Serebral toksoplazmoz

Özet

Serebral toksoplazmoz, en çok ileri hücresel immün yetmezlikte görülen ve fokal nörolojik bulgu, nöbet ya da bilinç değişikliğiyle başvurabilen nekrotizan ensefalittir. Kontrastsız BT hızlıca çoklu odakları, ödemi, kitle etkisini ve kanama olasılığını gösterir; kontrastlı BT’de halka veya nodüler tutulum belirginleşebilir. Bazal ganglion, talamus ve gri-beyaz cevher bileşkesi dağılımı olasılığı artırır, ancak primer CNS lenfoması ve diğer enfeksiyonlarla belirgin görüntü örtüşmesi vardır. Tanının atlanması ödem ve herniasyon riskini gözden kaçırabilir; tek bir BT işaretini kesin etken tanısı saymak da yanlış sınıflamaya yol açar.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Bazal ganglion, talamus, derin beyaz cevher ve kortikomedüller bileşkede izo/hipodens ya da heterojen odaklar; çevresel hipodens ödem, ventrikül basısı ve orta hat kayması aranır. Kontrastsız BT odak sayısı ve kitle etkisini gösterir; halka tutulumu için yeterli değildir.

Kontrastlı tanısal

Kontrastlı BT’de çoklu odaklarda halka veya nodüler boyanma görülebilir; eksantrik hedef işareti de tarif edilmiştir ancak olguların azınlığında görülür. Bu paternler toksoplazmozu destekler, tek başına kesin tanı koydurmaz.

Önerilen pencereler: Beyin (G 80 / M 40).

BT bulguları

• Çoklu intraaksiyel odaklar tipiktir; olguların %30-40'ında (BT) ve %15'inde (MR) tek lezyon görülebilir. Lezyonlar bazal ganglion, frontal ve pariyetal lozlarda sıklıkla izlenir.
• Bazal ganglion ve talamus tutulumu — derin gri cevher odakları sık dağılım alanıdır; karşı taraf ve komşu internal kapsül ayrıca incelenir.
• Kortikomedüller bileşke odakları — hemisferik gri-beyaz cevher sınırındaki lezyonlar metastazla da örtüşebilen bir dağılım oluşturur.
• Halka veya nodüler kontrastlanma — kontrastlı incelemede nekrotik odağın çevresinde görülebilir; merkezi kontrastlanmayan hipodens alan eşlik edebilir.
• Eksantrik hedef görünümü — çevresel halkanın iç kenarındaki küçük asimetrik nodül kontrastlı BT’de görülebilir; yararlı olsa da duyarlılığı sınırlı bir ipucudur.
• Vazojenik ödem — lezyon çevresinde beyaz cevher hipodensitesi, sulkus silinmesi ve komşu ventrikül basısı yapabilir.
• Kanama — aktif toksoplazmozda nadir görülen bir bulgudur; BT'de hiperdens odaklar kanamayı düşündürebilir ancak bu durum toksoplazmozun tipik özellikleri arasında yer almaz.

Normalde

Normal bazal ganglion ve talamus dansitesi iki tarafta simetriktir; lentiform çekirdekler, kaudat başları ve talamuslar çevre beyaz cevherden düzenli sınırlarla ayrılır. Kortikomedüller bileşkede fokal hipodens ödem, halka oluşturan kitle veya ventrikül basısı bulunmaz; aynı seviyede iki hemisferin sulkus ve ventrikül açıklığını karşılaştırın.

Ayırıcı tanı

Primer CNS lenfoması

periventriküler veya derin gri cevherde tek, solid ve yoğun kontrastlanan kitle daha olasıdır; immün yetmezlikte nekroz ve halka tutulumu toksoplazmozla örtüşebilir.

Beyin metastazı

gri-beyaz bileşkede çoklu halka tutan odaklar ve ödem yapabilir; bilinen primer malignite ve lezyonların farklı boyutları ayrımda yardımcı olur.

Tüberkülom

tek veya çoklu, bazen düzensiz kontrastlanan granülomdur; eşlik eden bazal meningeal tutulum tüberküloz lehine bağlam sağlar.

Piyojenik apse

halka tutan nekrotik odak oluşturabilir; difüzyon ağırlıklı görüntülemede halka paterni gösterebilir.

Nörosistiserkoz

kist içinde eksantrik skoleks veya evreye göre kistik/kalsifiye odaklar toksoplazmozdan farklı bir morfoloji verir.

Tuzaklar

• Eksantrik hedef işareti destekleyicidir, ancak görünmemesi toksoplazmozu dışlamaz ve görülmesi lenfomayı mutlak olarak elemez.
• Kontrastsız BT’de yalnız hipodens odak ve ödem görülmesi enfeksiyon türünü belirlemez; kitle sayısı ve dağılımı tanısal bağlamın parçasıdır.
• Bazal ganglion dağılımını tüm derin gri cevher odaklarıyla özdeşleştirmeyin; lenfoma ve tüberkülom da aynı bölgeleri tutabilir.
• Çok sayıda lezyonda her odağın aynı görünmesi gerekmez; kontrastlanmayan ya da kanamalı bir odak var diye diğer lezyonları dışlamayın.

Kendini dene

1. İleri immün baskılanması olan hastada derin gri cevherde çoklu halka kontrastlanan nekrotik odaklar ve çevresel ödem görülüyor. En olası tanı hangisidir?

   • Serebral toksoplazmoz
   • Primer CNS lenfoması
   • Nörosistiserkoz
   • Glioblastom
   Cevabı göster

   Serebral toksoplazmoz. Çoklu derin gri cevher odakları ve immün baskılanma serebral toksoplazmozu destekler. Lenfoma sıklıkla daha solid/periventriküler olabilir; ancak BT bulguları örtüşür ve kesin ayrım sağlamaz. Diğer seçenekler bu dağılımı daha az tipik açıklar.

2. Kontrastlı BT'de halka odağın iç kenarında küçük asimetrik nodüler tutulum görülüyor. Bu görünüm nasıl adlandırılır?

   • Eksantrik hedef işareti
   • Girdap işareti
   • Hedef damar işareti
   • Kalsifiye skoleks
   Cevabı göster

   Eksantrik hedef işareti. Halka iç kenarındaki eksantrik nodül eksantrik hedef işaretidir ve toksoplazmozu destekleyebilir. Bu bulgu bütün olgularda bulunmaz ve tek başına kesin tanı koydurmaz; diğer seçenekler bu BT morfolojisini adlandırmaz.

İlgili konular

• Primer santral sinir sistemi lenfoması
• İntrakraniyal tüberkülom
• Beyin metastazı

Kaynaklar

Bu sayfadaki 42 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 2 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. HIV-Related Cerebral Toxoplasmosis Revisited: Current Concepts and Controversies of an Old Diseasepmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Different facets of intracranial central nervous system lymphoma and its imaging mimicspmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. The etiology of ring lesions on diffusion-weighted imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. Primary CNS lymphoma in HIV infection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
5. Evaluation of imaging methods in cerebral toxoplasmosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
6. Imaging in Differentiating Cerebral Toxoplasmosis and Primary CNS Lymphoma With Special Focus on FDG PET/CT.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
7. Migraine associated with patent foramen ovale may be caused by reactivation of cerebral toxoplasmosis triggered by arterial blood oxygen desaturation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
8. New-onset focal seizure as a presenting feature of HIV infection: a case report and mini review to the challenge in resource-limited settings.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
9. The role of neuroimaging in the diagnosis of cerebral toxoplasmosis: a systematic review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
10. Cerebral toxoplasmosis with multiple hemorrhage lesions in an HIV infected patient: A case report and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. Fulminant and Diffuse Cerebral Toxoplasmosis as the First Manifestation of HIV Infection: A Case Presentation and Review of the Literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. Advances in Imaging-based Diagnosis and Treatment Strategies for AIDSRelated Cerebral Toxoplasmosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Neuroimaging in the diagnosis and treatment of cerebral toxoplasmosis in children with severe β-thalassemia after allo-HSCT.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Cerebral Toxoplasmosis in Systemic Lupus Erythematosus.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Hemiballistic movements in a newly HIV patient.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Central nervous system infections in immunocompromised patients.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Headache Attributed to Infection: A Clinical and Pathophysiological Overview.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Clinical Profiles and Outcomes of Adult Patients With Central Nervous System Infections: A Descriptive Cross-Sectional Study at a Single Private Tertiary Hospital in Quezon City, Philippines.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. The Neuroinfectious diseases profile in a specialist neurology centre in South Africa.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Spectrum of Neuroimaging Findings in CNS Lymphoproliferative Disorders.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Cerebral toxoplasmosis: Parasitology, diagnosis, treatment, and prevention - a narrative review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Multiple Opportunistic Infections as the Initial Presentation of Human Immunodeficiency Virus (HIV)/Acquired Immunodeficiency Syndrome (AIDS) in an Ecuadorian Immigrant.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Neurological Infections in HIV: A Case-Based Review for Clinicians.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Multiplanar MRI approach to the differential diagnosis of central nervous system tumors and tumor-like lesions in patients with HIV: what radiologists need to know.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Radiological and FDG-PET imaging features of Epstein-Barr virus-positive primary central nervous system lymphomas.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Massive Intracranial Lesion in an AIDS Patient: Diagnostic Challenge Between Brain Tumor and Toxoplasmic Encephalitis Resolved by Empirical Therapy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Central Nervous System Fungal Infections in Pakistan: A Narrative Review and Descriptive Synthesis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Deep venous sinus thrombosis with right thalamic infarction in a young patient after COVID-19 vaccination.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. The Occurrence of Acute Disseminated Encephalomyelitis in SARS-CoV-2 Infection/Vaccination: Our Experience and a Systematic Review of the Literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Guideline of the German Society of Neurology (DGN): "diagnosis and therapy of HIV-1-associated neurological disorders".pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Numerous Asymptomatic Brain Tuberculomas Complicated by Fatal Tuberculous Meningitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. The Unusual Suspect: Artery of Percheron Occlusion in a Young Healthy Patient.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Brain structural and MRI phenotypes in intracranial cryptococcosis: a comparative study based on HIV status.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Neuroimaging in inborn errors of immunity: More than infections.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. CNS involvement by EBV-positive extranodal T-cell lymphoma harboring STAT3 Y640F mutation following allogeneic hematopoietic stem cell transplantation: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Central Nervous System Tuberculoma in Qatar: Clinical, Radiological, and Pathological Insights From a Rare Case With Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Encephalitis in Patients with COVID-19: A Systematic Evidence-Based Analysis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. Incidental Calcifications of Carotid and Vertebral Arteries: Frequency and Associations in Pediatric Population.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Movement Disorders in Neurocysticercosis: A Systematic Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. A double threat: CNS toxoplasmosis and CMV encephalitis in a heart transplant recipientpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Diagnostic Challenges and Treatment of Concurrent Toxoplasmosis and Disseminated Cryptococcus in an Immunocompromised Patient.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Solitary Cerebellar Toxoplasmosis as the First Presentation of HIV Infection: A Case Report and Review of Literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. Occurrence of autochthonous neurocysticercosis in Germany: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. Disseminated <i>Nocardia farcinica</i> with multiple cerebral abscesses in a patient receiving induction immunosuppression for autoimmune hepatitis: case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
45. Brain Abscess Likely Secondary to Infective Endocarditis Mimicking High-Grade Glioma in a Patient with Pyelonephritis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
46. PCR-Confirmed Convexity Subarachnoid Neurocysticercosis with Negative Serology: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
47. Neurocysticercosis mimicking eclampsia in a pregnant woman with a history of preeclampsia: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
48. Overcoming Cognitive Bias: A Case of Disseminated Neurocysticercosis in a Muslim Woman With Remote Pork Consumption.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
49. Clinical courses and outcomes of cerebral toxoplasmosis in HIV-positive patients in Shiraz, Southern Iran: a retrospective study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
50. A Case of Toxoplasmic Encephalitis in an HIV-Negative Patient With Multiple Cerebral Infarction-Like Findings in the Early Stages.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
51. Concurrent postpartum cerebral venous thrombosis and acute toxoplasmosis-debut of a unique clinical convergence: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
52. Pilocytic astrocytoma: A rare case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
53. Mapping Fetal Brain Development of 10 Weeks' Gestational Age with 9.4T Postmortem MRI and Histologic Sections.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
54. Structural neuroimaging markers of normal pressure hydrocephalus versus Alzheimer's dementia and Parkinson's disease, and hydrocephalus versus atrophy in chronic TBI-a narrative review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
55. Diagnostic challenges in an adult patient with Fanconi Anemia: Neuroinflammatory Syndrome (FANS) intertwined with infectious processes.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.