Ektopik varisler

Özet

Ektopik varis terimi, özofagus ve mide dışındaki abdominal portosistemik veya portoportal venöz şantlar için kullanılır; duodenum, ince/kalın bağırsak, cerrahi stoma ve rektum çevresinde görülebilir. Portal venöz fazlı BT, varis ağını, portal/mezenterik afferent besleyiciyi ve sistemik efferent drenajı gösterebilir; endoskopinin erişimi sınırlı olan veya cerrahiyle anatomisi değişmiş bölgelerde damar yolunu haritalamaya yardımcı olur. Kanama aralıklı olabilir; inceleme sırasında aktif kanama yoksa BT'de ekstravazasyon görülmeyebilir, bu nedenle tek negatif inceleme aralıklı kanamayı dışlamaz. Ektopik varisler endoskopinin erişim alanı dışında kalabildiğinden, açıklanamayan gastrointestinal veya stoma çevresi kanamasında BT ile damar devamlılığının incelenmesi odağın tanınmasına yardımcı olabilir.

Faz ve pencere

Portal tanısal

Portal venöz fazda bağırsak duvarı, mezenter, duodenum, stoma veya rektum çevresinde kontrastlanan serpiginöz kollateralleri değerlendir; portal/mezenterik afferent damar ve sistemik efferent damar ile devamlılığını izle.

Arteriyel tanısal

Şüpheli aktif gastrointestinal kanamada arteriyel faz lümene kontrast ekstravazasyonunu ve olası arteriyel odağı gösterebilir; ektopik varislerin serpiginöz ağı ve afferent/efferent bağlantıları portal venöz fazda değerlendirilir.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50), Anjiyo (G 600 / M 150), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Duodenumun dış yüzü veya periduodenal alanda portal venöz fazda kontrastlanan kıvrımlı kollateraller; portal ya da mezenterik besleyici ile sistemik drenajı takip et.
• İnce veya kalın bağırsak duvarına komşu mezenterik kollaterallerin portal venöz bir dal ile sistemik ven arasında devamlılık göstermesi
• Cerrahi stoma çevresinde bağırsak duvarından cilt altı karın duvarı venlerine uzanan serpiginöz damar ağı
• Rektum çevresinde mezorektal veya perirektal kollateraller; portal tarafta superior rektal ven ve sistemik tarafta orta/alt rektal ven bağlantısı
• Anastomoz veya cerrahi alan çevresinde yeniden şekillenmiş kollaterallerin ameliyat anatomisiyle birlikte seyretmesi
• Aktif kanama sırasında lümene çıkan kontrast ekstravazasyonunun arteriyel fazdan venöz/geç faza boyut, attenüasyon veya dağılım değiştirmesi
• Bağırsak lümenindeki hiperdens içerik veya komşu duvar hematomu kanama odağını lokalize etmeye yardım edebilir; ektopik varis bağlantısı ya da aktif ekstravazasyon görülmeden kanamanın varis kaynaklı olduğunu tek başına kanıtlamaz.

Normalde

Normal incelemede belirgin portal-portal veya portosistemik serpiginöz varis ağı beklenmez; stoma çevresindeki yüzeyel venler, portal mezenterik besleyici ve sistemik drenajla bağlantısı gösterilmeden varis olarak adlandırılmamalıdır. Şüpheli damarları aynı düzeyde portal ven/mezenterik ven dalları ve sistemik drenaj damarlarıyla karşılaştır; duvar içindeki damarları lümen içi kontrast veya bağırsak içeriğinden ayır.

Ayırıcı tanı

Bağırsak tümörü

gastrointestinal kanamanın bir nedeni olabilir; varis ağı tanısı için ayrıca portal/mezenterik taraftan gelen ve sistemik tarafa uzanan venöz bağlantı gösterilmelidir.

Arteriyel kaynaklı aktif kanama

lümende fazlar arasında değişen kontrast birikimi oluşturabilir; varis tanısında ise portal/mezenterik venöz girişten sistemik çıkışa uzanan serpiginöz damar ağı aranır.

İnce bağırsak anjiyoektazisi

gastrointestinal kanama yapabilen bir vasküler lezyondur; ektopik varis olarak adlandırmak için ayrıca portal-portal veya portosistemik venöz şantın gösterilmesi gerekir.

Mezenterik kollateral damarlar

portal ven tıkanıklığı veya cerrahi sonrası portal-portal ya da portosistemik alternatif yollar gelişebilir; ektopik varis tanımı bu şantları kapsayabildiğinden, yerleşim ve bağlantılar açıkça tarif edilmelidir.

Hemoroidler

anal kanalın damar yastıkçıklarıyla ilişkili bir durumdur; rektal varisler ise superior rektal ven ile orta/alt rektal venöz sistemler arasındaki dilate submukozal kollateral yoldur.

Tuzaklar

• Pozitif oral kontrast, ilaçlar, metalik içerik veya yabancı cisim bağırsak lümeninde aktif kanamayı taklit edebilir; önce kontrastsız, sonra kontrastlı fazlarda odağın değişimini karşılaştır.
• Tek kontrastlı fazdaki lümen içi hiperdensite kan ürünleri veya içerik olabilir; kontrastsız görüntüde bulunmayan ve sonraki fazda büyüyen/şekil değiştiren iyotlu odağı aktif ekstravazasyon lehine değerlendir.
• Stomal varisler mezenterik portal venöz ağ ile karın duvarı sistemik venleri arasındaki bağlantıdan oluşur; bu damar yoluyla devamlılığı gösterilmeyen yüzeyel venleri stomal varis olarak adlandırma.
• Ektopik varisler aktif kanama yapmıyor olabilir ve BT'de lümene kontrast ekstravazasyonu izlenmeyebilir; bu nedenle varis ağı ile klinik kanamanın ilişkisi damar anatomisinin haritalandırılması ve hasta değerlendirmesiyle birlikte yorumlanmalıdır.

Kendini dene

1. Sirozlu ve stoma çevresinde tekrarlayan kanaması olan hastada portal fazda bağırsak duvarından epigastrik venlere uzanan serpiginöz damarlar görülüyor. En olası tanı nedir?

   • Stoma ektopik varisi
   • İnce bağırsak tümörü
   • Arteriyel anevrizma
   • Mezenterik lenfanjiyom
   Cevabı göster

   Stoma ektopik varisi. Stoma çevresindeki portal mezenterik damarlar ile karın duvarı sistemik venleri arasında uzanan serpiginöz şant ektopik stomal varisle uyumludur. Diğer seçenekler bu portal-sistemik venöz bağlantı örüntüsünü göstermez.

2. Portal hipertansiyonlu hastada duodenal varis komşuluğunda lümene yayılan kontrast birikimi arteriyel fazdan portal faza büyüyor. Bu bulgu neyi gösterir?

   • Aktif gastrointestinal kanama
   • Portal kavernom
   • Duodenal divertikül
   • İntramural hematom
   Cevabı göster

   Aktif gastrointestinal kanama. Arteriyel fazda lümene çıkan ve venöz/geç fazda büyüyen veya dağılım değiştiren kontrast ekstravazasyonu aktif gastrointestinal kanamayı gösterir. Diğer seçenekler bu fazlar arasında büyüyen damar dışı lümen kontrastını tanımlamaz.

İlgili konular

• Spontan portosistemik şantlar

Kaynaklar

Bu sayfadaki 37 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 26 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-09).

1. Interventional Radiology for Bleeding Ectopic Varices: Individualized Approach Based on Vascular Anatomypubs.rsna.org
2. Spectrum of hepatofugal collateral pathways in portal hypertension: an illustrated radiological reviewlink.springer.com
3. The Role of Imaging for GI Bleeding: ACG and SAR Consensus Recommendationspubs.rsna.org
4. A primer on the imaging approach to acute gastrointestinal bleedinglink.springer.com
5. Gastrointestinal Bleeding at CT Angiography and CT Enterography: Imaging Atlas and Glossary of Termspubs.rsna.org
6. Venous Anatomy and Collateral Pathways of the Pelvis: An Angiographic Reviewpubs.rsna.org
7. Management of rectal varices in portal hypertensionpmc.ncbi.nlm.nih.gov
8. Narrative review of the current management of ectopic varices: an updatepmc.ncbi.nlm.nih.gov
9. Endoscopic ultrasound in the management of complications related to cirrhosis- recent evidencepmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. The Role of the Transjugular Intrahepatic Porto-Systemic Shunt in an Emergency Settingpmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. Pitfalls in histoacryl glue injection therapy for oesophageal, gastric and ectopic varices: A reviewpmc.ncbi.nlm.nih.gov
12. Transjugular intrahepatic portosystemic shunt in cirrhosis: An exhaustive critical updatepmc.ncbi.nlm.nih.gov
13. Portal hypertensive enteropathy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Protein C deficiency related obscure gastrointestinal bleeding treated by enteroscopy and anticoagulant therapy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Interventional Radiology for Bleeding Ectopic Varices: Individualized Approach Based on Vascular Anatomy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Omphalic Bleed.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Collaterals in portal hypertension: anatomy and clinical relevance.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Isolated non-hemorrhagic cecal varices.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Recurrent and troublesome variceal bleeding from parastomal caput medusae.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Multifocal gastrointestinal varices: a rare manifestation of immunoglobulin G4-related disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Transcatheter embolotherapy with N-butyl cyanoacrylate for ectopic varices.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Image-guided intervention in management of complications of portal hypertension: more than TIPS for success.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. An Unusual Case of Hematochezia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Balloon-occluded retrograde transvenous obliteration of colonic varices: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Isolated ectopic jejunal varices in a patient with extrahepatic portal vein obstruction - A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Jejunal varices with extra hepatic portal vein obstruction: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Recurrent Peristomal Variceal Hemorrhage Secondary to Portal Hypertension: A Diagnostic Pitfall in Metastatic Rectal Cancer.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Radiologic Interventions for Gastrointestinal Bleeding.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Laparoscopic Cholecystectomy for Ruptured Gallbladder Varices Diagnosed by Preoperative Endoscopic Ultrasonography: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Understanding Portosystemic Collateral Anatomy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Caution for living donor liver transplantation with congenital portosystemic shunt: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. A Comprehensive Review of Portosystemic Collaterals in Cirrhosis: Historical Aspects, Anatomy, and Classifications.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Long-term outcome of percutaneous transhepatic venous embolization for ectopic peristomal variceal bleeding: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Narrative review of the current management of ectopic varices: an update.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Bleeding Stomal Varices and Vascular Interventional Radiology Management: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.