Servikal faset kırığı

Özet

Travmatik servikal faset ya da artiküler pillar kırığı eklem uyumunu ve segmental stabiliteyi etkileyebilir. İnce kesit kontrastsız BT, kırık hattının eklem yüzüne, lateral kitleye ve komşu fasetlere uzanımını değerlendirmede temel incelemedir. Fragman boyutu, lateral kitle içindeki payı ve eşlik eden deplasman AO Spine faset alt tipini belirlemeye yardım eder. Değerlendirme fragmanla sınırlı kalmamalı; eklem hizası, pedikül ve lamina bütünlüğü ve eşlik eden yaralanma bulguları da incelenmelidir.

Faz ve pencere

Kontrastsız tanısal

İnce kesit aksiyel BT ve sagittal/koronal kemik rekonstrüksiyonları kortikal kesintiyi, fragman boyutunu, kırığın komşu fasetlere uzanımını ve eklem uyumunu değerlendirir; kırık morfolojisi için intravenöz kontrast gerekmez.

Kemik algoritması tanısal

Kemik algoritmalı multiplanar rekonstrüksiyonlarda kırık hattının superior ya da inferior artiküler çıkıntıdan geçişi, parçalanma ve eklem yüzü uyumsuzluğu değerlendirilir; aynı düzeydeki pedikül ve lamina kırıkları yüzen lateral kitleyi düşündürebilir.

Önerilen pencereler: Kemik (G 1800 / M 400), Yumuşak doku (G 400 / M 40).

BT bulguları

• Artiküler korteks kesintisi — faset yüzünde ince radyolüsent hat, kortikal basamak veya ayrılmış kemik fragmanı izlenir.
• Eklem yüzü fragmanı — superior ya da inferior artiküler çıkıntıdan kopmuş parça eklem yüzü konturunu bozabilir ve karşı fasetle örtüşmeyi azaltabilir.
• Parçalı lateral kitle — birden çok fragman ve düzensiz artiküler pillar konturu parçalı kırık morfolojisini gösterir.
• Fragman deplasmanı — kırık parçasının nöral foramene, spinal kanala veya foramen transversariuma yönelimi ve komşu yapılarla ilişkisi değerlendirilir.
• Faset eklem uyumsuzluğu — kırık düzeyinde eklem aralığı genişleyebilir; artiküler yüzler paralel olmayabilir veya karşılıklı örtüşme azalabilir.
• Segmental hizalanma değişikliği — faset kırığına aynı seviyede anterolistezis, rotasyon veya subluksasyon eşlik edebilir.
• İki hatlı lateral kitle ayrışması — aynı tarafta pedikül ve lamina kesintileri faset taşıyan bloğu ayırıyorsa yüzen lateral kitle örüntüsü düşünülür.

Ölçütler ve sınıflamalar

AO Spine F1 küçük, deplase olmayan faset fragmanı

<1 cm ve lateral kitlenin <%40'ı

AO Spine F2 instabilite potansiyelli faset kırığı eşiği

>1 cm veya lateral kitlenin >%40'ı ya da deplasman bulgusu

AO Spine subaksiyel servikal faset sınıflaması

F1: deplase olmayan, fragmanı 1 cm’den küçük ve lateral kitlenin %40’ından azını tutan kırık. F2: fragmanı 1 cm’den büyük, lateral kitlenin %40’ından fazlasını tutan veya deplase kırık; instabilite potansiyeli taşır. F3: pedikül ve laminanın ayrılmasıyla üst ve alt artiküler çıkıntıların bağlantısının koptuğu yüzen lateral kitle. F4: faset ekleminin herhangi bir subluksasyonu veya çıkığı; kırık eşlik edebilir ya da etmeyebilir.

Normalde

Normal servikal fasette artiküler yüzler uyumlu, paralel ve simetriktir; artiküler korteks kesintisiz, lateral kitle, pedikül ve lamina bütünlüğü korunmuştur. Kırık düzeyini karşı taraf faseti ve komşu seviyelerle karşılaştırarak eklem aralığı, kortikal devamlılık, fragman konumu ve korpus hizasındaki asimetriyi belirleyin.

Ayırıcı tanı

Yüzen lateral kitle kırığı

aynı tarafta pedikül ve lamina kırıkları üst ve alt artiküler çıkıntıların bağlantısını keserek faset taşıyan kitleyi ayırır.

Faset çıkığı

karşılıklı eklem yüzlerinde örtüşme kaybı veya subluksasyon/çıkık vardır; kırık olmadan da AO Spine F4 kapsamında sınıflanabilir.

İzole lamina kırığı

posterior arkta kortikal hat vardır; pedikül-lamina ayrışması faset taşıyan lateral kitleyi ayırmıyorsa F3 örüntüsü değildir.

Dejeneratif faset artrozu

eklem aralığı daralması, osteofit, artiküler çıkıntı hipertrofisi ve subkondral değişiklikler görülebilir.

Gelişimsel faset veya nöral ark asimetrisi

konjenital şekil farklılıkları travmatik faset kırığını taklit edebilir; kortike kenarlar ve morfoloji karşılaştırması ayırıcı tanıya yardım eder.

Tuzaklar

• Faset kırığı ve hizalanmasını tek aksiyel kesitle sınırlamayın; parasagittal ve koronal kemik rekonstrüksiyonlarında eklem yüzünü takip edin.
• Faset eklemi hizalanması aksiyel planda tek başına sınırlı kalabilir; izotropik sagittal/parasagittal rekonstrüksiyonlarda eklem örtüşmesini doğrulayın.
• Faset kırığı etiketini koyup eklem hizasını bırakmayın; kırık fragmanının deplasmanı F2, faset subluksasyonu veya çıkığı ise F4 ölçütüdür.
• Pedikül ve lamina kırıklarını ayrı, önemsiz bulgular gibi raporlamak F3 örüntüsünü saklayabilir; aynı taraftaki iki hattın faset taşıyan kitleyi ayırıp ayırmadığını kontrol edin.

Kendini dene

1. C6 faset fragmanı deplase değil, 8 mm ve lateral kitlenin yaklaşık dörtte birini içeriyor. AO Spine alt tipi hangisidir?

   • F1 faset kırığı (deplase olmayan küçük fragman)
   • F2 faset kırığı
   • F3 yüzen lateral kitle
   • F4 faset çıkığı
   Cevabı göster

   F1 faset kırığı (deplase olmayan küçük fragman). Deplase olmayan, 1 cm'den küçük ve lateral kitlenin %40'ından azını tutan parça AO Spine F1 tanımına uyar. F2 daha büyük tutulum veya deplasman gösterir; F3'te pedikül-lamina ayrışması vardır; F4 eklem subluksasyonu ya da çıkığıdır.

2. Aynı servikal vertebrada ipsilateral pedikül ve lamina kırıkları, üst ve alt artiküler çıkıntıları birbirinden tamamen ayırıyor. En uygun faset sınıfı hangisidir?

   • F1 faset kırığı
   • F2 faset kırığı
   • F3 yüzen lateral kitle
   • F4 faset çıkığı
   Cevabı göster

   F3 yüzen lateral kitle. Aynı düzeyde pedikül ve laminanın tam kesintisi üst ve alt artiküler çıkıntıların bağlantısını kopararak F3 yüzen lateral kitleyi oluşturur. F1 ve F2 fragman boyutu/deplasman özelliklerine göre sınıflanır; F4 ise faset eklemi subluksasyonu veya çıkığını tanımlar.

İlgili konular

• Yüzen lateral kitle kırığı

Kaynaklar

Bu sayfadaki 45 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 29 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. AO Spine subaxial cervical spine injury classification systemsurgeryreference.aofoundation.org
2. Cervical Subaxial Facet Injuries: evaluation, management, and how to use the AO Spine Classification Systemaofoundation.org
3. MDCT of acute subaxial cervical spine trauma: a mechanism-based approachlink.springer.com
4. Differential Diagnosis of Facet Joint Disorderspubs.rsna.org
5. Two Consecutive Levels of Unilateral Cervical Spondylolysis on Opposite Sidespc.jksronline.org
6. Appropriateness criteria | Suspected Spine Traumaradiologyinfo.org
7. WIDI - Cervical Spine CTwidionline.xray.ufl.edu

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.