Özet
Adenoid kistik karsinom, lakrimal bezin agresif seyirli epitel malignitesidir; büyüyen süperolateral orbital kitleye ağrı, proptozis veya diplopi eşlik edebilir. BT, düzensiz lakrimal kitleyi, orbital duvar erozyonunu ve apeks, superior orbital fissür ya da komşu yumuşak dokulara uzanımı hızlı biçimde haritalar. BT’de kemik görünümünün normal olması erken perinöral yayılımı dışlamaz; sinir boyunca yayılımın değerlendirilmesinde MR daha duyarlıdır. Düzgün sınırlı benign görünümlü lakrimal kitlelerde bile bu tümörün atipik olarak remodelingi taklit edebileceği unutulmamalı; gecikmiş tanı posterior orbital ve kafa tabanı yayılımının kapsamını eksik göstermeye yol açar.
Faz ve pencere
- Kontrastsız tanısal
- Süperolateral lakrimal fossada kasla benzer veya hafif düşük atenüasyonlu solid kitle; düzensiz sınır, lateral orbital duvarda erozyon ve posterior orbital uzanım görülebilir. Kemik kanalları ve orbital duvarlar kontrastsız ince kesitlerde iyi değerlendirilir; Bu faz kontrastsız olduğundan yumuşak doku kontrastlanması değerlendirilemez.
- Kemik algoritması tanısal
- Orbital çatı, lateral duvar, sfenoid kanadı ve superior orbital fissür çevresinde düzensiz erozyon/yıkım araştırılır. BT kemik değişikliklerini gösterir; V1 dalları boyunca erken perinöral yayılımı normal kemik görünümü dışlamaz ve yumuşak doku değerlendirmesi kontrastlı MR ile tamamlanır.
Önerilen pencereler: Yumuşak doku (G 400 / M 40), Kemik (G 1800 / M 400).
BT bulguları
- Süperolateral solid kitle — lakrimal bez orbital lobu merkezlidir ve çoğunlukla ekstrakonal alana doğru uzanır.
- Düzensiz veya infiltratif sınır — lakrimal fossadan çevre orbital yağ ve komşu yumuşak dokulara geçiş olabilir.
- Kemik erozyonu/destrüksiyonu — lateral orbital duvar, çatı veya zygomatik kemik korteksi düzensiz biçimde kesintiye uğrayabilir.
- Orbital apeks yönünde posterior uzanım — kitle posteriora ilerleyip ekstraoküler kasları, optik sinir çevresini veya apeks yağını daraltabilir.
- Glob deplasmanı ve proptozis — süperolateral tümör globu aşağı-içe iter; büyük lezyon glob konturunda indentasyon yapabilir.
- Superior orbital fissür ya da kafa tabanı komşuluğu — posterior kitle bileşeni fissüre veya sfenoid kanadına yaklaşabilir; kemik penceresi sınır ilişkisini belirginleştirir.
- V1 dalı boyunca perinöral yayılım — özellikle lakrimal sinir ve orbital apeks/superior orbital fissür yönündeki yumuşak doku uzanımı değerlendirilir; normal BT kemik görünümü erken yayılımı dışlamaz.
- Kalsifikasyon veya nekrotik heterojenlik — bazı kitlelerde bulunabilir, ancak yokluğu adenoid kistik karsinomu dışlamaz.
Normalde
Normal lakrimal bez süperolateral fossada sınırlı kalır; lateral orbital duvar, çatı, sfenoid kanadı ve superior orbital fissür çevresinin kemik konturları korunur. Karşı tarafla bez sınırının çevre yağa taşmasını, orbital apeks yağının daralmasını ve globun inferomedial deplasmanını karşılaştır; V1 boyunca perinöral yayılım kuşkusunda normal BT kemik görünümünün dışlayıcı olmadığını dikkate al; kontrastlı MR’daki sinir ve yumuşak doku uzanımını değerlendir.
Ayırıcı tanı
- Lakrimal bez pleomorfik adenomu
- düzgün sınırlı oval kitle ve sığ, düzenli kemik remodelingi daha tipiktir; destrüktif korteks farklı bir süreç düşündürür.
- Orbital lenfoma
- homojen doku lakrimal bezi ve glob yüzeyini kalıplayabilir; çoğunlukla kemik korteksini korur.
- Lakrimal bez metastazı
- bilinen primer kanser, hızlı gelişim ve düzensiz kemik etkisi olasılığı artırır; görüntüleme primeri tek başına belirlemeyebilir.
- Dakriyoadenit
- bez büyümesi çevresindeki yağlı doku inflamasyonu, ağrı ve bazen koleksiyonla ilişkilidir; infiltratif kemik yıkımı tipik değildir.
- Lakrimal bez malign epitelyal tümörleri (mukoepidermoid karsinom gibi diğer tipler de dahil) kemik invazyonu gösterebilir; görüntüleme morfolojisi benign ve malign lezyonlar arasında örtüşebildiğinden kesin tanı patolojik doğrulama gerektirir.
Tuzaklar
- Kemik remodelingi görülmesini maligniteyi dışlayan bulgu sayma; adenoid kistik karsinom nadiren düzgün kontur ve bası genişlemesiyle benign tümörü taklit eder.
- BT’de kemik konturlarının korunmasını perinöral yayılım yok diye yorumlama; erken sinir boyunca yayılım için kontrastlı MR gerekir.
- Lakrimal tümörün yalnız ön kenarını ölçüp raporlama; koronal ve aksiyel planlarda apeks, fissür ve lateral duvar ilişkisini sonuna kadar takip et.
- Glob deplasmanını kitlenin histolojisi olarak kullanma; aynı yön değişikliği benign ve malign lakrimal kitlelerde görülebilir, kemik ve sınır davranışını da değerlendir.
Kendini dene
Ağrılı proptozisi olan hastada lakrimal fossa kitlesi düzensiz sınırlı, lateral duvarda erozyonlu ve orbital apeks yönünde uzanıyor. En olası tanı nedir?
Cevabı göster
Adenoid kistik karsinom. Düzensiz lakrimal kitle, destrüktif kemik etkisi ve posterior uzanım adenoid kistik karsinom için tipiktir. Pleomorfik adenom daha çok düzgün bası remodelingi yapar; lenfoma kemik korteksini genellikle korur; dakriyoadenitte inflamatuvar yağ değişikliği öne çıkar.
Lakrimal malign kitlede BT’de orbital apeks ve kemik konturları korunmuş görünüyor. Perinöral yayılım açısından hangi yorum doğrudur?
Cevabı göster
Erken yayılım BT'de gizli kalabilir. Erken perinöral yayılım BT’de ve kemik konturlarında görünür olmayabilir; şüphede kontrastlı MR sinir ve yumuşak doku uzanımını daha iyi değerlendirir. Normal BT bulgusu maligniteyi veya perinöral yayılımı dışlamaz.
İlgili konular
Kaynaklar
Bu sayfadaki 41 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 1 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).
- Orbital masses: a review of CT imaging characteristicspmc.ncbi.nlm.nih.gov
- Adenoid cystic carcinoma of the lacrimal gland: CT and MRI findings.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Survey of orbital tumors at a comprehensive cancer center in the United States.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Bone invasion by adenoid cystic carcinoma of the lacrimal gland: preoperative imaging assessment and surgical considerations.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- [Imaging feature and clinical histological analysis of 12 adenoid cystic carcinoma of the lacrimal gland].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Recurrent lacrimal gland adenoid cystic carcinoma: A case report and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Long-term outcomes of neoadjuvant intra-arterial cytoreductive chemotherapy for lacrimal gland adenoid cystic carcinoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Simultaneous diagnosis of ipsilateral adenoid cystic carcinoma of the lacrimal gland and orbital cavernous hemangioma: case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Genome Sequencing and Apoptotic Markers to Assess Treatment Response of Lacrimal Gland Adenoid Cystic Carcinoma to Intra-Arterial Cytoreductive Chemotherapy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Clinical and Radiologic Features Correlated with Eye-Sparing Surgery vs. Orbital Exenteration for Lacrimal Gland Adenoid Cystic Carcinoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Resection of Liver Metastasis from Lacrimal Gland Adenoid Cystic Carcinoma: A Case Report and Review of the Literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Iodine-125 interstitial brachytherapy for malignant lacrimal sac tumours: an innovative technique.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Adenoid cystic carcinoma in the nasolacrimal duct: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Clinical, Radiological and Histopathological Features of Patients With Lacrimal Gland Enlargement.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- [The clinical analysis of cranio-orbital communicating tumors].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Atypical imaging characteristics in patients with epithelial tumors of lacrimal gland and impact on initial surgical planning.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- The application of ultrasonography in the differential diagnosis of orbital lesions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Application of imaging studies for orbital tumors: a practical review and representative cases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Orbital Metastasis as a Presenting Feature of Papillary Thyroid Carcinoma: Case Report and Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Bone destruction of orbital wall in idiopathic orbital inflammatory pseudotumor: does it always imply malignancy?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Collaborative Diagnostic Pathways for Unilateral Orbital Disease: A Clinicopathological Series.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Unilateral Orbital Lymphomas: A Structured Multidisciplinary Workflow for Diagnosis and Management.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Surgical management and adverse factors for recurrence and long-term survival in adenoid cystic carcinoma patients with intracranial extension: A retrospective cohort study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Lacrimal Sac and Nasolacrimal Duct Tumors Mimicking Chronic Inflammation: A Systematic Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Pleomorphic Adenomas and Their Atypical Morphology: Pitfalls in the Diagnosis of Salivary Gland Tumors.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Imaging for Pediatric Head and Neck Emergencies: Critical Insights.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Perineural Spread and Base of Skull Involvement in Cutaneous Squamous Cell Carcinoma-A Critical Review from an Endemic Region.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Perineural Invasion of Occult Cutaneous Squamous Cell Carcinoma Mimicking Tolosa-Hunt Syndrome.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- A Case of Secondary Trigeminal Neuropathy Due to Local Malignant Invasion of the Maxillary and Mandibular Nerves at the Skull Base: A Case Report With Review of Differential Diagnosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Orbital masses: a review of CT imaging characteristics.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Imaging features of lacrimal gland disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Retinoblastoma and beyond: pediatric orbital mass lesions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Case Report: A rare case of over 45 years' survival in a patient with tonsillar adenoid cystic carcinoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Ocular Misalignment and Motility Limitation in Orbital Tumors.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Surgery around the Orbit: How to Select an Approach.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Blind spots in brain imaging: a pictorial essay.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Perineural spread in head and neck malignancies: imaging findings - an updated literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Magnetic resonance imaging of the orbit, Part 2: Characterization of orbital pathologies.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Imaging of the skull base and orbital tumors.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Rare Diseases of the Orbit.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Primary and Secondary Optic Nerve Sheath Meningioma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Orbital Tumors-Clinical, Radiologic and Histopathologic Correlation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Orbital masses: CT and MRI of common vascular lesions, benign tumors, and malignancies.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Kidney Metastasis From Adenoid Cystic Carcinoma of the Submandibular Gland: A Case Report and Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- International Harmonization of Nomenclature and Diagnostic Criteria (INHAND): Non-proliferative and Proliferative Lesions of the Non-human Primate ( M. fascicularis ).pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Danger points, complications and medico-legal aspects in endoscopic sinus surgery.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Clinical and microdissection genotyping analyses of the effect of intra-arterial cytoreductive chemotherapy in the treatment of lacrimal gland adenoid cystic carcinoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Primary Malignant Orbital Tumors.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Coexistence of Autoantibodies against the Golgi Complex and Ro52 Antigen in a Patient with Nonspecific Interstitial Pneumonia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Lymphatic Vessel Network Structure and Physiology.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Cranial anatomy, palaeoneurology, palaeobiology and stratigraphic age of the large-bodied ornithopod, <i>Muttaburrasaurus langdoni</i> Bartholomai and Molnar, 1981, from the mid-Cretaceous of Australia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Critical infections in the head and neck: A pictorial review of acute presentations and complications.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Clinical, Pathologic, and Radiologic Features of Orbital Solitary Fibrous Tumors and Meningiomas.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- What's that smell? A pictorial review of the olfactory pathways and imaging assessment of the myriad pathologies that can affect them.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Are there atypical sites of IgG4 related disease in head and neck region? Personal experience and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Ultra-High-Frequency Ultrasound of Oral Cavity Lesions: A Retrospective Pictorial Study with Histopathologic and Clinical Correlation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Non-Pharmacological Treatments for Oral Carcinogenesis: From Oral Lichen Planus to Oral Squamous Cell Carcinoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Perineural spread evaluation of cranial nerves in nasopharyngeal carcinoma: superiority and reliability of isovolumetric MR imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Skull Base Metastases: A Pictorial Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- HPV-associated Oropharyngeal Squamous Cell Carcinoma: An Imaging Framework for AJCC Version 9 TNM Staging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Atypical adenoid cystic carcinoma of the palate during pregnancy: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Case Report: IgG4-related disease presenting with prominent oculomotor nerve palsy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Clinical, CT, and MR Findings for the Pretreatment Diagnosis of Primary Epithelial Tumors of the Lacrimal Gland.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Clinical features and prognosis of carcinoma ex pleomorphic adenoma of the lacrimal gland: a comprehensive case series and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Epiphora: A Structured Diagnostic Approach for the Otolaryngologist.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.