Gecikmiş dalak rüptürü ve sentinel clot

Özet

Künt abdominal travma sonrası gelişen subkapsüler hematom kapsül bütünlüğünü bozup peritoneal boşluğa açılabilir ve gecikmiş dalak rüptürüne yol açabilir. Kontrastlı BT, subkapsüler hematomun kapsülle ilişkisini, perisplenik en yoğun pıhtıyı ve hemoperitoneum ya da aktif kontrast ekstravazasyonunu göstererek gecikmiş rüptür şüphesini artırır. Sentinel clot, kanama kaynağına en yakın ve genellikle en yüksek atenüasyonlu pıhtı odağıdır; aktif ekstravazasyonla eş anlamlı değildir. Dalak travması sonrası gecikmiş kanama veya vasküler komplikasyon gelişebileceğinden hemoperitoneum ve vasküler yaralanma bulgularının BT’de tanınması önemlidir.

Faz ve pencere

Arteriyel tanısal

Arteriyel fazda dalak parankimi içinde veya peritoneal boşlukta damar kontrastına benzer fokal birikim görülebilir; sonraki fazda büyüyen ya da atenüasyonu artan odak aktif kanamayı düşündürür. Travma bağlamında psödoanevrizma ve arteriyovenöz fistül gibi vasküler yaralanmalar da değerlendirilir.

Portal tanısal

Subkapsüler hematom, sağlam kapsül ile parankim arasında hilal/mercek biçimli ve parankimi içe doğru basılayan koleksiyon olarak görülür; sentinel clot perisplenik kan içindeki en yüksek atenüasyonlu pıhtı odağıdır. Portal venöz fazda yaygın hemoperitoneum ve parankimal laserasyon da değerlendirilir.

Önerilen pencereler: Batın (G 400 / M 50), Anjiyo (G 600 / M 150).

BT bulguları

• Subkapsüler hematom — sağlam dalak kapsülü ile parankim arasında hilal veya mercek biçimli kan koleksiyonu; alttaki parankim konturunu içe doğru basılar.
• Sentinel clot işareti — perisplenik kan içindeki en yüksek dansiteli pıhtı odağı, çoğunlukla hasar alanına komşudur.
• Kapsül bütünlüğünde bozulma — önceden sınırlı hematomun peritoneal boşluğa açılması gecikmiş rüptürü destekler.
• Yeni veya artan hemoperitoneum — perisplenik kanın sol parakolik oluğa ve pelvise uzanması.
• Aktif kontrast ekstravazasyonu — arteriyel veya portal görüntülerde damar lümeni dışına taşan kontrast odağı.
• Parankimal laserasyon — dalak içinde kontrastlanmayan, düzensiz çizgisel veya dallanan düşük atenüasyonlu defekt.
• Sentinel clot işareti — yaralanma alanına komşu, yüksek atenüasyonlu pıhtı veya sıvı olarak izlenir ve hasar yerini gösterir.

Ölçütler ve sınıflamalar

AAST Dalak Yaralanma Ölçeği, 2018

AAST 2018 revizyonu, dalak da dahil olmak üzere solid organ yaralanmalarını görüntüleme, cerrahi ve patolojik bulgulara dayalı olarak I–V dereceleri arasında sınıflandırır; altıncı derece kaldırılmış, 'genişlemeyen' ifadesi kaldırılmış ve birden fazla düşük dereceli yaralanmada bir basamak yükselme kuralı getirilmiştir. 2018 güncellemesi ile birlikte, splenik psödoanevrizma, arteriyovenöz fistül gibi damar yaralanmaları ve hemoperitoneum miktarı derecelendirmeye dahil edilerek, morfolojiye dayalı eskiden farklı olarak vasküler ve kanama parametreleri de sınıflandırmayı belirlemektedir. Derece III, >%50 yüzey alanlı subkapsüler hematom, rüptüre subkapsüler veya intraparenkimal hematom, ≥5 cm intraparenkimal hematom veya >3 cm derinlikte parankimal laserasyondur. Birden çok Derece I veya II yaralanmanın aynı organda bulunması durumunda, toplam sınıflama bir basamak artırılarak Derece III olarak kabul edilir. Derece V, büyük damar yaralanmaları, şiddetli parankimal yıkım veya avulsiyonu ifade eder ve bu düzeydeki yaralanmaların non-operatif yönetim başarısızlığı ile güçlü şekilde ilişkili olduğunu göstermektedir. 2018 AAST-OIS sınıflaması, BT'de görülen vasküler yaranın varlığına bakılmaksızın embolizasyon kararlarının verilmesinde ve non-operatif yönetimde yardımcı olmaktadır. Birden çok derece I ya da II yaralanmada derece bir basamak artırılır ve en çok derece III’e çıkarılır. AAST ölçeği dalak yaralanmasını I–V arasında artan şiddet derecelerinde sınıflandırır

Normalde

Normal dalak kapsülünde dıştan bası yapan hilal biçimli koleksiyon ve çevresinde yüksek atenüasyonlu pıhtı görülmez. Portal venöz fazda normal dalak parankimi homojen kontrastlanır; sol subfrenik ve perisplenik alanlarda hemoperitoneum bulgusu aranmaz.

Ayırıcı tanı

Dalak laserasyonu

parankim içinde kontrastlanmayan, düzensiz çizgisel veya dallanan defekt izlenir; tek başına subkapsüler hilal biçimli hematomla aynı bulgu değildir.

Dalak psödoanevrizması

arteriyel fazda damara benzer fokal kontrast birikimidir; gecikmiş fazda küçülme/kaybolma aktif kanamadan ayırmaya yardımcı olur, çünkü aktif kanama büyüyebilir veya yayılabilir.

Dalak kontüzyonu

parankim içi kanama/ödem nedeniyle yamalı düşük kontrastlanma görülebilir; kapsül bütünlüğü korunabilir ve subkapsüler hematom ya da serbest kan eşlik etmeyebilir.

Perisplenik serbest sıvı

tek başına kanama kaynağını göstermez; en yoğun pıhtı odağı kaynağı lokalize etmeye, diğer peritoneal aralıklar ise kanın yayılımını değerlendirmeye yardımcı olur

Splenik enfarkt

damar dağılımına uyumlu, periferik kama biçimli ve tüm fazlarda kontrastlanmayan hipoattenüe alan olarak görünür.

Tuzaklar

• Sentinel clotu aktif kanama diye adlandırmayın: bu, kanama odağına yakın yüksek atenüasyonlu pıhtıdır; aktif ekstravazasyon ise fazlar arasında büyüyen veya atenüasyonu artan damar kontrastı birikimidir.
• Kaburga veya nazogastrik tüp gibi yapıların neden olduğu ışın sertleşmesi artefaktları komşu organlarda kontüzyon veya lazerasyon yanılgısına yol açabilir.
• Yalnız üst abdomeni değerlendirmek pelvisteki kanı kaçırabilir; hemoperitoneumun sol parakolik oluğa ve pelvise uzanımını da inceleyin.
• Arteriyel ve erken portal fazda normal dalak geçici heterojen kontrastlanabilir; yaralanma tanısı koymadan önce portal venöz fazdaki homojen kontrastlanmayla ve kapsül konturuyla karşılaştırın.

Kendini dene

1. Travmadan sonra perisplenik kan içindeki en yoğun pıhtı odağı görülüyor; damar dışına kontrast kaçağı yok. Bu bulgu neyi gösterir?

   • Kanama odağına yakın pıhtı
   • Splenik psödoanevrizma
   • Dalak enfarktı
   • Aksesuar dalak
   Cevabı göster

   Kanama odağına yakın pıhtı. Sentinel clot, kanama kaynağına yakın en yüksek atenüasyonlu pıhtıyı tarif eder; damar dışına kontrast kaçağı olmadan aktif ekstravazasyon kanıtı sayılmaz. Psödoanevrizma damara benzer kontrastlanan fokal vasküler odaktır; enfarkt periferik kama biçimli perfüzyon defektidir.

2. Önceki travma BT'sinden sonra subkapsüler kan koleksiyonu kapsülü aşmış ve serbest sıvı artmış. En uygun tanım hangisi?

   • Gecikmiş dalak rüptürü
   • Kronik dalak enfarktı
   • Dalak lenfoması
   • Splenik kist
   Cevabı göster

   Gecikmiş dalak rüptürü. Kapsül altındaki hematomun sonradan peritoneuma açılması ve yeni hemoperitoneum gecikmiş rüptürle uyumludur. Enfarkt damar alanı biçiminde hipoenhancement ve hacim kaybı yapar; lenfoma solid infiltrasyon, kist ise sınırlı sıvı yoğunluklu lezyondur.

İlgili konular

• Gezici dalakta pedikül torsiyonu
• Enfekte dalak enfarktı ve apseleşme

Kaynaklar

Bu sayfadaki 48 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 28 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-09).

1. Imaging findings of splenic emergencies: a pictorial reviewlink.springer.com
2. Organ injury scaling 2018 update: Spleen, liver, and kidneyaast.org
3. Organ Injury Scale Revisions (2018-)aast.org
4. Organ injury scaling 2018 update: Spleen, liver, and kidneyaast.org
5. Follow-up strategies for patients with splenic trauma managed non-operatively: the 2022 World Society of Emergency Surgery consensus documentlink.springer.com
6. Emergency Radiology of the Abdomen and Pelvislink.springer.com
7. Computed tomography of the spleen: how to interpret the hypodense lesionlink.springer.com
8. Splenic Traumaradiologykey.com
9. Grading Abdominal Trauma: Changes in and Implications of the Revised 2018 AAST-OIS for the Spleen, Liver, and Kidneydoi.org
10. Spontaneous Acute Left‐Sided Abdominal Pain in a Patient With AL Amyloidosispmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. Splenic artery pseudoaneurysm presenting as massive haematemesis during endoscopic management of post-sleeve gastrectomy leak: a case reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
12. It must be mono: An atypical case of splenic rupturepmc.ncbi.nlm.nih.gov
13. Splenic Injury as a Complication of Robotic-Assisted Thoracic Surgerypmc.ncbi.nlm.nih.gov
14. Computed tomography of pediatric abdominal trauma: optimizing utilization and enhancing diagnostic interpretationpmc.ncbi.nlm.nih.gov
15. Pitfall in necrotizing pancreatitis: Organized hematoma with arteriovenous fistula mimicking a splenic artery pseudoaneurysm.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Infected splenic artery pseudoaneurysm within a complex splenic cystic lesion: CT angiography pitfalls and surgical correlation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Hemorrhage, Fistulization, and Rupture: Management of a Cascade of Complications from a Single Pancreatic Pseudocyst.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Computed tomography of pediatric abdominal trauma: optimizing utilization and enhancing diagnostic interpretation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Spontaneously Ruptured Hepatocellular Carcinoma: Computed Tomography-Based Assessment.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Liver imaging and pregnancy: what to expect when your patient is expecting.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Severe Splenic Rupture After Minor Blunt Trauma in a Patient With an Epidermoid Splenic Cyst: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Spontaneous Splenic Rupture without Trauma: Clinical Insight from a Three-case Series.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Splenic Rupture in Pregnancy Necessitating Antepartum Splenectomy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Radiological Assessment After Pancreaticoduodenectomy for a Precision Approach to Managing Complications: A Narrative Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Parasitic diseases as a cause of acute abdominal pain: imaging findings.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Imaging findings of splenic emergencies: a pictorial review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. An anatomical imposter in the left upper quadrant: Incidental beaver tail liver on chest computed tomography.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Case Report: Non-traumatic splenic rupture as the first presentation of diffuse large B-cell lymphoma complicated by clinically diagnosed pulmonary aspergillosis supported by metagenomic next-generation sequencing.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Contrast-enhanced ultrasound (CEUS) in urgent and emergent pediatric conditions: a comprehensive review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Shock-Related Thyroid Changes: A Rare Presentation in a Young Patient With Hemorrhagic Shock Secondary to a Road Traffic Accident.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Radiological Approach to Splenomegaly: Etiologies, Pathophysiologies, and Diagnostic Strategies.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. ESR Essentials: trauma team and the role of Interventional Radiology-practice recommendations by the Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Impact of Pre-Interventional Observational Management Duration on Outcomes of Embolization for Splenic Injuries: Experience from Two Centers.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Analysis and experience summary of 64 cases of pediatric closed liver trauma: a retrospective study from two centers in China.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Patient selection in non-operative blunt splenic injury management: A comparative evaluation of MDCT grading systems.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Case report: traumatic avulsion of the left kidney and spleen with diaphragmatic rupture in a young worker.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Solid Organ Injuries: To Irradiate or Operate?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. Diagnostic Value of the Split-Bolus CT Protocol in Blunt Abdominal Trauma: Comparison With Standard Portal Venous Phase Imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Imaging and clinical features of intra-abdominal injuries in children with suspected physical abuse.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Presentation and Management of High-Grade Pancreatic Injuries: Case Series.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Traumatic diaphragmatic hernia: A 38-case retrospective analysis of presentation and outcomes.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Hemorrhagic shock revealing a spontaneous rupture of a splenic artery aneurysm in a young patient without prior medical history: A rare case and literature review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. Splenic infarction after endoscopic glue injection for gastric varices: proportion, exploratory correlates, and clinical outcomes from a propensity score-matched analysis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. Splenic Infarction as a Complication of Acute Epstein-Barr Virus Infection in an 18-Year-Old Woman.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
45. Computed Tomography and Sonography of Spleen-related Complications in Sickle Cell Anemia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
46. It must be mono: An atypical case of splenic rupture.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
47. Review of Bleeding as Initial Presentation in Patients with Chronic Myeloid Leukemia.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
48. Splenic Injury as a Complication of Robotic-Assisted Thoracic Surgery.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
49. Splenic artery embolization for trauma: a narrative review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
50. Contained hepatic vascular injuries following liver trauma: a retrospective monocentric study and review of the literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
51. The predictive value of CTSI scoring system in non-operative management of patients with splenic blunt trauma: The experience of a level 1 trauma center.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
52. Toward automated interpretable AAST grading for blunt splenic injury.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
53. Added value of deep learning-based liver parenchymal CT volumetry for predicting major arterial injury after blunt hepatic trauma: a decision tree analysis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
54. Comparison of outcomes of proximal versus distal and combined splenic artery embolization in the management of blunt splenic injury: a report of 202 cases from a single trauma center.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
55. Multiomics Analysis-Based Biomarkers in Diagnosis of Polycystic Ovary Syndrome.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
56. Long-term safety and effectiveness of the "OptEase" vena cava filter.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
57. Patterns of injury and violence in Yaoundé Cameroon: an analysis of hospital data.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
58. Angioembolization in patients with blunt splenic trauma in Germany -guidelines vs. Reality a retrospective registry-based cohort study of the TraumaRegister DGU®.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
59. Traumatic Kidney Injury: A 6-Year Retrospective Study in Childhood and Adolescence.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
60. An ASER AI/ML expert panel formative user research study for an interpretable interactive splenic AAST grading graphical user interface prototype.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
61. Absence of Stress Hyperglycemia Indicates the Most Severe Form of Blunt Liver Trauma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
62. Blunt renal trauma in pediatric population.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
63. Splenic Artery Embolization in Conservative Management of Blunt Splenic Injury Graded by 2018 AAST-OIS: Results from a Hospital in Vietnam.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
64. Imaging of penetrating vascular trauma of the body and extremities secondary to ballistic and stab wounds.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
65. Prognostic Factors of Mortality and Clinical Characteristics of Patients Surgically Treated for Blunt Liver Injury-A Single-Center Experience.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
66. pubs.rsna.orgpubs.rsna.org

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.