İntrakraniyal arter diseksiyonu

Özet

İntrakraniyal arter diseksiyonunda damar duvarı katları ayrılır; yalancı lümen, mural hematom, daralma veya diseksiyon anevrizması gelişebilir. Genç hastada baş/ense ağrısı, posterior dolaşım infarktı ya da subaraknoid kanama ile ortaya çıkabilir; vertebral V4 ve baziler arter sık incelenen intrakraniyal segmentlerdir. Kontrastsız BT eşlik eden intrakraniyal kanamayı ve görülebilir infarkt bulgularını değerlendirir; BTA lümen daralması veya oklüzyon, intimal flep, çift lümen ve fusiform genişleme gibi damar bulgularını araştırır. Diseksiyonu ateroskleroz veya sakküler anevrizma sanmak kanama kaynağının yanlış yorumlanmasına ya da iskemik lezyonun mekanizmasının gözden kaçmasına neden olur.

Faz ve pencere

Kontrastsız

Kontrastsız BT’de eşlik eden subaraknoid veya intraparenkimal kanama ve infarkt bulguları değerlendirilir; erken dönemde posterior dolaşım infarktı görünür olmayabilir.

BTA tanısal

İnce kesit arteriyel opasifikasyonda eksantrik dar lümen ve duvar kalınlaşması, intimal flep/çift lümen, uzun segmentte giderek incelen stenoz, stenozla dönüşümlü fusiform genişleme ve distal akım değerlendirilir.

Önerilen pencereler: Anjiyo (G 600 / M 150), Beyin (G 80 / M 40), İnme (G 40 / M 40).

BT bulguları

• BTA'da daralmış eksantrik lümenle birlikte damar dış çapının artması mural hematom ve diseksiyon lehine güçlü bir morfolojik birlikteliktir.
• İntimal flep lümen içinde ince çizgisel bir ayırıcı olarak, çift lümen ise opak iki kanal şeklinde görülebilir; bu doğrudan bulgular her olguda seçilmez.
• Uzun, giderek incelen stenoz (string görünümü) vertebral arterde izlenebilir; tek başına diseksiyona özgü değildir.
• Fokal daralma ile hemen komşu fusiform genişlemenin birlikte olduğu inci-ip görünümü diseksiyon segmentinde lümen düzensizliğini gösterir.
• V4'te keskin sonlanan lümen, hipoplastik vertebral arter veya PICA sonlanımıyla karışabilir; baziler birleşime ve PICA çıkışına kadar devamlılığı incele.
• Diseksiyon intrakraniyal kanama ile birlikteyse özellikle posterior fossada subaraknoid kan ve bazal sistern dağılımını ayrıca göster.
• Diseksiyon kaynaklı akım azalması distal posterior dolaşım infarktıyla eşleşebilir; kontrastsız BT'nin erken dönemde normal olabileceğini unutma.

Normalde

Normal V4 segmentleri baziler arterle düzgün konturda birleşir; baziler arter boyunca kesintisiz ve tek lümenlidir, belirgin duvar genişlemesi veya fokal daralma göstermez. Şüpheli segmenti karşı vertebral arter, baziler arterin komşu bölümü ve proksimal-distal lümenle kıyasla; baştan sona düzgün küçük kalibreli segment ile yeni gelişmiş eksantrik duvar kalınlaşmasını ayır.

Ayırıcı tanı

İntrakraniyal ateroskleroz

fokal, sıklıkla eksantrik daralma ve plak görülebilir; eşlik eden dış çap artışı, mural hematom veya intimal flep diseksiyonu daha fazla destekler, ancak bu bulgular tek başına kesin ayrım sağlamaz.

Konjenital vertebral arter hipoplazisi

segment boyunca düzgün küçük kalibre ve bazen PICA'da sonlanma; akut duvar genişlemesi ya da düzensiz daralma-genişleme yoktur.

Sakküler anevrizma

arter dallanma noktasından kese biçimli çıkıntı yapar; diseksiyon anevrizması genellikle ana damar duvarı boyunca fusiform genişleme ile birliktedir.

Vazokonstriksiyon (RCVS)

lümen daralması ve damar duvarı kalınlaşması yapabilir; damar duvarı MR’da kontrastlanma genellikle yoktur veya hafiftir. Mural hematom ve intimal flep diseksiyon lehine daha doğrudan bulgulardır.

Tromboembolik oklüzyon

lümen içinde ani kesilme veya dolum defekti oluşturur; uzun eksantrik mural hematom ve damarın dış konturunda genişleme tipik değildir.

Tuzaklar

• İntrakraniyal diseksiyon yalnız stenozla görünmeyebilir; tek başına giderek incelen daralma spesifik olmadığından dış çap, mural kalınlaşma, intimal flep ve komşu genişlemeyi birlikte ara.
• V4’teki kısa opasifikasyon kaybını oklüzyon saymadan önce ince hipoplastik veya PICA’da sonlanan damar varyantını ve distal devamlılığı kaynak kesitlerde izle; vertebral arter, PICA çıkışından sonra doğal olarak daha dar görünebilir.
• Şüpheli intrakraniyal segmentlerin değerlendirmesinde yalnızca MIP görüntülerine güvenmek yetersizdir; intimal flep veya mural hematom gibi ince bulguları görmek için CTA kaynak kesitleri ve ince kesitli koronal-sagittal MPRekonstrüksiyonlar gereklidir.
• CTA'da intimal flep veya çift lümen görülmemesi diseksiyonu dışlamaz; klinik şüphe sürerse damar duvarı MR ve takip görüntülemesi tanıyı tamamlayabilir.

Kendini dene

1. Genç hastada V4 boyunca uzun eksantrik daralma, dış çap artışı ve küçük komşu fusiform genişleme izleniyor. En olası tanı nedir?

   • Aterosklerotik plak
   • Arter diseksiyonu
   • Konjenital hipoplazi
   • Sakküler anevrizma
   Cevabı göster

   Arter diseksiyonu. Eksantrik dar lümenle damar dış çapı artışı ve komşu fusiform genişleme diseksiyon morfolojisini destekler. Aterom daha çok fokal plaklı daralma yapar; hipoplazi düzgün ve uzun segment boyunca küçük kalibrelidir; sakküler anevrizma kese biçimindedir.

2. V4 ince ve düzgün; baziler arterden önce PICA'ya sonlanıyor, karşı V4 baziler arteri dolduruyor. Bu görünüm neyi düşündürür?

   • Diseksiyon
   • Akut tromboz
   • Hipoplastik arter varyantı
   • Baziler stenoz
   Cevabı göster

   Hipoplastik arter varyantı. Düzgün küçük vertebral arterin PICA'da sonlanması ve karşı V4'ün baziler arteri beslemesi gelişimsel varyantla uyumludur. Diseksiyon genellikle duvar/lümen düzensizliği yapar; akut tromboz kesilme ve distal akım kaybı, baziler stenoz ise baziler lümen daralması oluşturur.

İlgili konular

• Geçici iskemik atak ve BT-negatif akut iskemi

Kaynaklar

Bu sayfadaki 38 cümle ve 2 quiz sorusu aşağıdaki kaynaklardan alıntılarla tek tek karşılaştırıldı; 15 cümle bu karşılaştırmada düzeltildi (2026-10-08).

1. Diagnosis of Intracranial Artery Dissectionpmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Intracranial Vessel Wall MRI: Principles and Expert Consensus Recommendations of the American Society of Neuroradiologypmc.ncbi.nlm.nih.gov
3. Intracranial Vertebral Artery Dissections: Evolving Perspectivespmc.ncbi.nlm.nih.gov
4. Incidental Detection of a Posterior Inferior Cerebellar Artery (PICA)-Terminating Vertebral Artery Variant During CT Evaluation of Venous Sinus Thrombosis: A Case Reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
5. Dual-energy computed tomography in acute ischemic stroke: state-of-the-artpmc.ncbi.nlm.nih.gov
6. Delayed M1 Dissection After Thrombectomy Treated With Rescue Stenting and Tirofiban: A Case Reportpmc.ncbi.nlm.nih.gov
7. Retrieval of an atherosclerotic plaque–vessel wall complex during mechanical thrombectomy: illustrative casepmc.ncbi.nlm.nih.gov
8. Cervicocerebral artery dissection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
9. Intracranial supraclinoid ICA dissection causing cerebral infarction and subsequent subarachnoid hemorrhage.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
10. Controversy in the management of lenticulostriate artery dissecting aneurysm: a case report and review of the literature.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
11. Usefulness of 3D High-resolution Vessel Wall MRI in Diffuse Nonaneurysmal SAH Patients.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
12. Outcomes after ischemic stroke caused by intracranial atherosclerosis vs dissection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
13. Convexal subarachnoid hemorrhage and acute ischemic stroke: a border zone matter?pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
14. Brain Stem Infarction Due to Basilar Artery Dissection in a Patient with Moyamoya Disease Four Years after Successful Bilateral Revascularization Surgeries.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
15. Stents for progressively symptomatic paediatric intracranial arterial dissection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
16. Intracranial vertebrobasilar artery dissection associated with postpartum angiopathy.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
17. Stents for progressively symptomatic paediatric intracranial arterial dissection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
18. Spontaneous intracranial artery dissection: risk factors, clinical features and imaging features.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
19. Direct thrombus aspiration using the Penumbra system for the treatment of pediatric intracranial dissection.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
20. Progressive Pure Arterial Malformations of the Anterior Cerebral Artery.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
21. Intracranial Arterial Dissection Mimicking a Saccular Aneurysm: Clinical Image.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
22. Brainstem Disconnection Syndrome in a Patient With Respiratory Failure and Failed Weaning From Oxygen: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
23. Congenital Anomalies and Variations of the Carotid and Vertebral Arteries: A Case-Based Imaging Review.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
24. Multimodal imaging of infantile scimitar syndrome with Eisenmenger physiology: A case report of complex intracardiac and extracardiac shunts.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
25. Clinical benefits and current challenges of photon-counting detector CT in vascular imaging.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
26. Radiomics and deep learning for intracranial aneurysm rupture-status assessment on CTA/MRA: a multicenter retrospective study.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
27. Neuroimaging with photon-counting computed tomography: A review of clinical applications.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
28. Vertebral Artery Dissection and PICA-Territory Stroke Associated with Chronic Atlantoaxial Structural Abnormality: A Case Report.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
29. Prevalence of aortic findings among patients with multifocal fibromuscular dysplasia (FMD) seen at a specialised referral centre.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
30. Hybrid revascularization for acute common carotid artery occlusion after transcarotid transcatheter aortic valve implantation: illustrative case.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Eğitim amaçlıdır; hasta başında tanı ve tedavi kararının yerine geçmez. İçerik yapay zekâ destekli bir süreçle güncel literatüre göre cümle cümle kaynaklarla karşılaştırıldı, ancak uzman radyolog incelemesinden geçmedi. Klinik kararlarda güncel kılavuzları, kurum protokollerini ve radyoloji raporunu esas alın.