz tek odak şeklinde görülebilir ve diğer spinal lezyonlardan görüntülemeyle ayrılması güç olabilir.

Multipl miyelom

ek litik odaklar ya da kemik iliği/ekstramedüller hastalık bulguları sistemik hastalığı düşündürür; bu nedenle tüm vücut ve kemik iliği değerlendirmesi gerekir.

Dev hücreli tümör

tipik olarak uzun kemik epifiz-metafizinde, eklem yüzüne uzanan litik lezyondur; yaş ve anatomik segment ayırıcı tanıda yardımcı olur.

Vertebral osteomiyelit/spondilodiskit

komşu son plak ve disk tutulumu, son plak erozyonu veya paravertebral/epidural inflamasyon-koleksiyon enfeksiyonu düşündürür; bu ilişki MRG’de daha iyi gösterilir.

Anevrizmal kemik kisti

ekspansil litik lezyon ve sıvı-sıvı seviyeleri oluşturabilir; seviyeler MRG’de BT’den daha iyi görülür ancak özgül değildir.

Tuzaklar

• BT'de tek odak görülmesi tüm iskeletin gerçekten tek odaklı olduğunu kanıtlamaz; erken kemik iliği hastalığı için tüm vücut MRG veya PET/BT gerekir.
• Kemik korteksi dışında görülen yumuşak doku, bağımsız kitle değil lezyondan devam eden ekstraosseöz komponent olabilir; kemik defektiyle sürekliliğini izleyin.
• Korpus arka duvarındaki küçük defekt ve epidural uzanım kemik penceresinde belirgin olsa da sinir dokusuna etkisi BT ile sınırlı değerlendirilir; nörolojik bulgu varsa MRG ile tamamlanır.
• Ek lezyonları yalnız aynı aksiyel kesitte aramak yetersizdir; omurga boyunca, pelviste ve mevcut tüm vücut serisinde odak dağılımını tarayın.

Kendini dene

1. BT’de L4 korpusunda korteksi aşan litik kitle ve epidural bileşen var; soliter kemik plazmasitomu sınıflaması öncesinde hangi değerlendirme gereklidir?

   • Ek kemik/kemik iliği odakları ve miyelom tanımlayıcı bulgular araştırılmalı
   • Arteriyel fazda kontrast tutulumu ölçülmeli
   • Kalsifikasyon miktarı hesaplanmalı
   • Disk yüksekliği ölçülmeli
   Cevabı göster

   Ek kemik/kemik iliği odakları ve miyelom tanımlayıcı bulgular araştırılmalı. Tek bir BT odağı sistemik plazma hücre hastalığını dışlamaz; tüm vücut MRG veya FDG-PET/BT ek odakları araştırır ve kemik iliği/hematolojik değerlendirme ile birlikte yorumlanır. Soliter sınıflama BT’de kontrast tutulumu, kalsifikasyon miktarı veya disk yüksekliğine dayanmaz.

2. Tek vertebra litik lezyonunda arka korteks defektiyle kanala uzanan yumuşak doku görülüyor. Nöral basıyı en iyi hangi ek inceleme değerlendirir?

   • Spinal MRG
   • Kemik sintigrafisi
   • Direkt grafi
   • Düşük doz akciğer BT
   Cevabı göster

   Spinal MRG. MRG epidural komponentin dural kese, sinir kökü ve omurilikle ilişkisini BT’den daha iyi gösterir. Sintigrafi, direkt grafi ve akciğer BT’si epidural yumuşak doku ile dural kese, sinir kökü ve omurilik ilişkisini hedefleyen MRG’nin yerini tutmaz.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 47 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 21 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. EANM guidelines on the use of [18F]FDG PET/CT in diagnosis, staging, prognostication, therapy assessment, and restaging of plasma cell disorderslink.springer.com
2. Diagnosis, treatment, and response assessment in solitary plasmacytoma: updated recommendations from a European Expert Panellink.springer.com
3. Comprehensive Updates in the Role of Imaging for Multiple Myeloma Management Based on Recent International Guidelineskjronline.org
4. Giant Cell Tumor of Bone: Review, Mimics, and New Developments in Treatmentpubs.rsna.org
5. IDSA 2015 Clinical Practice Guidelines for the Diagnosis and Treatment of Native Vertebral Osteomyelitis in Adultsidsociety.org
6. Update on aneurysmal bone cyst: pathophysiology, histology, imaging and treatmentlink.springer.com
7. IMWG Criteria for the Diagnosis of Multiple Myelomamyeloma.org
8. Imaging Findings of Spinal Metastases with Differential Diagnosis: Focusing on Solitary Spinal Lesion in Older Patientspmc.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.