Dalakta aktif kontrast ekstravazasyonu

Özet

Künt karın travması sonrası dalak yaralanması olan hastada damar dışına devam eden kontrast kaçağı, aktif kanamayı gösteren kritik bir BT bulgusudur. Arteriyel ve portal venöz fazları karşılaştırmak, odağın damar dışı olup olmadığını ve sonraki fazlarda persiste edip büyüyerek hematom ya da peritoneal boşluğa yayılıp yayılmadığını değerlendirmeye yardım eder. Sınırlı, şekli değişmeyen bir psödoanevrizmadan ayrım raporun doğruluğunu etkiler. Kaçak alanının dalak kapsülü içinde sınırlı mı yoksa dalak dışına peritona uzanmış mı olduğu AAST 2018 derecesini belirler; aktif kanamanın atlanması yaralanmanın BT'deki derecesinin eksik sınıflandırılmasına yol açabilir.

Faz ve pencere

Arteriyel tanısal

Arteriyel fazda dalak parankimi, laserasyon hattı, subkapsüler alan veya perisplenik hematom içindeki damar dışı çizgisel ya da nodüler hiperdens kontrast odağı aranır; odağın damar lümeniyle devamlılık gösterip göstermediği de değerlendirilir.

Portal tanısal

Aktif ekstravazasyon sonraki fazlarda persiste edebilir, büyüyebilir ve hematom ya da peritoneal boşlukta kontrast birikimini artırabilir; arteriyel odakla karşılaştırılır. Arteriyel fazda görünmeyen venöz kaynaklı kaçak bu fazda belirginleşebilir.

Gecikmiş tanısal

Gecikmiş fazda kontrastın hematom içinde veya bağımlı bölümünde birikmesi devam eden ekstravazasyonu destekler; psödoanevrizma gecikmiş fazda yıkanabilir veya boyutunu artırmayabilir.

Önerilen pencereler: Anjiyo (G 600 / M 150), Batın (G 400 / M 50).

BT bulguları

• Damar dışı kontrast odağı — arteriyel fazda hematom içinde veya karın boşluğunda çizgisel ya da nodüler hiperdens kontrast odağı.
• Fazlar arası değişim — aktif kontrast birikimi takip görüntüsünde persiste edebilir, büyüyebilir veya hematom içine yayılabilir.
• Çizgisel ekstravazasyon — damar dışı kontrast odağı hematom içinde veya peritoneal boşlukta izlenebilir.
• Kapsül içi aktif kanama — kaçak dalak kapsülünün dışına çıkmaz.
• Peritoneuma uzanan kanama — kontrast dalak kapsülünü aşarak perisplenik boşluğa ve serbest peritoneal kana yayılır.
• Sentinel pıhtı bulgusu — hafif ekstravazasyonda kanama yaralanma yerinde sınırlı kalabilir ve bu görünüm kaynağı lokalize etmeye yardım edebilir.
• Eşlik eden hematom ve hemoperitoneum — perisplenik kanama/hematom ile serbest intraperitoneal kanın eşlik edip etmediği ve yayılımı değerlendirilir.

Ölçütler ve sınıflamalar

AAST Organ Injury Scale — dalak, 2018 revizyonu

AAST Dalak Organ Yaralanma Ölçeği 2018 revizyonunda derece I: <%10 yüzey alanlı subkapsüler hematom veya <1 cm derinlikte kapsüler/parankimal laserasyon; derece II: %10–50 subkapsüler hematom, <5 cm intraparenkimal hematom veya 1–3 cm derinlikte laserasyon; derece III: >%50 yüzey alanlı subkapsüler hematom, rüptüre subkapsüler veya intraparenkimal hematom, ≥5 cm intraparenkimal hematom veya >3 cm derinlikte laserasyon. Laserasyon derecesi derinliğe göre belirlenir; trabeküler damar tutulumu derece II–III ayrım ölçütü değildir. Derece IV, herhangi bir splenik vasküler yaralanma ya da kapsül içinde sınırlı aktif kanama; ayrıca segmental/hiler damar yaralanmasının >%25 devaskülarizasyona yol açmasıyla tanımlanır. Derece V, vasküler yaralanmaya eşlik eden aktif kanamanın dalak dışına peritona uzanması veya parçalanmış dalaktır. Tek organda birden fazla derece I veya II yaralanma varsa, derece III’e yükseltilir. Kanama odağının kapsüle göre yeri ayrıca belirtilir.

Normalde

Kontrastsız görüntüde normal dalak homojen atenüasyondadır; arteriyel fazdaki fizyolojik heterojenlik orta-geç portal venöz fazda homojenleşir. Şüpheli odağın boyut değişimi ve kontrast birikiminin fazlar arası persistansı ile damar içi yapıları karşılaştırarak aktif ekstravazasyonun varlığını doğrulayın.

Ayırıcı tanı

Dalak psödoanevrizması

arteriyel fazda damar ağacıyla ilişkili kontrast odağıdır; gecikmiş fazda yıkanabilir veya boyutunu artırmayabilir.

Arteriyovenöz fistül

arteriyel fazda splenik venin erken opaklaşmasıyla görülebilir; bu görünüm damarlar arası bağlantıyı düşündürür ve serbest kontrast birikiminden farklıdır.

Dalak rüptüründe aktif kontrast ekstravazasyonu hemoperitoneuma eşlik edebilir.

Dalak parankim kontrastlanması

fizyolojik kontrastlanma anatomik parankim sınırlarında kalır; ekstravazasyon ise hematom veya karın boşluğunda damar dışı kontrast odağı oluşturur.

Pıhtı/hematom

kontrastsız BT'de de yüksek atenüasyon gösterebilir; kontrastlı fazda damar dışı yeni kontrast birikimi aktif ekstravazasyonla uyumludur.

Tuzaklar

• Tek fazda görülen yuvarlak kontrast odağını aktif kaçak diye sınıflama; arteriyel ile portal/gecikmiş fazda büyüme ve sınır değişimini kontrol et.
• Yalnız portal venöz fazda venöz kaynaklı kanama belirginleşebilir; bazı içerilmiş splenik damar yaralanmaları arteriyel fazda daha iyi görülür, bu nedenle mevcutsa arteriyel görüntüyle karşılaştırın.
• Damar kesitini ekstravazasyondan ayırmak için odağı ardışık kesitlerde izleyin ve arteriyel, portal venöz ve varsa gecikmiş fazlardaki boyut/kontrast değişimini karşılaştırın.
• Kanama odağının dalak kapsülü içinde mi dışında mı olduğunu belirt; aynı ekstravazasyon görünümü bu konuma göre AAST derece IV veya V tanımına karşılık gelebilir.

Kendini dene

1. Dalak laserasyonu içinde arteriyel fazda küçük kontrast odağı, portal fazda büyüyüp hematom içine düzensiz yayılıyor. En olası bulgu nedir?

   • Aktif ekstravazasyon
   • Psödoanevrizma
   • Dalak infarktı
   • Dalak kisti
   Cevabı göster

   Aktif ekstravazasyon. Fazlar arasında büyüyen ve şekli bozulan damar dışı kontrast aktif kanamadır. Psödoanevrizma içerilmiş damar yaralanmasıdır; gecikmiş fazda yıkanabilir veya büyümez. Aktif ekstravazasyon sonraki fazda persiste edip büyüyebilir.

2. Kontrast kaçağı dalak kapsülünü aşıp peritoneal boşluğa uzanıyor. AAST 2018'de kanamaya göre hangi derece ölçütü karşılanır?

   • AAST derece II
   • AAST derece III
   • AAST derece IV
   • AAST derece V
   Cevabı göster

   AAST derece V. Aktif kanamanın dalak dışına peritona uzanması derece V ölçütüdür. Kapsül içinde sınırlı aktif kanama derece IV'tür; düşük dereceler bu vasküler yayılımı içermez.

İlgili konular

• Travma sonrası splenik psödoanevrizma

Kaynaklar

Bu sayfadaki 47 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 28 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Grading Abdominal Trauma: Changes in and Implications of the Revised 2018 AAST-OIS for the Spleen, Liver, and Kidneypubs.rsna.org
2. Grading Abdominal Trauma: Changes in and Implications of the Revised 2018 AAST-OIS for the Spleen, Liver, and Kidneypubs.rsna.org
3. Imaging findings of splenic emergencies: a pictorial reviewlink.springer.com
4. Unidentified bright objects of spleen on arterial phase CT: mimicker of splenic vascular injury in blunt abdominal traumapubmed.ncbi.nlm.nih.gov
5. Comparison of MDCT protocols in trauma patients with suspected splenic injury: superior results with protocol that includes arterial and portal venous phase imagingpmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. Spectrum of Heterotopic and Ectopic Splenic Conditionspubs.rsna.org
7. Computed tomography of the spleen: how to interpret the hypodense lesionlink.springer.com
8. AAST Organ Injury Scale resourcesaast.org
9. AAST Organ Injury Scaling 2018 update resourceaast.org
10. Giant splenic artery aneurysm rupture mimicking a pancreatic pseudocyst: a diagnostic pitfall on non-contrast computed tomographypmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. CT-Visible Venous Fat Embolus Associated With a Femoral Shaft Fracture in a Polytrauma Patient: A Case Reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
12. Spontaneous Splenic Artery Rupture in a Young Adult Without Aneurysmal Disease or Known Risk Factorspmc.ncbi.nlm.nih.gov
13. Pitfall in necrotizing pancreatitis: Organized hematoma with arteriovenous fistula mimicking a splenic artery pseudoaneurysmpmc.ncbi.nlm.nih.gov
14. Spontaneous Splenic Laceration in Plasmodium falciparum Malaria: A Case Reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
15. Non-traumatic splenic rupture in a patient with human granulocytic anaplasmosis and focused review of the literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Nonoperative management of blunt splenic injury in adults: there is (still) a long way to go. The results of the Bologna-Maggiore Hospital trauma center experience and development of a clinical algorithm.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Role of Emergent Nephrectomy for Grade V Blunt Renal Injuries.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Initial systolic blood pressure and ongoing internal bleeding following torso trauma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Laparoscopic resection of multiple aneurysms of the gastroepiploic arterial arcade.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Hemorrhagic Shock Revealing Rupture of Splenic Artery Pseudoaneurysm Three Years After Post-Traumatic Pancreatitis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Splenic Injury Following Colonoscopy: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Angioembolization significantly improves vascular injuries in blunt splenic trauma.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Extra-parenchymal splenic abnormalities not vascular injury predict need for primary splenectomy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Correlation of computed tomographic signs of hypoperfusion and clinical hypoperfusion in adult blunt trauma patients.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. A Case of Splenic Laceration Presenting as a Delayed Complication of Colonoscopy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Splenic pathologies: A pictorial review of common, wandering, twisting and rare presentations.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Imaging in scrub typhus - a pictorial review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Solid Organ Injuries: To Irradiate or Operate?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Severe celiac trunk stenosis following blunt trauma in a patient with diabetic ketoacidosis: a diagnostic dilemma of traumatic injury versus median arcuate ligament syndrome.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Ruptured Superior Mesenteric Artery Pseudoaneurysm With Hemorrhagic Shock Secondary to Infectious Colitis: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
31. Rupture of the Uterine Artery Pseudoaneurysm Causing Late Postpartum Hemorrhage: Case Report and Literature Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
32. Spontaneous Splenic Laceration in Plasmodium falciparum Malaria: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
33. Pitfall in necrotizing pancreatitis: Organized hematoma with arteriovenous fistula mimicking a splenic artery pseudoaneurysm.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
34. Giant splenic artery aneurysm rupture mimicking a pancreatic pseudocyst: a diagnostic pitfall on non-contrast computed tomography.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
35. Long-term safety and effectiveness of the "OptEase" vena cava filter.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
36. Commentary: an eye on PET quantification.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
37. Case Report: Rare spontaneous hepatic rupture hemorrhage complicated by autoimmune liver disease.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
38. Computed tomography of pediatric abdominal trauma: optimizing utilization and enhancing diagnostic interpretation.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
39. Magnetic thermoradiotherapy for lung cancer: evaluation in A549-based preclinical models.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
40. Lactate metabolism and lactylation in cancer: from pathogenesis to therapeutic advances.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
41. Patterns of injury and violence in Yaoundé Cameroon: an analysis of hospital data.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
42. Study on the combined application of selected virtual monoenergetic imaging, virtual non-contrast imaging, and adaptive statistical iterative reconstruction-V in head and neck CT angiography using 256-slice wide-body CT.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
43. PACT-UK (PAncreatic Cancer reporting Template-UK): a cross-specialty multi-institutional consensus panel development of a standardised radiological reporting proforma for pancreatic cancer.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
44. Acute mesenteric ischemia: updated guidelines of the World Society of Emergency Surgery.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.