Ayak-ayak bileği aksesuar kemikçikleri

Özet

Ayak BT'sinde aksesuar ossiküller gelişimsel kemik varyantlarıdır ve çoğu asemptomatiktir; travma değerlendirmesinde kırık fragmanıyla karıştırılabilir. Kontrastsız kemik algoritmalı BT, ossikülün kortikasyonunu ve belirli tendon, eklem veya kemik çıkıntısına göre yerini gösterir. Os trigonum, os peroneum, os subfibulare, os subtibiale ve aksesuar naviküler gibi örneklerin morfolojisi kadar eşlik eden eklem dejenerasyonu veya tendon hasarı da önemlidir. Aksesuar ossiküller kırıkla karıştırılabilir; bazıları ise dejenerasyon, kırık veya komşu yumuşak doku irritasyonu nedeniyle ağrı kaynağı olabilir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Kemik penceresinde her kemikçiğin yeri, şekli, tüm çevresinin kortike olup olmadığı ve komşu kemikle ilişkisi değerlendirilir. Kırık lehine kortikal kesinti, düzensiz fragman kenarı veya komşu kemikte donör alan aranır.

Kemik algoritması tanısal

İnce kesitli çok düzlemli BT, ossikülün komşu kemik ve eklemlerle anatomik ilişkisini gösterir; 3B rekonstrüksiyon karmaşık kemik ilişkilerini görselleştirmeye yardımcı olabilir.

Önerilen pencereler: Kemik (G 1800 / M 400).

BT bulguları

• Os trigonum — posterior talus komşuluğunda, özellikle posterolateral tuberkülün arkasında düzgün kortike ayrı ossikül görülür.
• Os peroneum — peroneus longus tendonu içinde, küboidün plantar oluğunda ve kalkaneoküboid eklem komşuluğunda yer alır.
• Os subfibulare — distal fibula/lateral malleol ucunun altında oval, yuvarlak ya da parçacık biçimli kemikçik görülebilir; aksesuar ossikül ile ön talofibular bağın (ATFL) yapışma yerinden kaynaklanan eski avulsiyon fragmanının ayrımı tartışmalıdır.
• Os subtibiale — medial malleolün posteriorunda veya hemen altında düzgün kortike kemikçik olarak izlenir.
• Aksesuar naviküler — naviküler tüberkülün medialinde bulunur; tibialis posterior tendon yapışma yeriyle yakın ilişkisi gösterilir.
• Os intermetatarseum — medial kuneiform ile birinci ve ikinci metatars tabanları arasındaki aralıkta yer alır.
• Os vesalianum — beşinci metatars tabanına komşu, peroneus brevis tendonu içinde yer alan ve küboid ile eklemleşebilen kemikçiktir.
• Semptomatik ossikül şüphesinde çevresinde skleroz veya fragmentasyon, komşu kemikte değişiklik ve ilişkili yumuşak doku ya da tendon bulguları aranır.

Ölçütler ve sınıflamalar

Aksesuar naviküler morfolojisi

Tip I, tibialis posterior tendonuyla ilişkili küçük sesamoid kemikçiktir; Tip II, naviküler tüberküle fibrokıkırdak bağlantıyla komşu üçgen ya da kalp biçimli kemikçiktir; Tip III, naviküler tüberkülün kaynamış/uzamış görünümüdür.

Normalde

Varyantın değerlendirilmesinde tanımlı anatomik yerleşim, ossikülün düzgün kortike sınırı, ana kemikle ilişkisi ve akut yaralanmada donör alan/çevre yumuşak doku bulguları birlikte incelenir. Karşı ayaktaki benzerlik yardımcı olabilir; ancak aksesuar kemikçiklerin çift taraflılığı ossikül türüne göre değiştiğinden tek başına belirleyici değildir.

Ayırıcı tanı

Akut avulsiyon kırığı

fragman kenarları keskin ve kortikasyonsuz olabilir; komşu kemikte donör yüzey veya travmatik yumuşak doku bulgusu eşlik edebilir.

Eski avulsiyon nonunionu

kronik fragman zamanla kortike olabilir; bağ/tendon yapışma alanı, ana kemik konturu ve eski görüntüler ayırımı destekler.

Osteofit

dejeneratif eklem kenarından çıkan kemiksi çıkıntıdır; ana kemikle devamlılığının izlenmesi, ayrı ossikülden ayırımda yardımcı olur.

Sesamoid ve aksesuar ossikül kategorileri tamamen birbirini dışlamaz: os peroneum, peroneus longus tendonu içindeki bir sesamoid kemiktir.

Osteomiyelit

kortikal yıkım ve komşu yumuşak doku inflamasyonu yapabilir; erken kemik iliği tutulumunu değerlendirmede MR daha duyarlıdır.

Tuzaklar

• Kortikasyon tek başına gelişimsel varyantı kanıtlamaz; eski avulsiyon nonunionu da kortike olabilir, bu nedenle anatomik yer ve kemik donör alanını inceleyin.
• Bir ossikülün bulunması onun ağrı kaynağı olduğu anlamına gelmez; semptom ilişkisi klinik bulgularla ve BT'deki kemik değişiklikleriyle eşleştirilmelidir, BT'de değişiklik görülmemesi ağrı ilişkisini tek başına dışlamaz.
• Os peroneum ile os vesalianum'u beşinci metatars tabanı yakınlığında karıştırmayın; ilki peroneus longus tendonunun küboid oluğunda, ikincisi beşinci metatars tabanına komşudur.
• BT tendon içi sinyal ve kemik iliği ödemini göstermez; ağrılı aksesuar naviküler veya os peroneumda tendon bütünlüğü için MR/US gerekebilir.

Kendini dene

1. Lateral ayak BT'sinde peroneus longus tendonu içinde, küboid oluğu düzeyinde düzgün kortike kemikçik görülüyor. En olası yapı hangisidir?

   • Os peroneum
   • Os vesalianum
   • Os trigonum
   • Os subfibulare
   Cevabı göster

   Os peroneum. Os peroneum peroneus longus tendonu içinde, küboid oluğu düzeyinde bulunur. Os vesalianum beşinci metatars tabanına, os trigonum posterior talusa, os subfibulare lateral malleol ucuna komşudur.

2. Naviküler tüberkülün medialindeki kortike kemikçik, tibialis posterior tendon yapışma alanına komşu. Hangi varyant tarif edilmiştir?

   • Aksesuar naviküler
   • Os intermetatarseum
   • Os subtibiale
   • Os trigonum
   Cevabı göster

   Aksesuar naviküler. Aksesuar naviküler naviküler tüberkülün medialinde ve tibialis posterior tendonuyla ilişkili konumdadır. Diğer seçenekler bu anatomik yerleşimde bulunmaz.

Kaynaklar

Bu sayfadaki 41 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 17 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Accessory Ossicles of the Foot and Ankle: Disorders and a Review of the Literaturepmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Accessory Ossicles of the Foot and Ankle: Disorders and a Review of the Literaturecureus.com
3. Sesamoids and accessory ossicles of the foot: anatomical variability and related pathologylink.springer.com
4. Anatomical variation in the ankle and foot: from incidental finding to inductor of pathology. Part I: ankle and hindfootpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
5. Prevalence of Accessory Bones and Tarsal Coalitions Based on Radiographic Findings in a Healthy, Asymptomatic Populationecios.org
6. Kemikçikler ve sesamoidler, el ve el bileği: Türkçe görüntüleme bölümüinteractivepdf.uniflip.com

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.