Boyun nekrotizan fasiiti

Özet

Boyun nekrotizan fasiiti çoğunlukla odontojenik veya faringeal enfeksiyon kaynaklı, servikal fasya planları boyunca hızla yayılabilen ve ağır komplikasyonlara yol açabilen bir yumuşak doku enfeksiyonudur. İntravenöz kontrastlı boyun BT’si derin fasya planlarındaki sıvı ve gazı göstererek hastalığın yayılımını ve torasik girişe uzanımını hızla değerlendirir. Derin fasya kalınlaşması ve sıvı nekrotizan enfeksiyonu düşündürür; azalmış ya da kaybolmuş kontrastlanma nekrozu destekleyebilir, ancak bulgular tek başına özgül değildir. Gaz görülmemesi hastalığı dışlamaz; gecikmiş tanı hava yolu tutulumu, sepsis veya inen mediastinit gibi ağır sonuçlarla ilişkili olabilir.

Faz ve pencere

Venöz tanısal

İntravenöz kontrastlı, venöz fazlı boyun BT’sinde yüzeyel ve derin fasya kalınlaşması, fasya planları boyunca sıvı ve yumuşak doku gazı aranır.

Önerilen pencereler: Yumuşak doku (G 400 / M 40), Akciğer (G 1500 / M -600), Kemik (G 1800 / M 400).

BT bulguları

• Yüzeyel ve derin servikal fasya kalınlaşabilir; enfeksiyon tek bir boşlukla sınırlı kalmayıp birbiriyle bağlantılı fasya planlarına yayılabilir.
• Derin fasya boyunca uzanan sıvı ve fasya kalınlaşması nekrotizan enfeksiyonu düşündürür; bu bulgular klinik ve diğer BT bulgularıyla birlikte değerlendirilir.
• Yumuşak doku gazı subkutan dokuda, kas aralıklarında veya derin boyun boşluklarında küçük odaklar ya da çizgisel birikimler şeklinde izlenebilir.
• Subkutan yağda çizgilenme ve platizma kalınlaşması görülebilir; kas tutulumu varsa kaslarda büyüme ve düzensiz kontrastlanma eşlik edebilir.
• Kontrastlanmayan, düşük atenüasyonlu kas alanları miyonekrozu destekler; eşlik eden apse koleksiyonu periferik kontrastlanma gösterebilir.
• Enfeksiyon submandibular, çiğneme, parafaringeal veya retrofaringeal boşluklara ve karotis kılıfı boyunca yayılabilir; alt kesitlerde torasik giriş ve varsa mediastinal uzanım incelenir.
• Odontojenik kaynak kuşkusunda mandibular diş kökleri çevresindeki periapikal osteoliz ve komşu submandibular ya da çiğneme boşluklarına uzanım değerlendirilir.

Normalde

Karşılaştırmada yüzeyel selülit bulgularını (cilt ve subkutan dokuda kalınlaşma/yağ çizgilenmesi) derin fasya kalınlaşması, kas tutulumu ve kompartımanlar arası yayılımdan ayır; bunlar daha derin enfeksiyon lehine bulgulardır.

Ayırıcı tanı

Şiddetli selülit cilt ve subkutan dokuda kalınlaşma ile yağ çizgilenmesi yapabilir; derin fasya tutulumu ve birden fazla kompartımana yayılım nekrotizan enfeksiyon kuşkusunu artırır.

Derin boyun apsesinde düşük atenüasyonlu sınırlı koleksiyon ve periferik kontrastlanma öne çıkar; bu görünüm tek başına yaygın fasya nekrozu anlamına gelmez.

Apse içinde gaz bulunabilir; bu nedenle gaz görülmesi tek başına nekrotizan fasiit kanıtı değildir. Nekrotizan enfeksiyonda fasya boyunca sıvı ve birden fazla kompartımanın tutulumu yayılım açısından önemlidir.

Ludwig anjini; ağız tabanı ile sublingual, submental ve submandibular boşlukları tutan selülittir. Dilin yükselmesi veya arkaya itilmesi hava yolunu daraltabilir, ancak bu bulgular tek başına fasya nekrozunu göstermez.

Tuzaklar

• Gaz yokluğu erken nekrotizan fasiiti dışlamaz; derin fasya sıvısı, kalınlaşma veya birden fazla boşluğa yayılım varsa gazın yokluğuna dayanarak dışlama yapma.
• Tek bir sınırlı apsedeki gazı yaygın fasyal gazla karıştırma; ardışık aksiyel kesitlerde kabarcıkların hangi boşluk ve fasya boyunca ilerlediğini izle.
• Fasyada kontrastlanmanın azalmasını ya da kaybolmasını tek başına nekroz kabul etme; komşu kas ve fasyanın kontrastlanmasını, sıvı/gaz dağılımını ve diğer bulguları birlikte değerlendir.
• İnen enfeksiyonun torasik giriş veya mediastene uzanımı boyun kesitlerinin dışında kalabilir; görüntüleme kapsamı ve alt kesitlerdeki yayılım ayrıca kontrol edilir.

Kendini dene

1. Diş kaynaklı boyun şişliği olan hastada derin fasya boyunca sıvı ve dağınık gaz izleniyor. En olası tanı hangisidir?

   • Boyun nekrotizan fasiiti
   • Ludwig anjini
   • Parafaringeal apse
   • Servikal selülit
   Cevabı göster

   Boyun nekrotizan fasiiti. Derin fasya boyunca uzanan sıvı ile birden fazla kompartımanda izlenen gaz, nekrotizan enfeksiyon lehine yaygın bir dağılımdır. Sorudaki görünüm sınırlı bir koleksiyonla veya yalnızca yüzeyel ödemle açıklanamaz.

2. Kontrastlı BT’de tek, düzgün sınırlı merkezî sıvı koleksiyonu ve ince çevresel boyanma var; derin fasya boyunca yayılım yok. En olası tanı?

   • Derin boyun apsesi
   • Boyun nekrotizan fasiiti
   • Ludwig anjini
   • Servikal selülit
   Cevabı göster

   Derin boyun apsesi. Düşük atenüasyonlu merkez ve periferik kontrastlanma sınırlı apseyi destekler. Nekrotizan fasiitte derin fasya tutulumu ve kompartımanlar arası yayılım; Ludwig anjininde ağız tabanı ve sublingual/submandibular boşlukların diffüz tutulumu; selülitte ise cilt altı yağ çizgilenmesi ve platizma kalınlaşması öne çıkar.

İlgili konular

• Parafaringeal flegmon ve apse
• Lemierre sendromu ve septik internal juguler tromboflebit

Kaynaklar

Bu sayfadaki 37 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 24 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Necrotizing fasciitis of the head and neck: clinical features, diagnostics, and management strategiespubmed.ncbi.nlm.nih.gov
2. Early diagnosis of necrotizing fasciitis: Imaging techniques and their combined applicationpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
3. Cervical Necrotizing Fasciitis: An Institutional Experiencepubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. Computed tomography imaging of acute neck inflammatory processeswjgnet.com
5. Odontogenic Inflammatory Processes of Head and Neck in Computed Tomography Examinationspmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. ESR Essentials: acute infections of the head and neck—practice recommendations by the European Society of Head and Neck Radiologylink.springer.com
7. Necrotizing fasciitis of the head and neck: clinical features, diagnostics, and management strategies (full text)pmc.ncbi.nlm.nih.gov
8. Early diagnosis of necrotizing fasciitis: Imaging techniques and their combined application (full text)pmc.ncbi.nlm.nih.gov
9. Cervical Necrotizing Fasciitis: An Institutional Experiencepmc.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.