Klinik Atölye

Tükürük ve tiroid bezleri · Patoloji · Orta öncelik

Akut sialadenit

Acute sialadenitis

Akut sialadenit: yayımlanmış olgu görüntüsü, aksiyel kesit

4 adım

Görüntü: Kramer JA, Pourmirzaie R., “Utility of Point-of-Care Ultrasound for the Rapid Evaluation of Acute Sialadenitis: A Case Report.”, 2022, Figure 5. PMC9182128 · doi:10.7759/cureus.24881 · CC BY 4.0. Değişiklik: kırpıldı, yeniden boyutlandırıldı, odak işaretleri eklendi.

Özet

Akut sialadenit, tükürük bezlerinden birini veya birkaçını etkileyen inflamasyondur; tek taraflı ağrılı ve ateşli tabloda bakteriyel süpüratif enfeksiyon, tükürük stazı veya kanal taşı düşünülebilir. Kontrastlı BT, bez parankimindeki inflamasyonu gösterirken koleksiyonu ve derin boyun boşluklarına uzanımı haritalar; taş şüphesinde kontrastsız görüntüler ek bilgi sağlar. Görüntülemenin temel katkısı yaygın bez inflamasyonunu sınırlı koleksiyondan ayırmak ve olası obstrüksiyonu göstermektir. Apse ve derin boyun yayılımının saptanması, solunum yolu etkilenimi ve enfeksiyonun derin boşluklara ilerlemesinin değerlendirilmesine yardımcı olur.

Faz ve pencere

Kontrastsız
Eşlik eden kalkül kuşkusunda kanal boyunca yüksek atenüasyonlu odak aranır; tek başına bu faz parankimal inflamasyonun yayılımını veya apse duvarı kontrastlanmasını göstermez.
Venöz tanısal
IV kontrast sonrası etkilenen bez büyümüş ve heterojen kontrastlanmıştır; çevre yağ planlarında çizgilenme ve fasya kalınlaşması, varsa sıvı yoğunluklu çevresel kontrastlanan odak görülebilir.

Önerilen pencereler: Yumuşak doku (G 400 / M 40), Kemik (G 1800 / M 400).

BT bulguları

  • Etkilenen bezde hacim artışı görülebilir; tek veya iki taraflı oluşu ve karşı tarafla farkı not edilir.
  • Parotis içinde veya submandibular bez parankiminde heterojen kontrastlanma.
  • Bez çevresi yağ dokusunda inflamatuvar çizgilenme görülebilir.
  • Stensen veya Wharton kanalında genişleme; obstrüksiyon varsa kanal içinde kalkül ya da darlık aranır.
  • Olgunlaşan apse lehine düşük atenüasyonlu merkez ve periferik kontrastlanan duvar.
  • Reaktif servikal lenf nodları eşlik edebilir; santral düşük atenüasyonlu intraparotid nod apseyi taklit edebilir.

Normalde

Normal parotis, masseter kası komşuluğundaki parotis boşluğunda ve mandibula ramusunun lateralinde yer alır; submandibular bezler mandibula açısının derininde submandibular ve sublingual boşluklara uzanır. Stensen kanalı masseter üzerinden ilerleyip ağız vestibülüne, Wharton kanalı ise ağız tabanında dil frenulumunun yanına açılır. Kıyaslamada bez hacmi ve parankim kontrastlanması ile çevre yağ planları birlikte incelenir.

Normal BT ile kıyasla

Aynı bölgenin normal bir BT incelemesini kesit kesit kaydırın; organ sınırlarını açarak anatomiyi hasta görüntüsüyle karşılaştırın.

Kaynak: TotalSegmentator v2.01 veri seti (Wasserthal ve ark., Radiology: Artificial Intelligence 2023), CC BY 4.0, vaka s0622; organ sınırları veri setinin otomatik segmentasyonundan, birleştirilerek sadeleştirildi. Görüntüler 2,5 mm kesit aralığına yeniden örneklendi.

Ayırıcı tanı

Obstrüktif sialadenit
kanal boyunca kalkül veya darlık düzeyinde proksimal kanal genişlemesi eşlik eder.
Viral parotit
çoğunlukla bilateral diffüz parotis büyümesi yapar; tek taraflı tutulum da görülebilir.
İntraparotid lenf nodu/süpüratif lenfadenit
ayrı nodal odak santral düşük atenüasyon gösterebilir ve bez içi apseyi taklit edebilir.
Ranula
çoğunlukla sublingual bezde gelişen mukus retansiyon kisti veya sublingual kanal kaynaklı ekstravazasyon psödokistidir.
Tükürük bezi tümörü
kalıcı, sınırlı bir kitle biçiminde ortaya çıkabilir; akut yaygın inflamatuvar büyümeden klinik seyir ve fokal yerleşimle ayrılır.

Tuzaklar

  • Tükürük bezi büyümesi viral, bakteriyel veya obstrüktif nedenlerde görülebilir; görüntüleme bulguları klinik senaryoyla birlikte yorumlanır.
  • Kontrastsız BT kalkül kuşkusunda yararlıdır; apseyi değerlendirmek için sıvı merkezini ve kontrastlı duvarını birlikte incele.
  • Kalkül şüphesinde kontrastsız BT serisini de incele; kalsifiye taşlar bu seride belirgin görülebilir.
  • Santral düşük atenüasyonlu intraparotid lenf nodu apseyi taklit edebilir; nod biçimini ve bez parankimiyle ilişkisini kontrol et.

Kendini dene

  1. Ateşli hastada tek taraflı parotis büyümüş, heterojen kontrastlanmış ve çevre yağ dokusu çizgilenmiştir. En olası tanı nedir?

    Cevabı göster

    Akut bakteriyel sialadenit. Tek taraflı bez büyümesi ve çevre inflamasyonu akut süpüratif enfeksiyonla uyumludur.

  2. Kontrastlı BT'de parotis içinde düşük atenüasyonlu merkez ve çevresel kontrastlanma görülüyor. Bu görünüm en çok neyi gösterir?

    Cevabı göster

    Apse. Sıvı yoğunluklu merkez ile kontrastlanan duvar, enfeksiyon içinde gelişen koleksiyonu destekler.

İlgili konular

Kaynaklar

Bu sayfadaki 35 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 22 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

  1. Imaging of sialadenitispmc.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Diagnostic work-up in obstructive and inflammatory salivary gland disordersold.actaitalica.it
  3. Review of the Major and Minor Salivary Glands, Part 1: Anatomy, Infectious, and Inflammatory Processesclinicalimagingscience.org
  4. ESR Essentials: acute infections of the head and neck—practice recommendations by the European Society of Head and Neck Radiologylink.springer.com
  5. Approach to sialadenitispmc.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.