Metatars kırıkları

Özet

Metatars kırıkları doğrudan ya da dolaylı travmayla oluşabilir; tekrarlayan yüklenme stres kırığına, yüksek enerjili ezilme ise akut kırığa yol açabilir. Kırığın baz, cisim, boyun veya başta yerleşmesi, eklem içi uzanımı ve deplasmanı kırığı tanımlamada önemlidir; çoklu kırıklarda komşu metatarslar ve eklemler de değerlendirilir. BT, kompleks veya çoklu kırıklarda parçalanmayı, eklem içi uzanımı ve Lisfranc eklem bütünlüğünü çok düzlemli olarak değerlendirmeye yardımcı olur. Metatars bazlarındaki eşlik eden tarsometatarsal yaralanmanın atlanması instabil orta ayak hasarını gizleyebilir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

Metatars kortikal kesintisi, kırık hattı, yer değiştirme, parçalanma ve kırığın metatarsofalangeal ya da tarsometatarsal ekleme uzanımı kemik penceresinde değerlendirilir. Aksiyel, koronal ve sagittal kemik rekonstrüksiyonlarında beş metatarsın tamamı, çoklu kırıklar, eklem basamakları ve Lisfranc hizası birlikte incelenir.

Önerilen pencereler: Kemik (G 1800 / M 400).

BT bulguları

• Baz, cisim, boyun veya baş düzeyinde kortikal kesinti ve kırık hattı
• Metatars başında eklem yüzüne uzanan kırık ve subkondral kemik basamağı
• Metatars bazında tarsometatarsal ekleme ulaşan kırık ve eklem içi fragman
• Birden çok komşu metatarsı tutan seri kırıklar veya ezilme örüntüsü
• Metatars cisimlerinde açılanma, kısalma ya da rotasyon
• Lisfranc hizası — ikinci metatars bazının medial kenarının orta kuneiformun medial kenarıyla hizasını ve birinci-ikinci metatars bazları arasındaki aralığı ayrı ayrı değerlendirin.
• Seri metatars kırıklarında kırıklar sıklıkla komşu metatarslarda görülür; birinci ve beşinci metatars kırıkları daha çok izole olabilir.

Ölçütler ve sınıflamalar

Topografik metatars kırık tanımı

Santral metatars kırıkları baz, cisim, boyun veya baş yerleşimine göre topografik olarak tarif edilir. AO şeması eklem dışı kırığı (A), eklem içi kırığı (B), çıkıklı kırığı (C) ve saf metatars çıkığını (D) ayırır.

Normalde

Normal ayak BT'sinde metatars bazları tarsal kemiklerle, başları proksimal falankslarla eklemleşir; metatars cisimlerinin korteksleri kesintisizdir. Şüpheli metatarsı komşu kemik ve karşılık gelen eklem yüzüyle kıyaslayarak kemik basamağı, kısalma, rotasyon ve tarsometatarsal hizadaki sapmayı arayın.

Ayırıcı tanı

Metatarsal stres reaksiyonu

erken evrede kortikal kırık hattı olmadan kemik iliği ödemi görülebilir; MRI erken stres kırığındaki kemik iliği değişikliklerini göstermede daha duyarlıdır.

Normal beslenme kanalı

metatars cismi düzeyinde oblik ve distale yönelir; kenarları paralel, düzgün ve hafif sklerotiktir.

İyileşen kırık

takipte kallus görülebilir; yeni kortikal kesinti veya kırık hattı akut ya da eşlik eden kırık açısından değerlendirilir.

Lisfranc bağ yaralanması

kemik kırığı olmasa da tarsometatarsal hizalanma bozulabilir; BT saf bağ yaralanmasını değerlendirmede sınırlıdır, ayakta yük vererek çekilen grafiler ise eklem instabilitesini ortaya koyabilir.

Tuzaklar

• Yalnız en belirgin metatarsa odaklanmak çoklu seri kırıkları kaçırabilir; birinci metatars bazından beşinci metatars tuberositasına kadar tüm metatarsları baştan sona tarayın.
• Beslenme kanalı kırık hattını taklit edebilir; metatars cismi boyunca oblik-distal seyri ve düzgün, paralel, hafif sklerotik kenarları düzensiz kırık hattından ayır.
• Metatars bazındaki kırık tespit edilse bile Lisfranc eklemleri gözden kaçabilir; medial kuneiform-ikinci metatars ilişkisini ve diğer tarsometatarsal aralıkları ayrıca incele.

Kendini dene

1. Ezilme sonrası BT'de 2. ve 3. metatars bazları kırık; 2. metatars bazı medial kuneiforma göre yer değiştirmiş. Öncelikle hangi eşlik eden yaralanma aranır?

   • Lisfranc yaralanması
   • Naviküler stres kırığı
   • Morton nöroması
   • Küboid osteonekrozu
   Cevabı göster

   Lisfranc yaralanması. Metatars baz kırıklarıyla birlikte tarsometatarsal hizanın bozulması Lisfranc kompleks yaralanmasını düşündürür. Diğer seçenekler bu eklem dizilim bozukluğunu açıklamaz.

2. Metatars cismi düzeyinde oblik ve distale yönelen, paralel-düzgün, hafif sklerotik kenarlı çizgi görülüyor. En olası taklitçi hangisidir?

   • Beslenme kanalı
   • Akut deplase kırık
   • Eklem içi kırık
   • Lisfranc çıkığı
   Cevabı göster

   Beslenme kanalı. Eğik ve distale yönelimli seyir, birbirine paralel, düzgün ve hafif sklerotik kenarlar beslenme kanalının beklenen görünümüdür. Kırık çizgisi daha düzensiz ve tırtıklı olabilir; eklem içine uzanım veya tarsometatarsal dizilim kaybı ise eşlik eden yaralanmayı düşündürür.

İlgili konular

• Küboid kırığı

Kaynaklar

Bu sayfadaki 38 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 30 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Central metatarsal fractures: a review and current conceptsmattioli1885journals.com
2. Updates on Lisfranc Complex Injuriesjournals.sagepub.com
3. Diagnosis and Management of Common Foot Fracturesaafp.org
4. Foot and Heelradiologykey.com
5. pmc.ncbi.nlm.nih.govpmc.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.