Tükürük bezi apsesi

Özet

Tükürük bezi apsesi, akut bakteriyel sialadenit sırasında bez içinde gelişebilen sınırlı bir koleksiyondur; parotis veya submandibular bez tutulabilir. IV kontrastlı boyun BT apse lehine halka biçimli kontrastlanmayı gösterir ve koleksiyonun bez dışına, ağız tabanına ya da derin boyun boşluklarına uzanımını değerlendirmeye yardımcı olur. BT ayrıca eşlik eden taşı ve bez çevresindeki yağ dokusunda çizgilenme gibi inflamasyon bulgularını aynı incelemede gösterebilir. Apse uzanımının derin boyun boşluklarına ve mediastene ilerleyebilmesi, bu alanların ve hava yolu açıklığının BT’de değerlendirilmesini önemli kılar.

Faz ve pencere

Venöz tanısal

IV kontrastlı boyun BT’nin yumuşak doku/venöz ediniminde büyümüş ve kontrastlanan bez dokusu, çevre ödemi ve apse lehine halka biçimli kontrastlanan lezyon aranır.

Kontrastsız

Kontrastsız BT’de kalkül ve kanal genişlemesi görülebilir; apse odağını çevre yumuşak dokudan ayırmak için kontrastlı inceleme daha bilgilendiricidir.

Önerilen pencereler: Yumuşak doku (G 400 / M 40), Kemik (G 1800 / M 400).

BT bulguları

• Parotis veya submandibular bez içindeki sınırlı sıvı koleksiyonu, klinik ve çevre bulgularıyla birlikte apse odağını düşündürür.
• Koleksiyon çevresindeki halka biçimli kontrastlanma ve çevre yumuşak doku ödemi apse lehine bulgulardır.
• Akut sialadenitte etkilenen bez büyüyebilir, kontrastlanması artabilir ve bez içinde/çevresinde ödem görülebilir.
• Bez çevresindeki yağ dokusunda çizgilenme, platysma kalınlaşması ve derin servikal fasyada kalınlaşma inflamasyon bulguları olabilir.
• Submandibular enfeksiyonda ağız tabanını ve sublingual/submandibular boşlukları; bez dışına uzanan apsede komşu derin boyun boşluklarını değerlendir.
• Wharton veya Stensen kanalındaki kalkül ve kanal genişlemesi eşlik eden obstrüksiyon bulguları olabilir.

Normalde

Karşı parotis ve submandibular bez, büyüme, kontrastlanma ve çevre ödemi açısından kıyaslama için referans alınır. Parotis ve submandibular bez çevresindeki yağ planları ile ağız tabanı ve komşu boşluklarda ödem veya yağ çizgilenmesi olup olmadığını karşılaştır. Kıyasta koleksiyonun bez içindeki merkezi, duvar kontrastlanması ve komşu boşluklarda plan silinmesi değerlendirilir.

Ayırıcı tanı

Nekrotik intraparotid lenf nodu

tükürük bezi apsesinin önemli taklitçilerindendir; parotis içi nodlar ve boyun nodal zinciriyle ilişkisi değerlendirilir.

Süperenfekte kist

tükürük bezi apsesinin ayırıcı tanısında yer alır; lezyonun merkez aldığı bez veya anatomik boşluk belirlenir.

Kistik tükürük bezi neoplazisi

mevcut tümörde kistik dejenerasyon veya süperenfeksiyon apseyi taklit edebilir; BT tek başına histolojik tipi belirlemez.

Basit sialadenit/flegmon

çevre yağ ve bez heterojenliği vardır, fakat sınırları belirgin çeperi kontrastlanan sıvı koleksiyonu yoktur.

Odontojenik enfeksiyon

diş kökü apeksindeki periapikal saydamlık ve komşu kortikal kemikte dehisans diş kaynaklı odağı destekleyebilir.

Tuzaklar

• Yalnız yumuşak doku kalınlaşması apseyi göstermez; kontrastlı BT apse odağını çevre dokudan ayırmaya yardımcı olur.
• Parotis içi süpüratif lenf nodları apseyi taklit edebilir; lezyonun bez içi nodal yapı ve diğer lenf nodlarıyla ilişkisini incele.
• Dental amalgam artefaktı diş çevresi yapıları örtebilir; olası odontojenik odağı ve enfeksiyon uzanımını multiplanar kesitlerde gözden geçir.

Kendini dene

1. Kontrastlı BT'de submandibular bez içinde sıvı merkezli, çevresi kontrastlanan odak ve çevre yağ çizgilenmesi var. Tanı nedir?

   • Submandibular bez apsesi
   • Kistik lenfangiom
   • Pleomorfik adenom
   • Sialadenoz
   Cevabı göster

   Submandibular bez apsesi. Bez içindeki halka biçimli kontrastlanan lezyon ve eşlik eden yumuşak doku ödemi apse oluşumunu destekler.

2. Parotis içindeki yuvarlak çeperi kontrastlanan odakla birlikte başka servikal nekrotik nodlar da görülüyor. En önemli taklitçi nedir?

   • Nekrotik lenf nodu
   • Sialolit
   • Basit sialadenoz
   • Pneumoparotit
   Cevabı göster

   Nekrotik lenf nodu. Parotis içinde lenf nodları bulunur ve bu nodların süpürasyonu bez apsesinin bilinen taklitçilerindendir.

İlgili konular

• Akut sialadenit
• Obstrüktif sialadenit
• Sialolitiazis

Kaynaklar

Bu sayfadaki 34 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 26 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Imaging in salivary gland disordersold.actaitalica.it
2. Pictorial essay: Salivary gland imagingd-nb.info
3. CT of the Neck: Image Analysis and Reporting in the Emergency Settingpubs.rsna.org
4. Parotitis - Radiology | Iowa Head and Neck Protocolsiowaprotocols.medicine.uiowa.edu
5. Technique Parameters and Anatomic Coverage: CT - Adult Head and Neck Module (Revised 5-6-2026)accreditationsupport.acr.org
6. US of Pediatric Superficial Masses of the Head and Neckpubs.rsna.org
7. Protocol CT Neck for Head and Neck Cancerrcrt.or.th
8. pubs.rsna.orgpubs.rsna.org

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.