Hiperparatiroidizme bağlı çene brown tümörü

Özet

Brown tümör, hiperparatiroidizme bağlı kemik dönüşümünün oluşturduğu fokal osteolitik lezyondur; neoplastik tümör değildir ve çenede tek ya da birden çok odak şeklinde görülebilir. BT’de görünümü özgül değildir: iyi sınırlı veya multiloküler litik ekspansiyon ve kortikal incelme başka dev hücreli lezyonlar ya da metastazlarla karışabilir. Tomografi ekspansif litik odakların sınırlarını, kortikal incelemeyi, diş kökü ilişkilerini ve çok odaklı dağılımı gösterir; kesin tanı serum parathormon, kalsiyum ve fosfor düzeylerinin klinik değerlendirmesiyle desteklenir. Metabolik bağlamın atlanması malign lezyon sanılmasına veya altta yatan hiperparatiroidizmin gözden kaçmasına neden olabilir.

Okuma sırası

1. Mandibula veya maksilla medüllası. Mandibular kanalın çevresindeki medüller kemiği ve maksiller diş taşıyan alanı inceleyerek normal trabeküllerin yerini alan litik odağı bul.
2. Litik lezyon ve çene korteksi. Odağın tek ya da çok odacıklı sınırını takip et; dış konturun genişlemesini ve kortikal kabuğun korunup korunmadığını kemik penceresinde göster.
3. Mandibular kanal ve alveoler dişler. Mandibular kanalın ve komşu diş köklerinin lezyon çevresindeki seyrini izleyerek deplasmanı, kök rezorpsiyonunu ve lamina dura kaybını karşılaştır.
4. Görüntülenen diğer kemikler. Çene dışındaki görüntü alanında başka litik kemik odakları veya yaygın trabeküler değişiklikler bulunup bulunmadığını araştır.
5. Korteks, yumuşak dokular ve diğer kemik odakları. Lezyonun çok odaklı olup olmadığını, kortikal bütünlüğünü ve çevre yumuşak doku ilişkisini değerlendirdikten sonra, görüntüleme bulgularını serum kalsiyum ve parathormon düzeyleriyle birlikte klinik bağlamda yorumla.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

İnce kesit kemik algoritmasında tek ya da çok odaklı ekspansil osteolitik veya karışık dansiteli alanlar, odacıklı yapı, değişen derecelerde kortikal incelme ya da kesinti, mandibular kanal ve diş köklerinde yer değiştirme değerlendirilir.

Önerilen pencereler: Kemik (G 1800 / M 400), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Mandibula veya maksillada iyi sınırlı, litik ve ekspansil kemik odağı görülebilir.
• Lezyon tek boşluklu ya da multiloküler olabilir; iç trabeküler yapı ve dansite değişkendir.
• Korteks dışa bombeleşebilir, incelip kesintiye uğrayabilir; periosteal reaksiyon tipik bir zorunlu bulgu değildir.
• Hiperparatiroidizme bağlı yaygın kemik rezorpsiyonu ve trabeküler seyrelme eşlik edebilir; lezyonun kendisinde buzlu cam matriksi tanı koydurucu kabul edilmemelidir.
• Birden fazla kemik odağı, hiperparatiroidizm bağlamında brown tümör olasılığını artırır ancak metastaz gibi taklitçileri dışlamaz.
• Lezyon çevresindeki diş kökleri ve alveol gibi komşu yapılara etkide bulunabilir; korteks incelip kesintiye uğrayabilir veya dışa bombeleşebilir.
• Lamina dura kaybı ve çene trabeküler yapısında yaygın değişiklik gibi eşlik eden metabolik kemik bulguları aranır.

Normalde

Normal mandibulada diş kökleri çevresindeki lamina dura seçilir, trabeküler kemik düzenli dağılım gösterir ve mandibular kanalın kortike sınırı kesintisiz ilerler. Karşı tarafın aynı alveoler düzeyini ve maksilladaki karşılık gelen bölgeyi kıyaslayarak fokal litik ekspansiyonu, lamina dura kaybını ve kanal/korteks deformasyonunu ara.

Ayırıcı tanı

Santral dev hücreli granülom

çoğunlukla ön mandibulada fokal multiloküler lezyon yapar; hiperparatiroidizm laboratuvar kanıtı yoksa görüntü benzer kalabilir.

Cherubizm

çocuklukta başlayan bilateral simetrik ramus ağırlıklı tutulum ve çoğunlukla korunmuş kondillerle ayrılır.

Santral dev hücreli granülom

radyolojik ve histolojik olarak brown tümörle örtüşebilen, çenede litik ve ekspansil dev hücreli lezyon yapabilir.

Metastaz veya multipl miyelom

birden çok litik kemik odağı yapabilir; sistemik malignite değerlendirmesi ve laboratuvar bağlamı gerekir.

Fibröz displazi

litik brown tümör görünümünden farklı olarak çoğunlukla kemik içinde buzlu cam matriksi ve uzun segmentli şekil değişikliği sergiler.

Tuzaklar

• ‘Brown tümör’ ismi gerçek neoplaziyi ifade etmez; tek bir mandibular lezyonun görüntüsünden hiperparatiroidizm tanısı konamaz.
• Multifokal litik odakları otomatik metastaz sayma; aynı BT'de iskelet bulgularını gözden geçir ve biyokimyasal hiperparatiroidizm bağlamını rapora taşı.
• Dev hücreli granülom ve cherubizmle radyolojik örtüşme olabilir; tek başına kemik penceresi ayırımı tamamlamaz, klinik ve laboratuvar korelasyonu gereklidir.

Kendini dene

1. Mandibular ekspansil litik odak yanında yaygın kemik rezorpsiyonu ve biyokimyasal hiperparatiroidizm varsa en olası tanı nedir?

   • Brown tümör
   • Ameloblastom
   • Odontojenik keratokist
   • Ossifiye fibrom
   Cevabı göster

   Brown tümör. Brown tümör hiperparatiroidizme bağlı fokal kemik lezyonudur ve sistemik kemik dönüşüm bulgularıyla birlikte olabilir. Diğer seçenekler lokal kökenli lezyonlardır ve bu durumun temel nedeni olan sistematik hiperparatiroidizm veya PTH aşırılığı ile ilişkili değildir; görüntü benzerliği nedeniyle tanı ancak klinik ve biyokimyasal korelasyonla konur.

2. Benzer multiloküler mandibular lezyonları olan çocukta iki taraflı ramus tutulumu ve korunmuş kondiller hangi tanıyı destekler?

   • Cherubizm
   • Brown tümör
   • Odontojenik miksom
   • Ameloblastik fibrom
   Cevabı göster

   Cherubizm. Bilateral simetrik ramus paterni ve kondil korunması cherubizm için güçlü dağılım ipuçlarıdır. Kaynaklar cherubizmde bilateral simetrik ramus ve çene genişlemesini vurgular; kondil durumu ve diğer seçeneklerin fokal yapısı kaynaklarda doğrudan karşılaştırılmamıştır.

İlgili konular

• Çene cherubizmi

Kaynaklar

Bu sayfadaki 34 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 7 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Hyperparathyroidism revealed by brown tumors of the jaws: a retrospective case seriespmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Peripheral Giant Cell Granuloma Mimicking Central Giant Cell Granuloma in a Pediatric Patient: A Diagnostic Challengepmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Aggressive Central Giant Cell Granuloma: A Case Reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. Hypophosphatemic osteomalacia secondary to jaw phosphaturic mesenchymal tumor: a case report with literature reviewpmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. “The Renal Trail Reveals Masked Face” – A Unique Case Seriespmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. Jaw tumor in recurrent primary hyperparathyroidism: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
7. Challenges in the treatment of parathyroid carcinoma: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
8. Massive brown tumors of the jaw: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
9. Uremic leontiasis ossea, a rare presentation of severe renal osteodystrophy secondary to hyperparathyroidism.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
10. Brown tumor of the patella caused by primary hyperparathyroidism: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. 18F-FDG-Detected Brown Tumor Confined to the Maxillary Bone With Parathyroid Adenoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. Brown tumour of the mandible in primary hyperparathyroidism; a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Hyperparathyroidism Diagnosed Due to Brown Tumors of the Jaw: A Case Report and Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Identification of brown adipose tissue using MR imaging in a human adult with histological and immunohistochemical confirmation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Unmasking the Archnemesis: Primary Hyperparathyroidism Presenting As Brown Tumors of the Jaws.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. [The case of late diagnosis of giant parathyroid adenoma in combination with fibrocystic osteitis and brown tumor of the upper jaw: a case report].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Multiple brown tumours in the maxillofacial region as the initial presentation of primary hyperparathyroidism.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Brown tumor as an unusual but preventable cause of spinal cord compression: Case report and review of the literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Tooth mobility revealing a brown tumor associated with normocalcemic hyperparathyroidism: case report and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Peripheral Giant Cell Granuloma Mimicking Central Giant Cell Granuloma in a Pediatric Patient: A Diagnostic Challenge.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Cherubism in a 4-Year-Old Boy: A Clinical, Radiological, and Genetic Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Non-ossifying fibroma of the mandible in a 4-year-old child: A rare case and review of the literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Cone-beam computed tomographic imaging of central giant cell granuloma: A comprehensive review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Unraveling the challenges in the diagnosis and management of desmoplastic fibroma of the mandible-a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Radiolucent Jaw Lesions: Imaging Approach.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. What should be considered to avoid delayed management of parathyroid adenoma: a case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Malignancy-mimicking osteitis fibrosa cystica secondary to primary hyperparathyroidism.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Primary hyperparathyroidism associated with genu valgum in a young girl: Report of a rare case.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Reporting Bone Cytopathology-A Proposal Based on a Single Tertiary Centre Experience.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Indian Orthopaedics Association Guidelines for Osteoporosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. MIBG (metaiodobenzylguanidine) theranostics in pediatric and adult malignancies.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Surgically Treated Benign Bone Tumors and Tumor-like Conditions in the Pediatric Population-A 10-Year Institutional Experience.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. International Harmonization of Nomenclature and Diagnostic Criteria (INHAND): Non-proliferative and Proliferative Lesions of the Non-human Primate ( M. fascicularis ).pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Benign and malignant lesions of the mandible and maxilla: imaging findings and systematic approach.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Histopathological and radiographic characteristics of central giant cell granulomas: a retrospective study of 45 cases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Periapical cysts in dogs: 10 cases (2000-2020).pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. "The Renal Trail Reveals Masked Face" - A Unique Case Series.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. Influence of normocalcemic primary hyperparathyroidism in bone density alterations of the jaws in patients with periodontitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Gnathic Bones and Hyperparathyroidism: A Review on the Metabolic Bony Changes Affecting the Mandible and Maxilla in case of Hyperparathyroidism.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. A Case Report of an Osteolytic Mass Hiding Behind an Undiagnosed Parathyroid Adenoma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Cherubism: Cone-Beam Computed Tomography Findings in Two Siblings.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Brown Tumor as a Reversible Cause of Osteolytic Lesions in Post-trauma Knee Pain: Role of Timely and Serial Parathyroid Hormone Testing.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. Review of imaging modalities and radiological findings of calvarial lesions.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. Multiple brown tumor in late adolescence mimicking bone metastasis: A challenging case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
45. Cystic bone Lesions: Diagnostic pitfalls and therapeutic considerations.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
46. Non-Ossifying Fibromas: A 2025 Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
47. Brown's Tumor Presenting as a Pathological Humerus Fracture: A Rare Diagnostic Pitfall.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
48. Dialysis-related amyloidosis mimicking metastatic bone disease: a scintigraphic pitfall of non-MDP-avid osteolytic lesions on bone SPECT/CT.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
49. Masses of developmental and genetic origin affecting the paediatric craniofacial skeleton.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
50. Patterns of injury and violence in Yaoundé Cameroon: an analysis of hospital data.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
51. Bone in Parathyroid Diseases Revisited: Evidence From Epidemiological, Surgical and New Drug Outcomes.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
52. Axial Spondyloarthritis: Mimics and Pitfalls of Imaging Assessment.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
53. Rare Diseases of the Orbit.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
54. Hyperparathyroidism revealed by brown tumors of the jaws: a retrospective case series.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
55. Central Giant Cell Granuloma Misdiagnosed as Mandibular Osteomyelitis: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
56. A possible case of cherubism in a 17th-century Korean mummy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
57. Hypophosphatemic osteomalacia secondary to jaw phosphaturic mesenchymal tumor: a case report with literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
58. A patient with multiple brown tumors due to secondary hyperparathyroidism: A case report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
59. Intraosseous Myofibroma of the Mandible in a Pediatric Patient: Comprehensive Cone Beam Computed Tomography (CBCT) and Immunohistochemical Characterization.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
60. Osteitis fibrosa cystica recovery following parathyroidectomy for primary hyperparathyroidism: a case series and review of literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
61. A review of the oral health of individuals with disabilities in Puerto Rico and among U.S. Hispanics.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
62. Ameloblastic Carcinoma: A Case Report with Emphasis on Relevant Diagnostic Aspects.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
63. Aggressive Central Giant Cell Granuloma: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
64. Evaluation of the prognostic role of SOX2 as a tumor stem cell marker in odontogenic cysts and tumors: clinical, radiographic and immunohistochemical correlation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
65. Diagnostic Challenges in Differentiating Unicystic Ameloblastoma From Odontogenic Cysts: Report of Two Cases.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
66. Malignant Odontogenic Tumors: A Clinicopathological Study of 53 Cases in Brazil.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.