Pulmoner arter dallanma ve köken varyantları

Özet

Pulmoner arter dallanma varyasyonları dal sayısı veya çıkış düzeninde görülebilir; gözden kaçan bazı dallar akciğer cerrahisi öncesi değerlendirmeyi ve geride kalacak parankimin arteriyel beslenmesini etkileyebilir.

Faz ve pencere

BTPA tanısal

Kontrastlı BTPA’da ana pulmoner arterden lobar ve segmental dallara uzanan damar yolu ardışık kesitlerde izlenir; aksiyel görüntüler bronşlarla ilişkili seyri, multiplanar ve 3B rekonstrüksiyonlar ise köken ile devamlılığı değerlendirmeyi sağlar.

Önerilen pencereler: Anjiyo (G 600 / M 150), Mediasten (G 350 / M 50).

BT bulguları

• Sağ üst lob pulmoner arterlerinin segmental dal sayısı ve dallanma paterni değişkenlik gösterebilir.
• Sağ üst lob arter dallarında truncus anterior ile interlobar pulmoner arter farklı ortak veya ayrı gövde paternleri oluşturabilir.
• Sol üst lob ya da lingula arterleri ayrı çıkışlar yerine ortak bir gövde oluşturabilir; dal sayısı ve çıkış sırası bronş segmentleriyle eşleştirilir.
• Nadir arteria praebronchialis, sol pulmoner arterden çıkar; sol ana bronşun önünden geçerek mediastinal kenar boyunca aşağı iner ve sol alt lobu, bazen lingula ile birlikte, besleyebilir.
• Varyant segmental arter beklenen dalın yerini alabilir veya ona ek bir dal olarak bulunabilir; aksesuar dal terimini yalnız ek arter için kullan ve distal bronkopulmoner segmenti doğrula.
• Belirgin tek taraflı dal azalmasında damar çapı, kontrast dolumu ve distal dallanma karşı akciğerle kıyaslanarak eşlik eden hipoplazi ya da stenoz araştırılır.
• Segmental arterler çoğunlukla ilgili bronşlara eşlik eder, ancak istisnai dallar bronştan ayrık seyredebilir; pulmoner ven dalları ise interlobüler septalarda ilerler ve genellikle bronşlarla paralel değildir.

Normalde

Normal dallanma örüntüsünde sağ ve sol ana pulmoner arterler loblara ve bronkopulmoner segmentlere giden dallara ayrılır; segmental arterler çoğunlukla eşlik ettikleri bronşlarla paralel seyreder. Normal kabul edilen tek bir dallanma şeması olmadığından, karşı tarafla kalibreyi kıyaslarken önce her dalı beslediği bronş ve segmente göre eşleştir; görünmeyen dalın başka bir gövdeden çıktığını dışla.

Ayırıcı tanı

Pulmoner arter hipoplazisi

alternatif kökenden çok, ilgili akciğer veya segmentte pulmoner damar yatağının gelişimsel küçüklüğü ve azalmış damar kalibresi söz konusudur.

Pulmoner arter stenozu

fokal lümen daralması görülebilir; darlığın distalindeki damar segmentinde poststenotik genişleme gelişebilir.

Pulmoner arter sling

sol pulmoner arter sağ pulmoner arterden çıkar, sağ ana bronş üzerinden ve trakea ile özofagus arasından geçerek sol hilusa ulaşır.

Aortadan anomal kökenli pulmoner arter (AOPA)

bir pulmoner arter dalı çıkan aortadan köken alır; bu, sıradan bir segmental dallanma varyantından ayrı konjenital köken anomalisidir.

Kronik pulmoner emboli

damar içi dolum defekti, web/bant, damar daralması veya ani damar sonlanması gibi lümen bulguları görülebilir; bunlar doğrudan köken varyantı sayılmamalıdır.

Tuzaklar

• Üst lob arterlerini yalnız tek aksiyel kesitte sayma; erken ayrılan ve ortak/ayrı kökenli dalları multiplanar veya 3B rekonstrüksiyonlarda da izle.
• Küçük periferik dalın BTPA’da seçilememesini doğrudan aplazi sayma; kontrast opaklaşmasını değerlendir ve damarı ince kesitli multiplanar görüntülerde izle.
• Arter ile veni yalnız çapına göre ayırma; segmental bronşla paralel seyir çoğunlukla arter lehine, interlobüler septal ve bronştan bağımsız seyir ven lehinedir.

Kendini dene

1. BTPA'da sağ üst lobun apikal segment arteri komşu bir gövdeden çıkarak bronşa kadar izleniyor; en uygun yorum hangisidir?

   • Pulmoner arter dal varyantı
   • Pulmoner arter embolisi
   • Pulmoner arter hipoplazisi
   • Pulmoner arter sling
   Cevabı göster

   Pulmoner arter dal varyantı. Damarın farklı kökenden çıktığı ve ilgili bronkopulmoner segmente kesintisiz ulaştığı gösterilmiştir; bu anatomik dallanma varyantını destekler. Emboli lümen içi defekt yapar, hipoplazide damar yatağı küçüktür; sling ise sol pulmoner arterin sağ pulmoner arterden çıkıp trakea arkasından geçmesidir.

2. Bir segmental arter ana pulmoner arterden beklenen yerde seçilmiyor; başka bir çıkıştan distal segmente uzanıyor. Bu görünüm neyi destekler?

   • Varyant kökenli pulmoner arter dalı
   • Tam arter atrezisi
   • Akut emboli
   • Pulmoner venöz varis
   Cevabı göster

   Varyant kökenli pulmoner arter dalı. Başka bir çıkıştan aynı distal segment yatağına kesintisiz uzanan dal varyant kökeni destekler; aksesuar dal diyebilmek için aynı segmente giden ek arterin de gösterilmesi gerekir.

İlgili konular

• Pulmoner arter sling anomalisi

Kaynaklar

Bu sayfadaki 30 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 18 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Pulmonary vascular anatomy & anatomical variantsutsouthwestern.elsevierpure.com
2. Pulmonary vascular anatomy & anatomical variantspmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Anatomical variation analysis of left upper pulmonary blood vessels and bronchi based on three-dimensional reconstruction of chest CTpubmed.ncbi.nlm.nih.gov
4. The detailed classification of the interlobar artery and the artery crossing intersegmental planes in the right upper lobepubmed.ncbi.nlm.nih.gov
5. Arteria Praebronchialis (AP) Found on MDCT: An Updated Incidence and Branching Patternspmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. Imaging in chronic thromboembolic pulmonary disease: Current practice and advancespmc.ncbi.nlm.nih.gov
7. CT Imaging Findings of Pulmonary Artery Stenosis: A Pictorial Reviewpmc.ncbi.nlm.nih.gov
8. Anomalous aortic origin of the pulmonary arteries: Case series and literature reviewpmc.ncbi.nlm.nih.gov
9. Pulmonary Arterial Dilatation: Imaging Evaluation Using Multidetector Computed Tomographypmc.ncbi.nlm.nih.gov
10. Looking beyond the thrombus: essentials of pulmonary artery imaging on CTpmc.ncbi.nlm.nih.gov
11. An atlas of anatomical variants of subsegmental pulmonary arteries and recognition error analysisfrontiersin.org
12. The anomalous origin of a branch pulmonary artery from the ascending aortapmc.ncbi.nlm.nih.gov
13. link.springer.comlink.springer.com

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.