Parsiyel veya boş sella varyantı

Özet

Boş sella (empty sella), sella turcica içindeki BOS’un hipofiz bezini sellar tabana doğru basık göstermesiyle oluşan radyolojik görünümdür; çoğu kişide rastlantısal olabilir. Kontrastsız beyin BT’de sellar BOS dansitesi ve basık bez seçilebilir, ancak ince kesit ve yumuşak doku çözünürlüğü sınırlı olduğundan küçük adenom veya kist her zaman güvenle dışlanamaz. Sellar BOS doluluğu ve basık bez görünümü boş sella lehinedir; boş sella görünümü tek başına intrakraniyal basınç bozukluğu veya endokrin hastalık tanısı koydurmaz. Boş sella görünümü tek başına kitle varlığını göstermez; buna karşılık aksiyel BT küçük sellar kistik veya solid lezyonları güvenle dışlamayabilir.

Okuma sırası

1. Sella turcica. Sagittal orta hat kesitinde sfenoid kemik içindeki hipofiz fossasını bulun; dorsum sellae ile tuberculum sellae arasında kalan alanın ne kadarının yumuşak doku yerine BOS dansitesinde olduğunu inceleyin.
2. Hipofiz bezi. Sellar tabana yaslanan hipofiz dokusunu takip edin; bezin üst konturunun konkavlaşıp konkavlaşmadığını ve orta hatta kalan bez dokusunu seçip seçemediğinizi not edin.
3. Dorsum sellae ve klivus. Arka sellar duvar ve klivus korteksini kesit boyunca izleyin; belirgin kemik yeniden şekillenmesi, destrüksiyon veya sellar dışına uzanan doku varsa varyant yorumunu yeniden ele alın.
4. Hipofiz infundibulumu. Koronal reformata erişilebiliyorsa infundibulumun BOS dolu boşluktan sellar tabana doğru izlenip izlenmediğini kontrol edin; rutin tek aksiyel görüntü hipofiz sapı lezyonunu dışlamak için yeterli değildir.
5. Suprasellar sisterna ve optik kiazma. Son olarak optik kiazma komşuluğunu ve suprasellar sisternayı gözden geçirin; yukarı uzanan kitle, sisternal bası veya eşlik eden kafa içi basınç işaretleri varsa rapor bağlamına ekleyin.

Faz ve pencere

Kontrastsız

Sella içinde BOS’a benzer düşük dansite ve tabana basık ince hipofiz dokusu aranır; belirgin solid sellar kitle bulunmaması da görünümü destekler. Standart kontrastsız BT parsiyel boş görünümü fark ettirebilir ancak küçük sellar lezyonların karakterizasyonu ve infundibulumun seçilmesi sınırlıdır; tanı kesinleştirme için bu görüntü tek başına yeterli olmayabilir.

Önerilen pencereler: Beyin (G 80 / M 40), Kemik (G 1800 / M 400).

BT bulguları

• Sellar BOS dansitesi — hipofiz fossasının bir bölümü düşük dansiteli BOS ile dolu görünür.
• Basık hipofiz bezi — ince bez sellar tabana yayılır; üst kontur konkav veya düzleşmiş olabilir.
• BOS yoğunluğundaki sellar boşluk ve tabana basık hipofiz dokusu boş sella görünümünü destekler; rutin aksiyel BT küçük solid veya kistik sellar lezyonları her zaman ayıramaz.
• Sellar kemik konturu normal olabilir veya kronik BOS basıncıyla genişleyip yeniden şekillenebilir; belirgin destrüktif değişiklik ek bir sellar ya da kemik sürecini düşündürmelidir.
• İnfundibulumun sellar boşluğa uzanması — ince kesit koronal kontrastlı BT’de izlenebilen hipofiz sapı, BOS dolu sellayı tanımada yardımcı olabilir; rutin aksiyel BT’de güvenle seçilemeyebilir.
• Tek başına tanısal olmayan görünüm — boş sella bazı hastalarda tesadüfidir, bazılarında artmış intrakraniyal basınç veya sekonder sellar süreç sonrası görülebilir.

Ölçütler ve sınıflamalar

Parsiyel boş sella

Sellar boşluğun bir bölümü BOS ile dolar; hipofiz dokusunun bir kısmı seçilebilir.

Tam boş sella

Sellar boşluk BOS ile daha yaygın doludur ve hipofiz bezi belirgin basık veya incelmiş görünür.

Normalde

Normal sellada hipofiz bezi sfenoid kemik içindeki sella turcica fossasında yer alır; boş sellada ise BOS doluluğu bez profilini basık gösterir. Aynı düzeyde sellar taban, dorsum sellae ve klivus korteksini izleyin; bez konturunu iki yan kavernöz sinüslerle ve suprasellar sisterna ile kıyaslayarak basılma olup olmadığını belirleyin.

Ayırıcı tanı

Hipofiz makroadenomu

sella içinde solid yumuşak doku kitlesi oluşturabilir; kontrastsız BT yumuşak doku bileşenini ve komşuluklarını MRG kadar güvenilir karakterize edemez.

Rathke yarığı kisti

sellar veya suprasellar kistik lezyon oluşturur; standart kontrastsız BT'de boş sella ile ayrımı zor olabilir ve MRG kistik yapıyı daha iyi karakterize eder.

Araknoid kist veya sellar BOS herniasyonu

sella içinde BOS dansitesi yapar; ince kesit koronal görüntüde bezin ve infundibulumun konumu ayrımda yardımcıdır.

Hipofiz apopleksisi

kanama veya infarkt içeren akut sellar kitle oluşturabilir; kontrastsız BT'de kanamalı bileşen hiperdens olabilir, ancak iskemi veya nekroz her zaman görünmez.

Sekonder boş sella

önceki cerrahi, radyoterapi, travma, tümör gerilemesi veya hipofiz hasarı öyküsü basit primer varyanttan ayrılmasını sağlar.

Tuzaklar

• Standart kalın kesitli aksiyel BT’de parsiyel boş sella ile küçük kistik lezyonun dansitesi örtüşebilir; hipofiz bezini güvenle seçememek lezyon yokluğu anlamına gelmez.
• Sellanın BOS ile dolu görünmesi idiopatik intrakraniyal hipertansiyonu tek başına kanıtlamaz; göz küresi, optik sinir kılıfı ve venöz sinüs bulguları da bu incelemenin kapsamına göre yorumlanır.
• Tek kalın aksiyel kontrastsız BT kesiti hipofiz bezinin kalan ince dokusunu güvenilir ölçmek için uygun olmayabilir; bezin net seçilememesi küçük sellar lezyonu dışlamaz.
• Belirgin kemik genişlemesi veya erozyon varsa bunu sıradan varyant kabul etmeyin; altta yatan sellar kitle ya da geçirilmiş süreç araştırılmalıdır.

Kendini dene

1. İnce kesitli koronal kontrastlı BT'de sellar boşluk BOS dansitesinde, hipofiz bezi tabana basık ve infundibulum bu boşluk içinde orta hatta izleniyor. En uygun yorum hangisidir?

   • Boş sella görünümü
   • Hipofiz makroadenomu
   • Rathke yarığı kisti
   • Hipofiz apopleksisi
   Cevabı göster

   Boş sella görünümü. Normal infundibulumun BOS dolu sella içinde orta hatta izlenmesi boş sella lehine infundibulum işaretidir; sella içindeki kistik veya solid yapı sapı itebilir ya da görünmesini engelleyebilir. Rutin aksiyel BT’de bu ince işaret seçilemeyebilir.

2. Kontrastsız BT'de boş sella görünümü saptandı. Görüntüden hangi sonuç tek başına çıkarılamaz?

   • Artmış intrakraniyal basınç kesin tanısı
   • Sellada BOS dansitesi
   • Hipofiz bezinde basıklık
   • Sellar kemik sınırının görünümü
   Cevabı göster

   Artmış intrakraniyal basınç kesin tanısı. Boş sella artmış intrakraniyal basınçla ilişkili olabilir ancak tek başına tanı koydurmaz. Diğer seçenekler doğrudan görüntüde değerlendirilebilen anatomik özelliklerdir.

İlgili konular

• Hipofiz makroadenomu ve sellar kitle
• Rathke yarığı kisti

Kaynaklar

Bu sayfadaki 41 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 16 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Empty sella syndrome: an updatepubmed.ncbi.nlm.nih.gov
2. Recognizing the Empty Sella by CT: The Infundibulum Signajnr.org
3. DIAGNOSIS OF ENDOCRINE DISEASE: Primary empty sella: a comprehensive reviewpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. Idiopathic intracranial hypertension: Imaging and clinical fundamentalspmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. Pituitary incidentaloma: a Pituitary Society international consensus guideline statementnature.com
6. Imaging of the Pituitary Glandncbi.nlm.nih.gov
7. Pituitary Apoplexyncbi.nlm.nih.gov
8. Primary Empty Sella Syndrome and the Prevalence of Hormonal Dysregulationpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
9. Recognizing the Empty Sella by CT: The Infundibulum Signpmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. The Normal and Pathologic Anatomy of the Sella Turcica as Revealed at Necropsypubs.rsna.org
11. Brain imagingmsrads.web.unc.edu
12. Asymptomatic Empty Sella: A Literature Review and Suggestions for Evaluation in Clinical Practicepmc.ncbi.nlm.nih.gov
13. A Comprehensive Review of Empty Sella and Empty Sella Syndromesciencedirect.com
14. Empty Sellancbi.nlm.nih.gov
15. Diseases of the Sella Turcica and Parasellar Regionncbi.nlm.nih.gov
16. Anatomy, Head and Neck, Subarachnoid Spacencbi.nlm.nih.gov
17. Anatomical features of sella turcica with comprehensive literature reviewscielo.br
18. Neoplasms and tumor-like lesions of the sellar regionpmc.ncbi.nlm.nih.gov
19. Pituitary apoplexy: an update on clinical and imaging featurespmc.ncbi.nlm.nih.gov
20. Clinical and imaging features of pituitary apoplexy and role of imaging in differentiation of clinical mimicspmc.ncbi.nlm.nih.gov
21. Idiopathic intracranial hypertension: Imaging and clinical fundamentalswjgnet.com

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.