Progresif multifokal lökoensefalopati (BT görünümü)

Özet

PML, bağışıklığı baskılanmış kişilerde latent JC virüsünün yeniden etkinleşip oligodendrositleri enfekte etmesiyle gelişen demiyelinizan merkezi sinir sistemi hastalığıdır. BT’de belirgin lezyonlar beyaz cevherde hipodensite olarak görülebilir; küçük veya erken odakları dışlamada BT yetersiz kalabilir ve MR daha duyarlıdır. Tipik BT görünümünde birleşme eğilimli beyaz cevher hipodensiteleri ve lezyon hacmine göre az kitle etkisi vardır; kontrastlanma çoğunlukla görülmez; PML-IRIS’te özellikle MR’da kontrastlanma, ileri olgularda ise belirgin kitle etkisi gelişebilir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Kontrastsız BT’de bir veya birden çok, sıklıkla asimetrik ve birleşme eğilimli beyaz cevher hipodensitesi görülebilir; kitle etkisi çoğunlukla lezyon hacmine göre azdır. Subkortikal U-liflerinin tutulumu PML’yi destekler, ancak bu sınır BT’den çok MR’da değerlendirilir. Kontrastsız BT’de PML lezyonları görülebilir; tipik görünümde kontrastlanma beklenmez ve yokluğu tanıyı tek başına dışlamaz.

Önerilen pencereler: Beyin (G 80 / M 40), İnme (G 40 / M 40).

BT bulguları

• Asimetrik beyaz cevher hipodensitesi — subkortikal veya derin beyaz cevher odakları bir tarafta daha belirgin olabilir.
• U-lifi tutulumu — PML sıklıkla subkortikal U-liflerini tutar; bu sınır BT’den çok MR’da değerlendirilir.
• Beyaz cevher ağırlıklı tutulum — PML öncelikle beyaz cevheri etkiler, ancak talamus gibi derin gri cevher yapıları da tutulabilir.
• Lezyon sınırının örüntüsü — BT’de birleşme eğilimli periferik-subkortikal hipodens alanlar görülebilir; MR’da kortekse bakan kenar keskin, derin beyaz cevher kenarı belirsiz olabilir.
• Kitle etkisinin görece azlığı — tipik PML’de yaygın hipodensiteye karşın kitle etkisi sınırlıdır; PML-IRIS’te belirgin bası gelişebilir.
• Multifokal dağılım — başlangıç görüntülemesinde olguların çoğunda birden çok odak bulunur; tek odaklı PML de görülebilir.
• Kontrastlanmanın tipik olarak olmaması — BT’de PML lezyonları genellikle kontrastlanmaz; kontrastlanma, özellikle PML-IRIS’te MR’da görülebilir.

Normalde

Normal aksiyel BT’de iki hemisfer simetrik görünür, gri-beyaz cevher ayrımı korunur ve sulkuslar ile ventriküller olağan konum ve genişliktedir. İki hemisferi aynı seviyede karşılaştırırken subkortikal beyaz cevherde asimetrik hipodensiteyi, kortekse komşu U-lifi tutulumunu ve lezyon hacmine göre beklenenden az sulkal basıyı arayın.

Ayırıcı tanı

Akut iskemik enfarkt

vasküler sulama alanına uyan hipodensite enfarktı destekler; PML lezyonları çoğunlukla arter alanlarını izlemez.

Vazojenik ödem

tümör çevresinde beyaz cevher ağırlıklı hipodens ödem görülebilir; eşlik eden kitlesel lezyon ayrımda yardımcıdır.

Toksik-metabolik lökoensefalopati

birçok alt tipte iki taraflı simetrik beyaz cevher tutulumu görülür; dağılım etkene göre değişir.

Osmotik demiyelinizasyon sendromu (ODS)

tipik örüntü santral pontin bölgede simetrik tutulumu içerir; klinik bağlam ve MR bulguları ayırıcı tanıda yardımcıdır.

Yüksek dereceli gliom

çoğunlukla belirgin kontrastlanma, çevresel ödem ve kitle etkisi gösterir; düşük dereceli gliomlarla MR görünümü örtüşebilir.

Tuzaklar

• Küçük veya erken PML odakları BT’de seçilemeyebilir; normal BT PML’yi dışlamaz ve MR lezyonları değerlendirmede daha duyarlıdır.
• Geniş hipodens alanı hemen enfarkt saymayın; PML lezyonları arter sulama alanına uymayabilir ve tipik olarak az kitle etkisi oluşturur.
• Kontrastlanma bulunmamasını dışlama ölçütü yapmayın; tipik lezyonlar kontrastlanmaz, PML-IRIS’te, özellikle MR’da kontrastlanma ve ileri olgularda kitle etkisi gelişebilir.

Kendini dene

1. İmmünsüprese hastada günler-haftalar içinde ilerleyen defisit, arter alanına uymayan korteks altı asimetrik hipodens odaklar ve lezyon hacmine göre az bası var. En olası tanı nedir?

   • PML
   • Akut enfarkt
   • Glioblastom
   • ODS
   Cevabı göster

   PML. Asimetrik, multifokal olabilen beyaz cevher tutulumu ve az kitle etkisi PML’yi destekler. Enfarkt genellikle vasküler alana uyar; yüksek dereceli gliomda kontrastlanma, çevresel ödem ve kitle etkisi daha tipiktir; osmotik demiyelinizasyon sendromunda çoğunlukla santral ponsu simetrik tutar.

2. PML şüphesinde kontrastsız BT olağan; fokal defisit ilerliyor. En doğru görüntüleme yorumu hangisidir?

   • PML dışlanmıştır
   • MR daha duyarlıdır
   • Kontrastlı BT şarttır
   • Bulgu kalsifikasyondur
   Cevabı göster

   MR daha duyarlıdır. PML şüphesinde normal BT tanıyı dışlamaz; erken veya küçük lezyonları göstermede MR daha duyarlıdır. Tipik PML lezyonları BT’de genellikle kontrastlanmaz; soruda kalsifikasyon bulgusu tarif edilmemiştir.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 37 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 32 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Progressive multifocal leukoencephalopathy — a diagnostic guide for the clinical neurologistfrontiersin.org
2. Progressive Multifocal Leukoencephalopathy/JC Virus Infection: Adult and Adolescent Opportunistic Infections Guidelinesclinicalinfo.hiv.gov
3. White Matter Diseases with Radiologic-Pathologic Correlationpubs.rsna.org
4. Imaging Patterns of Toxic and Metabolic Brain Disorderspubs.rsna.org
5. Progressive Multifocal Leukoencephalopathy (PML)merckmanuals.com
6. Brain Imagingsaem.org
7. PML diagnostic criteria: consensus statement from the AAN Neuroinfectious Disease Sectionpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
8. Neuroimaging of Natalizumab Complications in Multiple Sclerosis: PML and Other Associated Entitiesonlinelibrary.wiley.com
9. Imaging manifestations of progressive multifocal leukoencephalopathypubmed.ncbi.nlm.nih.gov
10. Progressive multifocal leukoencephalopathy — a diagnostic guide for the clinical neurologistpmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. How to Read a Trauma CT Brain: EDH, SDH, SAH, ICH and Skull Fracturesatmedstu.sinethhospitals.com

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.