Gut artropatisi ve tofüs

Özet

Gut, monosodyum ürat kristallerinin eklem ve periartiküler dokularda birikmesiyle gelişir; el bileği ve parmaklardaki yapısal erozyonlar ile tofüsler özellikle kronik hastalıkta belirginleşebilir. Kontrastsız BT kortikal erozyonları ve tofüslerin anatomik yayılımını gösterirken çift enerjili BT ürat birikimini materyal ayrıştırmasıyla haritalayabilir. Konvansiyonel BT’de yumuşak doku kitlesinin yüksek yoğunluklu olması ürata özgü değildir ve erken gut BT'de görünmeyebilir. Tofüsün tendon, eklem ve kemik üzerindeki yükünün atlanması yapısal hasarın yaygınlığını eksik bırakabilir; akut şiş eklemde eşzamanlı enfeksiyon da yalnız görüntüyle dışlanamaz.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

İntravenöz kontrast gerekmez. İnce kesit kemik ve yumuşak doku rekonstrüksiyonlarında eklem çevresinde iyi sınırlı yumuşak doku nodülleri, periartiküler erozyon ve sklerotik kenar aranır; çift enerjili BT materyal ayrıştırması varsa ürat depozitleri renk kodlu materyal haritasında gösterilebilir.

Önerilen pencereler: Kemik (G 1800 / M 400), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Çıkıntılı kenarlı periartiküler erozyon — MCP, PIP veya el bileği ekleminde iyi sınırlı kortikal oyuk ve sklerotik kenar, bazen taşan kenar görünümü.
• Erozyona komşu tofüs — eklem dışında veya kemik içindeki erozyonla devamlı yumuşak doku kitlesi; konvansiyonel BT'de yoğunluğu değişkendir.
• Tendon ve tendon kılıfı depoziti — fleksör veya ekstansör tendon/tendon kılıfı çevresinde ürat birikimi görülebilir; tofüs nodüler olabilir.
• Çoklu periartiküler nodüller — parmak eklemleri, ulnar stiloid ve karpal kemikler çevresinde farklı boyutlarda tofüsler bulunabilir.
• Eklem aralığının görece korunması — belirgin erozyonlara karşın erken/orta kronik gutta eklem aralığı uzun süre korunabilir; ileri sekonder dejenerasyon bu paterni değiştirebilir.
• Çift enerjili ürat kodlaması — materyal ayrıştırma haritasında eklem, tendon veya yumuşak dokuda üratla uyumlu renkli depozit kümeleri izlenebilir; artefaktlar yanlış pozitiflik oluşturabilir.
• Kalsifiye olmayan kitle — tofüs her zaman belirgin kalsifiye değildir; BT yoğunluğu tek başına kristal türünü tanımlamaz.

Normalde

Gut lehine olmayan karşılaştırmada MCP/PIP ve karpal eklem aralıklarının korunması, belirgin erozyon ve tendon çevresinde tofüs benzeri kitle bulunmaması not edilir. Aynı seviyedeki karşı el eklem kenarını kıyaslayarak erozyonun iyi sınırlı ve sklerotik olup olmadığını, yumuşak doku kitlesinin eklemle veya tendonla ilişkisini belirleyin.

Ayırıcı tanı

Romatoid artrit

MCP/PIP ve karpal eklemlerde marjinal erozyon, periartiküler osteopeni ve genellikle simetrik dağılım gösterir; gutta sklerotik kenarlı taşan erozyon ve tofüs daha karakteristiktir.

CPPD artropatisi

el bileğinde özellikle üçgen fibrokıkırdak kompleksi (TFCC) ve karpal bağ/kıkırdaklarda kalsifikasyon görülebilir; konvansiyonel BT kristal tipini doğrudan belirlemez.

Eroziv osteoartrit

çoğunlukla DIP/PIP eklemlerinde merkezi erozyon ve osteofitlerle görülür; gutun periartiküler, sklerotik kenarlı taşan erozyonlarından farklı dağılım gösterir.

Enfeksiyöz artrit

efüzyon ve eklem yıkımı gutu taklit edebilir; yalnız BT ile gut ve enfeksiyon kesin olarak ayırt edilemez.

Tenosinovyal dev hücreli tümör (lokalize tip, eski adıyla tendon kılıfı dev hücreli tümörü) — tendon kılıfı komşuluğunda solid yumuşak doku kitlesi ve bası erozyonu yapabilir.

Tuzaklar

• Yüksek yoğunluklu periartiküler nodülü yalnız yoğunluğa bakarak ürat saymayın; kalsifikasyon, yabancı cisim ve başka kitleler benzer görünebilir.
• Çift enerjili BT'de tırnak yatağı, cilt ve hareket artefaktları yalancı ürat kodlaması oluşturabilir; renkli odak anatomik yumuşak doku bulgusuyla aynı yerde doğrulanmalıdır.
• Erken atakta veya küçük depozit yükünde DECT negatif olabilir; negatif materyal haritası klinik gutu mutlak olarak dışlamaz.
• Gut ve enfeksiyon bir arada bulunabilir; akut eklem efüzyonunu yalnız tofüse bağlamayın.

Kendini dene

1. El BT'sinde sklerotik kenarlı, çıkıntılı MCP erozyonu ve ona komşu nodüler yumuşak doku kitlesi görülüyor. En olası tanı hangisidir?

   • Gut artropatisi
   • Romatoid artrit
   • Eroziv osteoartrit
   • Septik artrit
   Cevabı göster

   Gut artropatisi. Sklerotik kenarlı çıkıntılı erozyonun komşu tofüs benzeri kitleyle birlikteliği kronik tofüslü gutu destekler. Romatoid artritte marjinal erozyonlar ve simetrik çoklu eklem tutulumu; eroziv osteoartritte DIP/PIP merkezi erozyon ve osteofit; septik artritte ise efüzyon ve ilerleyici eklem yıkımı ön plandadır.

2. Çift enerjili el bileği BT'sinde tırnak yatağında renk kodlu odaklar görülüyor; anatomik görüntüde burada yumuşak doku nodülü yok. En uygun yorum nedir?

   • Artefakt olası
   • Ürat tofüsü kanıtlandı
   • Gut erozyonu
   • CPPD kondrokalsinozu
   Cevabı göster

   Artefakt olası. Tırnak yatağı DECT'de yalancı ürat kodlamasının bilinen bölgelerindendir; anatomik görüntüde karşılığı olmayan kodlu sinyal artefakt lehinedir. Tofüs için anatomik depozit bulgusu, erozyon için kortikal oyuk, CPPD için kıkırdak/ligament mineralizasyonu aranır.

İlgili konular

• CPPD ve el bileği kondrokalsinozu
• Romatoid ve diğer inflamatuvar artropatilerde kemik bulguları

Kaynaklar

Bu sayfadaki 37 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 11 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. 2023 EULAR recommendations on imaging in diagnosis and management of crystal-induced arthropathies in clinical practicepmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Radiographic Findings of Inflammatory Arthritis and Mimics in the Handspmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Imaging methods in monitoring gout – a pictorial essayreference-global.com
4. Dual-Energy CT Images: Pearls and Pitfallspmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. Gouty Arthropathy: Review of Clinical Manifestations and Treatment, with Emphasis on Imagingpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
6. Radiographic Evaluation of Arthritis: Degenerative Joint Disease and Variationspubs.rsna.org
7. Erosive hand osteoarthritis: latest findings and outlooknature.com
8. MRI of the Extensor Tendons of the Wristdoi.org
9. Carpal tunnel: Normal anatomy, anatomical variants and ultrasound techniquepmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. Imaging findings of intra-articular tumor/tumor-like lesions based on pathologic correlationpmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. Dual-energy CT in gout patients: Do all colour-coded lesions actually represent monosodium urate crystals?pmc.ncbi.nlm.nih.gov
12. Axial (spinal) gout.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Imaging of gout: findings and pitfalls. A pictorial review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Imaging studies of crystalline arthritides.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. CT image findings of spinal gout.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Etoricoxib prevents progression of osteolysis in repeated intra-articular monosodium urate-induced gouty arthritis in rats.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Clinical utility of dual-energy CT for gout diagnosis.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Dual-energy computed tomography: Tube current settings and detection of uric acid tophi.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Gouty arthropathy: Review of clinico-pathologic and imaging features.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Clinical utility of dual-energy CT for evaluation of tophaceous gout.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. [Ultrasound-guided synovial biopsy].pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Imaging in gout--what can we learn from MRI, CT, DECT and US?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Spinal gout in gouty polyarthropathy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Two-year reduction of dual-energy CT urate depositions during a treat-to-target strategy in gout in the NOR-Gout longitudinal study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.